Οι καμπάνες του πληθωρισμού ηχούν ξανά δυνατά, την ώρα που η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή ρίχνει βαριά σκιά πάνω από την οικονομία. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι η ακρίβεια στην Ελλάδα δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της νέας αναταραχής. Οι ρίζες της φαίνεται να έχουν βάθος – και ότι προϋπήρχαν της τελευταίας κρίσης.
Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Eurostat, ο εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε τον Φεβρουάριο κατά 3% σε ετήσια βάση στην Ελλάδα, επιταχύνοντας ελαφρώς σε σχέση με τον Ιανουάριο. Την ίδια ώρα, στην Ευρωζώνη ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 1,9%. Η απόκλιση είναι σαφής: οι τιμές στην Ελλάδα κινούνται με ταχύτερο ρυθμό από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ακόμα και πριν ξεσπάσει η σύρραξη στη Μέση Ανατολή.
Αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο στοιχείο. Ο Φεβρουάριος αποτυπώνει την εικόνα της αγοράς πριν η ενεργειακή αναταραχή αρχίσει να επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς τιμές. Κι όμως, η πίεση ήταν ήδη έντονη. Τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα κατέγραψαν άνοδο 11,8% – τη μεγαλύτερη στην Ευρωζώνη. Πρόκειται για βασικά αγαθά, όπως φρούτα, λαχανικά και κρέας, που επηρεάζουν άμεσα το «καλάθι» των νοικοκυριών.
Συνολικά, ο δείκτης τροφίμων, αλκοόλ και καπνού αυξήθηκε κατά 4,1% στην Ελλάδα, έναντι 2,6% στην Ευρωζώνη. Αν και οι τιμές των επεξεργασμένων τροφίμων παρέμειναν σταθερές τον Φεβρουάριο, δεν κατάφεραν να αντισταθμίσουν το κύμα ανατιμήσεων στα βασικά προϊόντα. Παράλληλα, τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά αυξήθηκαν κατά 1,7%, υπερδιπλάσια σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Σημαντική πίεση ασκούν και οι υπηρεσίες. Στην Ελλάδα, ο σχετικός δείκτης αυξήθηκε κατά 4,2%, όταν στην Ευρωζώνη η άνοδος ήταν χαμηλότερη. Ενοίκια, εστίαση, τουριστικές υπηρεσίες και μεταφορές διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, επιβεβαιώνοντας ότι η ακρίβεια δεν περιορίζεται μόνο στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Μέχρι στιγμής, ο μόνος παράγοντας που λειτουργούσε ως «ανάχωμα» ήταν η ενέργεια. Τον Φεβρουάριο οι τιμές ενέργειας υποχώρησαν κατά 3,5% στην Ελλάδα, συγκρατώντας τον γενικό δείκτη. Όμως αυτό το μαξιλάρι ασφαλείας φαίνεται πλέον να εξανεμίζεται.
Η άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή προκαλεί νέα ανησυχία. Το Brent κινείται πλέον σε σαφώς υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, ενώ το φυσικό αέριο TTF καταγράφει αλματώδη αύξηση, αγγίζοντας ακόμα και επίπεδα που θυμίζουν τις πιο δύσκολες στιγμές της ενεργειακής κρίσης. Η μεταβλητότητα είναι έντονη και οι αγορές παρακολουθούν με νευρικότητα κάθε εξέλιξη.
Η ανησυχία δεν αφορά μόνο τα καύσιμα. Οι αυξήσεις στην ενέργεια επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, τη βιομηχανία, τις μεταφορές και το εμπόριο. Εάν οι πιέσεις μετακυληθούν στις τελικές τιμές, το ενδεχόμενο ενός νέου κύματος ανατιμήσεων το επόμενο διάστημα δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Η κυβέρνηση έχει ήδη εντείνει τους ελέγχους στην αγορά από το προηγούμενο Σάββατο, δηλώνοντας ότι η κατάσταση παραμένει προς το παρόν ελεγχόμενη. Παράλληλα, διαμηνύει ότι είναι έτοιμη να παρέμβει εφόσον χρειαστεί. Ωστόσο, το βασικό ερώτημα παραμένει: ακόμη κι αν η ενεργειακή κρίση αποκλιμακωθεί, θα υποχωρήσουν οι τιμές;
Η εικόνα των τελευταίων μηνών δείχνει ότι η ακρίβεια στην Ελλάδα δεν είναι απλώς «εισαγόμενη». Η πίεση στα τρόφιμα, στις υπηρεσίες και σε σειρά βασικών αγαθών καταδεικνύει ότι οι πληθωριστικές τάσεις έχουν εσωτερική δυναμική. Η γεωπολιτική αναταραχή ενδέχεται να λειτουργήσει ως επιταχυντής, αλλά η βάση του προβλήματος φαίνεται βαθύτερη.
Σε αυτό το περιβάλλον, τα νοικοκυριά βρίσκονται ξανά αντιμέτωπα με την αβεβαιότητα. Και όσο οι διεθνείς εξελίξεις παραμένουν ρευστές, το μόνο βέβαιο είναι ότι το ζήτημα της ακρίβειας θα συνεχίσει να βρίσκεται στο επίκεντρο – τόσο της οικονομικής πολιτικής όσο και της καθημερινότητας.
