Ο Βίκτορ Όρμπαν δεν είναι πλέον πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, μετά από 16 χρόνια στην εξουσία, σε μια εξέλιξη που σηματοδοτεί σημαντική πολιτική αλλαγή τόσο στη χώρα όσο και στο ευρωπαϊκό σκηνικό. Η εκλογική νίκη του φιλοευρωπαίου Πέτερ Μάγιαρ αποτελεί ένα ακόμη πλήγμα για τη διεθνή πολιτική επιρροή του Ντόναλντ Τραμπ και του αντιπροέδρου του, Τζέι Ντι Βανς, με συμμάχους του Όρμπαν στην Ευρώπη να αμφισβητούν ανοιχτά κατά πόσο το δόγμα «MAGA» επηρέασε αρνητικά την προεκλογική εκστρατεία του πρώην Ούγγρου πρωθυπουργού.
Την ίδια στιγμή, στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναδεικνύονται κρίσιμα ζητήματα οικονομικής πολιτικής και εμπορίου, με την ενεργειακή κρίση και την άνοδο του προστατευτισμού να βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων, σύμφωνα με τους Financial Times.
Ενεργειακή κρίση: Προσεκτική χαλάρωση των κρατικών ενισχύσεων
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης των κρατών-μελών για την αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών ενέργειας και στον κίνδυνο δημιουργίας ενός ανεξέλεγκτου αγώνα επιδοτήσεων. Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την αντιμετώπιση των συνεπειών στον ενεργειακό τομέα από τον πόλεμο στο Ιράν, με την ΕΕ να εξετάζει τη χαλάρωση των κανόνων της, έχοντας ωστόσο νωπή την εμπειρία της εκτόξευσης των τιμών φυσικού αερίου μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Ο Άντονι Γουίλαν, επικεφαλής της ισχυρής διεύθυνσης ανταγωνισμού της ΕΕ, δήλωσε ότι η Κομισιόν πρέπει να είναι «αρκετά προσεκτική», αλλά δεν μπορεί «να κάθεται και να παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς δράση». Όπως ανέφερε, εξετάζονται «προσωρινές προσαρμογές» στο σύστημα στήριξης για ενεργοβόρες βιομηχανίες στο πλαίσιο της Συμφωνίας για Καθαρή Βιομηχανία, το οποίο επιτρέπει επιδοτήσεις για την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας και τεχνολογιών.
Οι αλλαγές αυτές αναμένεται να έχουν περιορισμένη χρονική διάρκεια, πιθανότατα έως το τέλος του έτους. «Προτείνουμε να ανοίξουμε λίγο τις στρόφιγγες για να δούμε πώς θα αντιδράσουν τα κράτη-μέλη, αλλά δεν πρόκειται για ανεξέλεγκτη κατάσταση», τόνισε ο Γουίλαν, επισημαίνοντας παράλληλα τις ανησυχίες για τον ανταγωνισμό και τους περιορισμούς των εθνικών προϋπολογισμών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε ευάλωτους κλάδους, όπως οι αλιείς που χρησιμοποιούν πετρέλαιο, οι αγρότες που πλήττονται από τις αυξήσεις σε καύσιμα και λιπάσματα, καθώς και ορισμένοι τομείς των μεταφορών. Όπως εξήγησε, «σε αυτούς τους τομείς ο κίνδυνος στρέβλωσης του ανταγωνισμού από σχετικά μικρές ενισχύσεις για περιορισμένο χρονικό διάστημα δεν είναι τόσο μεγάλος».
Άνοδος προστατευτισμού: Προειδοποιήσεις από τον ΟΗΕ
Την ίδια ώρα, αυξάνονται οι ανησυχίες για στροφή της Ευρώπης προς πιο προστατευτικές πολιτικές στο εμπόριο. Η επικεφαλής του Διεθνούς Κέντρου Εμπορίου (ITC) του ΟΗΕ, Πάμελα Κόουκ-Χάμιλτον, προειδοποίησε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση «σηκώνει γέφυρες» απέναντι στις εισαγωγές από αναπτυσσόμενες χώρες, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης παγκόσμιας τάσης.
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία και η χρήση δασμών ως εργαλείου εξωτερικής πολιτικής έχουν ενισχύσει το κύμα προστατευτισμού διεθνώς. Η ΕΕ, παρά τον χαρακτήρα της ως ζώνης ελεύθερου εμπορίου, έχει αυξήσει ορισμένους δασμούς και δίνει προτεραιότητα στις εγχώριες βιομηχανίες της, ιδίως εν μέσω υψηλού ενεργειακού κόστους και έντονου διεθνούς ανταγωνισμού.
«Δεν είναι μόνο η ΕΕ. Ο αναπτυσσόμενος κόσμος αισθάνεται ότι οι αγορές κλείνουν παντού», σημείωσε η Κόουκ-Χάμιλτον, καλώντας τις Βρυξέλλες να αντισταθούν σε τέτοιες τάσεις.
Η ΕΕ έχει ήδη αυστηροποιήσει τους κανόνες εισαγωγών για την προστασία αγροτών και βιομηχανιών, ενώ επιβάλλει δασμούς 50% στις εισαγωγές χάλυβα και επιδιώκει μεταρρυθμίσεις στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου ώστε να μην υποχρεούται να προσφέρει ίδιους όρους σε όλους τους εταίρους. Παράλληλα, σχεδιάζει να αποσύρει την αδασμολόγητη πρόσβαση για φτωχές χώρες που δεν δέχονται την επιστροφή απορριφθέντων αιτούντων άσυλο.
Η Κόουκ-Χάμιλτον χαρακτήρισε «εντυπωσιακή» την ταχύτητα με την οποία ενισχύονται αυτές οι πολιτικές και προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκοί «πράσινοι» κανονισμοί, όπως τα μέτρα κατά της αποψίλωσης των δασών που θα τεθούν σε ισχύ έως το τέλος του έτους, ενδέχεται να δημιουργήσουν επιπλέον εμπόδια για τις αναπτυσσόμενες χώρες.
Το σύστημα που θα εντοπίζει και θα απαγορεύει προϊόντα που συνδέονται με την αποψίλωση αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή έως το τέλος του έτους, με το ITC να έχει ήδη βοηθήσει χώρες όπως η Ονδούρα να χαρτογραφήσουν τις σχετικές περιοχές ώστε να συμμορφωθούν. Ωστόσο, όπως τόνισε, η ΕΕ θα πρέπει να αναγνωρίσει και τα συστήματα άλλων χωρών για την παρακολούθηση της αποψίλωσης.
Τέλος, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη χρειάζεται διεθνείς εταίρους για την προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών και ενέργειας, επισημαίνοντας ότι η πρωτοβουλία Global Gateway θα πρέπει να επενδύσει σε χώρες που μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από τη Μέση Ανατολή για βασικά αγαθά, όπως η ουρία για λιπάσματα. Όπως ανέφερε, η ανάπτυξη παραγωγικών μονάδων σε χώρες με συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ, όπως η Αλγερία και η Αίγυπτος, θα μπορούσε να δημιουργήσει εναλλακτικές πηγές προμήθειας με χαμηλότερο κόστος, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που ο πόλεμος στο Ιράν διαταράσσει τις αγορές και αυξάνει τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας.
