Σαν σήμερα 28 Ιανουαρίου: Το γλυπτό που καταπλάκωσε τον Γεράσιμο Σκλάβο

Σαν σήμερα, στις 28 Ιανουαρίου 1967, ένας από τους πιο αναγνωρισμένους διεθνώς Έλληνες γλύπτες της γενιάς του, ο Κεφαλλονίτης Γεράσιμος Σκλάβος, βρίσκει τραγικό θάνατο μέσα στο εργαστήριό του, στο Levallois-Perret του Παρισιού, όταν ένα ογκώδες γλυπτό του μετακινείται και τον καταπλακώνει.

Η είδηση τότε δεν παίρνει μεγάλη έκταση γιατί ο ίδιος ο Σκλάβος δεν είχε προλάβει να γίνει «καθιερωμένος» με τον τρόπο που θα το υπαγόρευε η πορεία του. Ήταν 39 ετών, είχε ήδη ανοίξει πόρτες που για πολλούς Έλληνες καλλιτέχνες της εποχής έμοιαζαν απροσπέλαστες, και δούλευε με μια εμμονή στο υλικό, στον όγκο και στο φως που έμελλε να σφραγίσει ολόκληρη τη διαδρομή του.

Η μοιραία νύχτα στο ατελιέ

Το σκηνικό της τραγωδίας έχει κάτι σχεδόν κινηματογραφικό. Εκείνο το βράδυ, στο ατελιέ του δεν υπάρχει φως λόγω καμένης ασφάλειας. Προσπαθώντας να ανέβει στον επάνω χώρο, σκοντάφτει σε ένα μεγάλο γλυπτό από γκρίζο γρανίτη, το έργο που οι πηγές αναφέρουν ως «Η φίλη που δεν έμενε» ή στη γαλλική του εκδοχή «Une amie qui n’est pas restée là». Το γλυπτό μετακινείται, στρίβει, πέφτει πάνω του και του συνθλίβει τον θώρακα και τον αυχένα.

Στη βιογραφία του καταγράφεται και μια λεπτομέρεια που βαραίνει σαν ειρωνεία: την ίδια μέρα έχει ολοκληρώσει άλλο έργο του, την «Η τελευταία ενόραση», και έχει γράψει τη φράση «Κι αν μείνει μες στο σκοτάδι, γράψε με τα μάτια της ψυχής».

Ένας Κεφαλλονίτης στην καρδιά της παρισινής πρωτοπορίας

Ο Σκλάβος γεννιέται στα Ντομάτα Κεφαλονιάς το 1927. Σπουδάζει γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Μιχάλη Τόμπρο και συνεχίζει στο Παρίσι, στη Σχολή Καλών Τεχνών και στην Ακαδημία Γκραντ Σωμιέρ, σε μια περίοδο που η πόλη είναι ακόμη εργαστήριο ιδεών, τεχνικών και συγκρούσεων αισθητικής.

Συνδέεται με πρόσωπα του διεθνούς καλλιτεχνικού κύκλου, ενώ η βαρόνη Alix de Rothschild τού παραχωρεί ατελιέ στο Levallois-Perret το 1962, μια κίνηση που δείχνει πως δεν αντιμετωπίζεται ως «εξωτικός Έλληνας» της παρισινής σκηνής, αλλά ως δημιουργός με προοπτική.

Οι μεγάλοι όγκοι, η φωτιά και το «Δελφικό φως»

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 ο Σκλάβος περνά στην αφαιρετική τέχνη και δουλεύει με σκληρά υλικά όπως γρανίτη και μάρμαρο, σμιλεύοντας όγκους όπου η γεωμετρία συναντά τη φύση.

Στην πορεία επινοεί την τηλεγλυπτική, μια τεχνική-εργαλείο που του επιτρέπει να «δαμάζει» πολύ σκληρές πέτρες, δείχνοντας πως για εκείνον η καινοτομία είναι πράξη πάνω στην ύλη.

Κομβικό έργο αυτής της εμμονής είναι το «Δελφικό Φως», που δημιουργεί το 1965-1966 στους Δελφούς. Ο ίδιος γράφει: «Στους Δελφούς λαμπάδιασε η ψυχή μου.»

Πριν από τον θάνατό του έχει ήδη διεθνή παρουσία με ατομικές εκθέσεις και συμμετοχές σε μεγάλες διοργανώσεις, ενώ ξεχωρίζει η διάκρισή του στην Μπιενάλε Νέων του Παρισιού το 1963, με Α΄ Βραβείο γλυπτικής και βραβείο νέων καλλιτεχνών.

