Ελλάδα & καρκίνος πνεύμονα: Πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο η ψυχική επιβάρυνση

Η FairLife Φροντίδα και Πρόληψη για τον Καρκίνο του Πνεύμονα, ως πλήρες και ενεργό μέλος του Lung Cancer Europe (LuCE), κοινοποιεί στην Ελλάδα τη 10η πανευρωπαϊκή έρευνα του οργανισμού με τίτλο: «Καρκίνος του Πνεύμονα και Ψυχική Υγεία: Πώς βιώνουν τη νόσο οι ασθενείς και οι φροντιστές».

Ο ψυχολογικός αντίκτυπος του καρκίνου του πνεύμονα επηρεάζει σημαντικά τόσο τους ασθενείς όσο και τους φροντιστές τους, ενώ πολλοί δεν έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Για τον λόγο αυτό, τα συστήματα υγείας και οι φορείς χάραξης πολιτικής οφείλουν να εντάξουν τη στήριξη της ψυχικής υγείας ως βασικό μέρος της φροντίδας για τον καρκίνο του πνεύμονα, με ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις σε όλα τα στάδια της νόσου. Παράλληλα, η σαφής ενημέρωση και η ουσιαστική επικοινωνία από τους επαγγελματίες υγείας μπορούν να ενδυναμώσουν ασθενείς και φροντιστές ώστε να διαχειρίζονται καλύτερα τη νόσο και την ψυχική τους ευεξία.

Η Ελλάδα συμμετείχε στη 10η Έρευνα του LuCE – ως μία από τις 26 χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας που έλαβαν μέρος στην έρευνα – συμβάλλοντας με 146 απαντήσεις από Έλληνες συμμετέχοντες. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο 6,6% του συνολικού δείγματος της έρευνας και αποτέλεσε τη βάση για την ανάλυση των αποτελεσμάτων που αφορούν ειδικά τη χώρα μας.

Αναφορικά με το προφίλ των συμμετεχόντων από την Ελλάδα, το 41,1% ήταν ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, ενώ το 58,9% ήταν φροντιστές. Η πλειονότητα του δείγματος ήταν γυναίκες (86,2%), ενώ το 41,4% των ασθενών ανέφερε ότι η διάγνωση έγινε σε Στάδιο IV. Επιπλέον, το 52,1% των περιπτώσεων αφορούσε μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (αδενοκαρκίνωμα).

Τα στοιχεία που παρουσιάζονται για την Ελλάδα συγκρίνονται με τον μέσο όρο των συμμετεχόντων από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες που έλαβαν μέρος στην έρευνα.

Συνολικά αποτελέσματα έρευνας για την Ελλάδα

• Το 71,7% των Ελλήνων συμμετεχόντων δήλωσε ότι ο καρκίνος του πνεύμονα είχε αρνητική επίπτωση στην ψυχική του υγεία, υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (61,2%), ενώ το 91,7% ανέφερε ότι βίωσε συναισθηματικές δυσκολίες μετά τη διάγνωση.
• Περίπου 6 στους 10 συμμετέχοντες ανέφεραν έντονη θλίψη (58,8%), αίσθηση εγκλωβισμού (36%) και συναισθήματα απελπισίας ή αναξιότητας (35,1%), ενώ το 47,8% βιώνει συχνά έντονη νευρικότητα ή άγχος και το 43% συχνά μελαγχολία ή κατάθλιψη.
• Ο φόβος για αποτυχία της θεραπείας ή την εξέλιξη της νόσου εκφράζεται από το 69,2%, ενώ το 61% δηλώνει φόβο θανάτου.
• Η ψυχική επιβάρυνση επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα, με το 74,1% να αναφέρει επίπτωση στη κοινωνική ζωή και τον τρόπο ζωής – ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (48%), περίπου 6 στους 10 να αναφέρουν σημαντική επίπτωση στην οικογένεια, στα οικονομικά ή στην εργασία, ενώ το 50% δεν ένιωθε επαρκώς προετοιμασμένο να διαχειριστεί τις συναισθηματικές επιπτώσεις της νόσου, ποσοστό παρόμοιο με τον ευρύτερο ευρωπαϊκό μέσο όρο (44,5%).
• Το 68,3% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι δεν έλαβε καμία προσφορά υποστήριξης για θέματα ψυχικής υγείας – το αντίστοιχο ευρωπαϊκό ποσοστό είναι 50,5%, ενώ μόλις το 10,3% έλαβε υποστήριξη τη στιγμή της διάγνωσης, και το 52,1% δεν ένιωθε ότι η ομάδα υγειονομικής περίθαλψης του προσέφερε επαρκή συναισθηματική υποστήριξη.
• Η ενημέρωση για οργανώσεις ασθενών ή μη κερδοσκοπικούς φορείς ήταν περιορισμένη, καθώς το 87,5% δεν έλαβε σχετικές πληροφορίες. Στην ερώτηση σχετικά με το αν κάποιος επαγγελματίας υγείας παρέπεμψε τους συμμετέχοντες σε οργανώσεις ασθενών, μόνο το 14,6% των Ελλήνων απάντησε θετικά, σε σύγκριση με 42,6% σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επιπλέον, το 52,8% δεν συζήτησε τις συναισθηματικές δυσκολίες του με την ιατρική ομάδα και μόνο το 45,2% δήλωσε ότι είναι πάντοτε διατεθειμένο να ζητήσει επαγγελματική ψυχολογική βοήθεια.
• Στις ανικανοποίητες ανάγκες, το 62,9% των συμμετεχόντων ανέφερε περισσότερη ενημέρωση για τη νόσο και τις θεραπείες, το 56% ζήτησε πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, το 51,7% υποστήριξη στη διαχείριση παρενεργειών και το 45,7% βελτίωση της επικοινωνίας με τους επαγγελματίες υγείας.

