Οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ εκτοξεύονται παρά το γεγονός ότι η χώρα είναι πλέον ενεργειακή υπερδύναμη στο πετρέλαιο, επειδή παραμένει «αιχμάλωτη» των παγκόσμιων αγορών και των αναταράξεων στη Μέση Ανατολή.
Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, με αιχμή τις επιθέσεις σε υποδομές και θαλάσσιες οδούς, δείχνει πόσο στενά συνδέονται ακόμη τα αμερικανικά αντλητήρια με τον Περσικό Κόλπο.
Γιατί οι ΗΠΑ «καίγονται» από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής
Μέσα σε λίγες ημέρες από την έναρξη των επιθέσεων κατά του Ιράν, η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ ανέβηκε γύρω στα 3,5 δολάρια το γαλόνι, καταγράφοντας άνοδο περίπου 15‑20%, καθώς τα συμβόλαια αργού ενισχύθηκαν πάνω από 20%. Η βασική εξήγηση είναι ότι το πετρέλαιο τιμολογείται παγκόσμια: κάθε διακοπή προσφοράς στον Περσικό Κόλπο, όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, μεταφράζεται αμέσως σε ακριβότερο βαρέλι για όλους.
Ακόμη κι αν οι ΗΠΑ αντλούν πάνω από 13 εκατ. βαρέλια την ημέρα και εμφανίζονται ως ο μεγαλύτερος παραγωγός διεθνώς, οι τιμές στο εσωτερικό δεν καθορίζονται μονομερώς από την Ουάσιγκτον, αλλά από τα διεθνή benchmarks Brent και West Texas Intermediate (WTI) στα χρηματιστήρια ενέργειας. Όταν οι επενδυτές φοβούνται ότι οι ροές από τη Μέση Ανατολή δεν θα αποκατασταθούν γρήγορα, τα συμβόλαια αυτά «φουσκώνουν», συμπαρασύροντας το κόστος της βενζίνης σε κάθε αμερικανικό πρατήριο.
ΗΠΑ και πετρέλαιο: ο μύθος της «αυτάρκειας»
Η αντίφαση είναι εντυπωσιακή: οι ΗΠΑ είναι καθαρός εξαγωγέας προϊόντων πετρελαίου, αλλά συνεχίζουν να εισάγουν εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια αργού τον μήνα, επειδή τα διυλιστήριά τους έχουν σχεδιαστεί ιστορικά για βαρύτερα, πιο «βρώμικα» πετρέλαια. Το νέο «ελαφρύ» σχιστολιθικό αργό από Τέξας και άλλες πολιτείες συχνά είναι πιο κερδοφόρο να εξαχθεί, ενώ η βιομηχανία προτιμά να αγοράζει φθηνότερο βαρύ αργό από το εξωτερικό, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο εξαγωγών‑εισαγωγών.
Επιπλέον, ο νόμος Jones Act κάνει πιο ακριβή τη θαλάσσια μεταφορά πετρελαίου μεταξύ αμερικανικών λιμανιών, γεγονός που ωθεί ορισμένα διυλιστήρια στην ανατολική ακτή να εισάγουν φορτία από Αλγερία ή Νιγηρία αντί να αγοράζουν από το Τέξας. Αυτό σημαίνει ότι ένα σοκ στη διεθνή αγορά, όπως ο πόλεμος με το Ιράν, χτυπά άμεσα τους ίδιους κρίκους της αλυσίδας που τροφοδοτούν τα βενζινάδικα των ΗΠΑ.
ΗΠΑ, πετρέλαιο και πολιτικός πονοκέφαλος
Η εκτίναξη των τιμών της βενζίνης μετατρέπεται σε πολιτικό βάσανο για τον Λευκό Οίκο, παρότι οι ειδικοί επιμένουν ότι κανένας πρόεδρος δεν ελέγχει πραγματικά την αντλία. Το αμερικανικό κράτος διαθέτει το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου, που μπορεί να «ρίξει» επιπλέον βαρέλια στην αγορά, όμως η επίδραση αυτής της κίνησης είναι πρόσκαιρη και δεν αναιρεί τις δομικές πιέσεις ενός πολέμου που απειλεί τις ροές από τον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με τους New York Times.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη στείλει αντιφατικά μηνύματα, άλλοτε καθησυχάζοντας ότι ο πόλεμος στο Ιράν είναι «σχεδόν ολοκληρωμένος» και άλλοτε προειδοποιώντας για πιο σκληρή δράση αν η Τεχεράνη πειράξει τις ενεργειακές οδούς, τροφοδοτώντας νευρικότητα στις αγορές. Για τους Αμερικανούς οδηγούς, όμως, η ουσία είναι μία: κάθε βόμβα που πέφτει στη Μέση Ανατολή μπορεί να σημαίνει λίγα σεντς παραπάνω στο πρατήριο – μια υπενθύμιση ότι, όσο κι αν οι ΗΠΑ ενισχύουν την παραγωγή πετρελαίου, δεν μπορούν να αποδράσουν από την παγκόσμια εξάρτηση από τον «μαύρο χρυσό».