Μετά τον θάνατό του ακολουθούν τιμητικές εκθέσεις, μεταξύ άλλων στο Μουσείο Ροντέν και στα Cahiers d’Art, σαν μια σιωπηλή επιβεβαίωση πως «ήταν εδώ».

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

814: Ο Καρλομάγνος πεθαίνει από πλευρίτιδα στο Άαχεν ως ο πρώτος αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Τον διαδέχεται ο γιος του, Λουδοβίκος ο Ευσεβής, ως βασιλιάς της αυτοκρατορίας των Καρολιδών.

1813: Η «Περηφάνια και Προκατάληψη» της Τζέιν Όστεν εκδίδεται για πρώτη φορά στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η πρώτη έκδοση κυκλοφορεί σε τρεις τόμους και το βιβλίο γίνεται με τα χρόνια ένα από τα πιο επιδραστικά της αγγλικής λογοτεχνίας.

1826: Στη ναυμαχία του Αράξου, ο στόλος υπό τον Ανδρέα Μιαούλη αντιμετωπίζει τις οθωμανικές δυνάμεις που επιχειρούν να σφίξουν τον θαλάσσιο αποκλεισμό και τις αναγκάζει να υποχωρήσουν προς την Πάτρα, ανοίγοντας για λίγο τον δρόμο του ανεφοδιασμού προς το πολιορκούμενο Μεσολόγγι με τρόφιμα, πυρομαχικά και ενισχύσεις, σε μια κρίσιμη καμπή της Γ’ πολιορκίας.

1855: Γίνεται το πρώτο ταξίδι με ατμομηχανή από τον Ατλαντικό στον Ειρηνικό Ωκεανό κατά μήκος του Παναμά στην Κεντρική Αμερική, μετά την ολοκλήρωση της σιδηροδρομικής γραμμής, Panama Railway. Η γραμμή θα αποδειχθεί κομβική για τη διασύνδεση των ακτών, πριν από τη διάνοιξη της Διώρυγας του Παναμά.

1896: Καταγράφεται η πρώτη κλήση για παραβίαση του ορίου ταχύτητας στη Μεγάλη Βρετανία. Ο Γουόλτερ Άρνολντ τιμωρείται με πρόστιμο ενός σελινίου, επειδή συλλαμβάνεται να τρέχει με το αυτοκίνητό του με ταχύτητα 12 χλμ./ώρα, ενώ το όριο ταχύτητας είναι 3 χλμ./ώρα.

1900: Επιδημία τύφου ξεσπά στην Αθήνα.

1908: Καθίσταται υποχρεωτικό το μάθημα της Γυμναστικής για τους φοιτητές. Διάσταση Συγκλήτου και υπουργείου Παιδείας για το θέμα.

1909: Τα αμερικανικά στρατεύματα εγκαταλείπουν την Κούβα, εκτός από τη βάση του Γκουαντάναμο. Η αποχώρηση των δυνάμεων από την Κούβα ολοκληρώνεται τις επόμενες εβδομάδες.

1961: Κατά τις ανασκαφές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στη Βεργίνα, υπό τον Μανόλη Ανδρόνικο, έρχεται στο φως και τεκμηριώνεται η ανακάλυψη του «ανακτόρου των Αιγών» (γνωστού παλαιότερα και ως ανάκτορο των «Παλατιτσίων»), ενός μνημειακού συγκροτήματος που συνδέεται με τη μακεδονική βασιλική έδρα και την εποχή του Φιλίππου Β΄. Το κτήριο, από τα σημαντικότερα της κλασικής Ελλάδας, θεωρείται κεντρικό για την κατανόηση της πολιτικής και τελετουργικής ζωής των Μακεδόνων και θα αποτελέσει έναν από τους πιο εμβληματικούς αρχαιολογικούς πυρήνες της αρχαίας Μακεδονίας.

1967: Ο διεθνούς φήμης Κεφαλλονίτης γλύπτης, Γεράσιμος Σκλάβος, βρίσκει τραγικό θάνατο στο εργαστήριό του, στο Παρίσι, όταν τον καταπλακώνει ένα γλυπτό του.