Προτάσεις για δράση

Η έρευνα αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη για ολοκληρωμένη φροντίδα που περιλαμβάνει τόσο την ιατρική όσο και την ψυχική υποστήριξη.

• Τα συστήματα υγείας και οι φορείς πολιτικής πρέπει να εντάξουν τη στήριξη της ψυχικής υγείας ως βασικό στοιχείο της φροντίδας για τον καρκίνο του πνεύμονα, καθώς οι ασθενείς και οι φροντιστές βιώνουν σημαντικές ψυχολογικές δυσκολίες.
• Οι επαγγελματίες υγείας οφείλουν να παρέχουν σαφείς, κατανοητές και ολοκληρωμένες πληροφορίες για τη νόσο, τις θεραπείες και τις επιλογές φροντίδας, ώστε οι ασθενείς να μπορούν να διαχειρίζονται ενεργά τη νόσο και την ψυχική τους ευεξία.
• Η σύνδεση των ασθενών με οργανώσεις και υποστηρικτικούς φορείς στην Ελλάδα είναι σημαντικά περιορισμένη, γεγονός που μπορεί να επιδεινώνει την ψυχολογική επιβάρυνση και την αίσθηση μοναξιάς ή έλλειψης καθοδήγησης. Υπογραμμίζεται η ανάγκη ενίσχυσης της παραπομπής σε οργανώσεις ασθενών ως μέρος της ολοκληρωμένης φροντίδας, ώστε να βελτιωθεί η ενημέρωση, η ψυχολογική υποστήριξη και η ενεργή συμμετοχή των ασθενών στη διαχείριση της νόσου.
• Η επικοινωνία με την ιατρική ομάδα πρέπει να ενισχύεται, προάγοντας τη συμμετοχή των ασθενών στη λήψη αποφάσεων και διευκολύνοντας την κατανόηση των θεραπευτικών επιλογών.
• Παράλληλα, είναι απαραίτητη η τακτική παροχή ψυχολογικής υποστήριξης, η καθοδήγηση για τη διαχείριση παρενεργειών και η βελτίωση της επικοινωνίας με τους επαγγελματίες υγείας, ώστε να ενδυναμώνονται οι ασθενείς και οι φροντιστές σε όλη τη διάρκεια της φροντίδας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: 10th LuCE Country Report – Greece

Σχετικά με τη FairLife L.C.C.

H FairLife-Φροντίδα και Πρόληψη για τον καρκίνο του πνεύμονα είναι ο πρώτος και μοναδικός μη κερδοσκοπικός κοινωνικός φορέας στην Ελλάδα που ασχολείται αποκλειστικά με τον καρκίνο του πνεύμονα – την 1η αιτία θανάτου από καρκίνο στη χώρα μας και παγκοσμίως. Ιδρύθηκε το 2020 από την Κορίνα Πατέλη-Bell στη μνήμη του συζύγου της Simon Bell, ο οποίος έχασε τη μάχη με τη νόσο τον Αύγουστο του 2020.

Αποστολή του φορέα είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για την πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα καθώς και η ολιστική στήριξη ασθενών και των οικογενειών στη διαδρομή τους με την ασθένεια.

Το 2024 διακρίθηκε ως «Οργάνωση της Χρονιάς» στα Patient Partnerships Awards και, στα πέντε χρόνια λειτουργίας του, έχει λάβει 19 βραβεία για το κοινωνικό του έργο, το οποίο αναγνωρίζεται τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.