Τα δέντρα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του πλανήτη μας, όμως λίγοι έχουν αναρωτηθεί πόσα υπάρχουν συνολικά στη Γη. Αν και μοιάζει αδύνατο να καταμετρηθούν ένα προς ένα, οι επιστήμονες κατάφεραν να δώσουν μια ιδιαίτερα αξιόπιστη απάντηση, αξιοποιώντας δορυφορικές εικόνες, τεχνητή νοημοσύνη και εκατοντάδες χιλιάδες επιτόπιες μετρήσεις.
Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό: στη Γη υπάρχουν περίπου 3,04 τρισεκατομμύρια δέντρα, δηλαδή περίπου 390 δέντρα για κάθε άνθρωπο που ζει σήμερα στον πλανήτη.
Πώς κατάφεραν οι επιστήμονες να υπολογίσουν τρισεκατομμύρια δέντρα
Για πολλά χρόνια, οι εκτιμήσεις έκαναν λόγο για περίπου 400 δισεκατομμύρια δέντρα, καθώς βασίζονταν κυρίως σε δορυφορικές εικόνες που κατέγραφαν τις δασικές εκτάσεις, χωρίς όμως να μπορούν να υπολογίσουν την πραγματική πυκνότητα της βλάστησης.
Η εικόνα άλλαξε το 2015, όταν διεθνής ομάδα επιστημόνων, με επικεφαλής τον οικολόγο Thomas Crowther, ανέπτυξε τον πρώτο παγκόσμιο χάρτη πυκνότητας δέντρων. Η έρευνα συνδύασε δορυφορικά δεδομένα με περισσότερες από 400.000 επιτόπιες μετρήσεις από όλες σχεδόν τις ηπείρους, προσφέροντας την πιο ολοκληρωμένη εκτίμηση που έχει γίνει μέχρι σήμερα.
Πού βρίσκονται τα περισσότερα δέντρα στον κόσμο
Η μεγαλύτερη πυκνότητα δέντρων καταγράφεται στα βόρεια κωνοφόρα δάση του Καναδά, της Αλάσκας, της Σκανδιναβίας και της Ρωσίας, όπου το ψυχρό κλίμα ευνοεί την ανάπτυξη πυκνών δασικών εκτάσεων.
Ωστόσο, τον μεγαλύτερο συνολικό αριθμό δέντρων φιλοξενούν τα τροπικά και υποτροπικά δάση της Νότιας Αμερικής, της Κεντρικής Αφρικής και της Νοτιοανατολικής Ασίας. Οι περιοχές αυτές συγκεντρώνουν πάνω από το 40% όλων των δέντρων της Γης, με το τροπικό δάσος του Αμαζονίου να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα του πλανήτη.
Η Γη έχει χάσει σχεδόν τα μισά δέντρα της
Το πιο ανησυχητικό εύρημα της έρευνας δεν αφορά τον αριθμό των δέντρων που υπάρχουν σήμερα, αλλά εκείνων που έχουν χαθεί.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι από την αρχή του ανθρώπινου πολιτισμού έχει εξαφανιστεί περίπου το 46% της αρχικής δενδροκάλυψης του πλανήτη. Η επέκταση της γεωργίας, η αστικοποίηση, η υλοτομία, οι εξορύξεις και η ανάπτυξη υποδομών έχουν αλλάξει ριζικά το φυσικό τοπίο.
Ακόμη και σήμερα, περισσότερο από 15 δισεκατομμύρια δέντρα χάνονται κάθε χρόνο. Αν και μέρος αυτών αντικαθίσταται μέσω φυσικής αναγέννησης και αναδασώσεων, η συνολική τάση παραμένει αρνητική, ιδιαίτερα στις τροπικές περιοχές όπου η βιοποικιλότητα είναι μεγαλύτερη.
Αρκεί να φυτεύουμε νέα δέντρα;
Τα τελευταία χρόνια, οι καμπάνιες δενδροφύτευσης παρουσιάζονται ως μία από τις βασικές λύσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Ένα νεαρό δέντρο χρειάζεται πολλές δεκαετίες για να αποκτήσει τις δυνατότητες ενός ώριμου δάσους, ενώ πολλές αναδασώσεις βασίζονται σε μονοκαλλιέργειες ενός ή δύο ειδών. Αυτά τα δάση αποθηκεύουν λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα, φιλοξενούν μικρότερη βιοποικιλότητα και είναι πιο ευάλωτα σε πυρκαγιές, ξηρασίες και ασθένειες.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί τονίζουν ότι η προστασία των υπαρχόντων ώριμων δασών είναι συχνά πολύ πιο αποτελεσματική από τη δημιουργία νέων φυτειών.
Υπάρχει χώρος για περισσότερα δέντρα;
Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι οι αναδασώσεις μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, όμως δεν αρκούν από μόνες τους.
Μελέτες δείχνουν ότι η αντιστάθμιση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μόνο μέσω δενδροφυτεύσεων θα απαιτούσε εκτάσεις σχεδόν όσο η Βόρεια και η Κεντρική Αμερική μαζί, γεγονός που καθιστά μια τέτοια προσέγγιση πρακτικά αδύνατη.
Αντίθετα, οι επιστήμονες προτείνουν την αποκατάσταση φυσικών δασών με γηγενή είδη και, κυρίως, την προστασία των ώριμων οικοσυστημάτων που ήδη υπάρχουν.
Η εκτίμηση των 3,04 τρισεκατομμυρίων δέντρων αποτελεί την πιο αξιόπιστη επιστημονική προσέγγιση μέχρι σήμερα, χωρίς όμως να είναι στατική. Τα δάση μεταβάλλονται διαρκώς, καθώς νέα δέντρα φυτρώνουν, άλλα πεθαίνουν ή κόβονται και οι σύγχρονες δορυφορικές τεχνολογίες βελτιώνουν συνεχώς την ακρίβεια των μετρήσεων.