1976: Ο υπουργός παιδείας, Γεώργιος Ράλλης, εισηγείται επισήμως τη χρήση της δημοτικής γλώσσας στην εκπαίδευση και σε όλες τις βαθμίδες της δημόσιας διοίκησης. Σε σύσκεψη υπό την προεδρία του πρωθυπουργού, Κωνσταντίνου Καραμανλή, αποφασίζεται επίσης η κατάργηση της διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο, ενώ η υποχρεωτική εκπαίδευση καθίσταται 9ετής.

1982: Ο Αμερικανός στρατηγός, Τζέιμς Ντόζιερ, διασώζεται από τις ιταλικές αντιτρομοκρατικές δυνάμεις, έπειτα από 42 μέρες ομηρίας του στα χέρια των Ερυθρών Ταξιαρχιών. Η επιχείρηση διάσωσης στην Πάντοβα γίνεται χωρίς να πέσει πυροβολισμός.

1986: Το διαστημικό λεωφορείο «Challenger» εκρήγνυται 73 δευτερόλεπτα μετά την απογείωσή του, μπροστά στους έντρομους τηλεθεατές, με αποτέλεσμα να χάσουν την ζωή τους και τα επτά μέλη του πληρώματος, ανάμεσά τους και μια δασκάλα.

1996: Στην κλιμάκωση της κρίσης στα Ίμια, αφού Τούρκοι δημοσιογράφοι της «Χουριέτ» έχουν υψώσει τουρκική σημαία στη Μεγάλη Ίμια, το περιπολικό του Πολεμικού Ναυτικού «Αντωνίου» υποστέλλει την τουρκική και υψώνει την ελληνική, κίνηση που γίνεται ενώ η πολιτική γραμμή προς τις Ένοπλες Δυνάμεις είναι η αποφυγή κάθε κλιμάκωσης. Το ίδιο βράδυ, Έλληνες βατραχάνθρωποι αποβιβάζονται στη Μεγάλη Ίμια για να φυλάξουν τη σημαία, χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από τα τουρκικά πολεμικά που βρίσκονται στην περιοχή, σε ένα σκηνικό που θα οδηγήσει σε περαιτέρω ένταση τις επόμενες ημέρες.

2000: Αρχίζει να λειτουργεί το μετρό της Αθήνας. Εγκαινιάζεται η πρώτη γραμμή, η οποία συνδέει τη Δάφνη με τα Σεπόλια.

2008: Ανήμερα του θανάτου του αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου κηρύσσεται τετραήμερο πένθος. Το μεσημέρι η σορός του μεταφέρεται στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Αθήνας για λαϊκό προσκύνημα.

2008: Την Αθήνα επισκέπτεται ο Μπιλ Γκέιτς. Ο ιδρυτής της Microsoft έχει συναντήσεις με τον Κώστα Καραμανλή και τον Γιώργο Παπανδρέου, εγκαινιάζει το Κέντρο Καινοτομίας της εταιρείας του και κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Μέγαρο Μουσικής, προβλέπει: «Το πληκτρολόγιο και το ποντίκι θα είναι σύντομα είδη προς εξαφάνιση, καθώς αντικαθιστώνται από πιο φυσικές μορφές επικοινωνίας, όπως η φωνή και η αφή».

2015: Στο πρώτο Υπουργικό Συμβούλιο της νέας ελληνικής κυβέρνησης, ο Αλέξης Τσίπρας δεσμεύεται ότι δεν θα συνεχίσει τις πολιτικές της λιτότητας. Σε μία συμβολική κίνηση, απομακρύνονται τα κάγκελα γύρω από τη Βουλή.

2020: Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου αποκαλύπτουν ένα ειρηνευτικό σχέδιο που αναπτύχθηκε από την αμερικανική κυβέρνηση τα τελευταία τρία χρόνια. Το σχέδιο αναγνωρίζει την κυριαρχία του Ισραήλ επί των μεγάλων εβραϊκών οικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, όπως και την προσάρτηση της Κοιλάδας του Ιορδάνη, σε αντάλλαγμα για το πάγωμα των νέων ισραηλινών οικισμών σε συγκεκριμένες περιοχές για μία τετραετία. Ο Πρόεδρος της Παλαιστίνης Μαχμούντ Αμπάς απορρίπτει το σχέδιο ως «ανοησία», ενώ ο αρχηγός της αντιπολίτευσης του Ισραήλ Μπένι Γκαντς εκφράζει την υποστήριξή του για το σχέδιο.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Εφραίμ, Εφραιμία, Χάρις

Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι

Ευρωπαϊκή Ημέρα Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων