Οι Ηνωμένες Πολιτείες απήγγειλαν κατηγορίες κατά του πρώην ηγέτη της Κούβας, Ραούλ Κάστρο, για συνωμοσία με σκοπό τη δολοφονία Αμερικανών πολιτών και άλλα αδικήματα που σχετίζονται με την κατάρριψη δύο αεροσκαφών το 1996, μεταξύ Κούβας και Φλόριντα. Η υπόθεση, που αποκαλύφθηκε την Τετάρτη, αφορά την κατάρριψη αεροσκαφών της κουβανοαμερικανικής οργάνωσης «Αδέλφια για τη Διάσωση» («Brothers to the Rescue»), κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους τέσσερα άτομα, ανάμεσά τους τρεις Αμερικανοί πολίτες.
Ο Ραούλ Κάστρο, σήμερα 94 ετών, ήταν τότε επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων της Κούβας και είχε βρεθεί αντιμέτωπος με διεθνή καταδίκη για το περιστατικό. Κατά την ανακοίνωση των κατηγοριών στον Πύργο της Ελευθερίας στο Μαϊάμι, ο υπηρεσιακός γενικός εισαγγελέας των ΗΠΑ, Τοντ Μπλανς, δήλωσε ότι ο Ραούλ Κάστρο κατηγορείται επίσης για καταστροφή αεροσκαφών και για τέσσερις ξεχωριστές ανθρωποκτονίες που αφορούν τους θανάτους των Αρμάντο Αλεχάντρε Τζούνιορ, Κάρλος Αλμπέρτο Κόστα, Μάριο Μανουέλ ντε λα Πένια και Πάμπλο Μοράλες.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο πρόεδρος Τραμπ δεν ξεχνούν και δεν θα ξεχάσουν τους πολίτες τους», δήλωσε ο Τοντ Μπλανς. Οι κατηγορίες θα εξεταστούν σε αμερικανικό δικαστήριο, ενώ ορισμένες από αυτές επισύρουν ακόμα και ποινή ισόβιας κάθειρξης. Οι κατηγορίες για ανθρωποκτονία προβλέπουν μέγιστη ποινή τον θάνατο ή τα ισόβια.
Η νέα αυτή κίνηση του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης στοχεύει σε μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές της κομμουνιστικής ηγεσίας της Κούβας, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσινγκτον εντείνει την πίεση προς την Αβάνα για σημαντικές πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις στο μονοκομματικό της σύστημα. Ο ειδικός στην πολιτική της Λατινικής Αμερικής στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο, Γουίλιαμ ΛίοΓκραντε, εκτίμησε ότι η στρατηγική των ΗΠΑ είναι «να αυξήσουν σταδιακά την πίεση μέχρι το σημείο όπου η κουβανική κυβέρνηση θα υποχωρήσει και θα παραδοθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη επιβάλει κυρώσεις κατά της Κούβας, καθώς και αποκλεισμό πετρελαίου, γεγονός που έχει οδηγήσει σε διακοπές ρεύματος και ελλείψεις τροφίμων στη χώρα. Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, απηύθυνε μήνυμα προς τον κουβανικό λαό με αφορμή την ημέρα ανεξαρτησίας της χώρας. «Ο πρόεδρος Τραμπ προσφέρει έναν νέο δρόμο ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και μια νέα Κούβα», ανέφερε ο Ρούμπιο.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι ο στρατιωτικός όμιλος GAESA, που ελέγχεται από τις κουβανικές ένοπλες δυνάμεις, ευθύνεται κυρίως για τις διακοπές ρεύματος και τις ελλείψεις τροφίμων που συνεχίζει να αντιμετωπίζει η χώρα. Η GAESA διαχειρίζεται ή ελέγχει μεγάλο μέρος της κουβανικής οικονομίας, από τα λιμάνια και τα πρατήρια καυσίμων έως ξενοδοχεία πολυτελείας πέντε αστέρων.
Απαντώντας στο μήνυμα του Μάρκο Ρούμπιο, ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι λένε ψέματα και επιβάλλουν συλλογική τιμωρία στον κουβανικό λαό. Παράλληλα, χαρακτήρισε το κατηγορητήριο κατά του Ραούλ Κάστρο ως «πολιτικό τέχνασμα χωρίς καμία νομική βάση» και υποστήριξε ότι χρησιμοποιείται για να «δικαιολογήσει την παράνοια μιας στρατιωτικής επίθεσης κατά της Κούβας». Ο Κουβανός πρόεδρος κατηγόρησε επίσης τις ΗΠΑ ότι διαστρεβλώνουν τα γεγονότα σχετικά με την κατάρριψη των αεροσκαφών, επιμένοντας ότι η Κούβα ενήργησε σε «νόμιμη αυτοάμυνα εντός των χωρικών της υδάτων».
Όταν δημοσιογράφοι ρώτησαν τον Τοντ Μπλανς σχετικά με το ενδεχόμενο μεταφοράς του Ραούλ Κάστρο στις ΗΠΑ ώστε να αντιμετωπίσει τις κατηγορίες, εκείνος απάντησε ότι έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψης. Δεν επιβεβαίωσε εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιχειρήσουν να συλλάβουν τον πρώην ηγέτη της Κούβας, ωστόσο σημείωσε: «Περιμένουμε ότι θα εμφανιστεί εδώ, είτε οικειοθελώς είτε με άλλον τρόπο».
Ο Γουίλιαμ ΛίοΓκραντε εκτίμησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να συλλάβουν τον πρώην Κουβανό ηγέτη, «αν οι Κουβανοί δεν υποχωρήσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων». Υπενθυμίζεται ότι τον Ιανουάριο οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν στρατιωτική επιχείρηση με στόχο τη σύλληψη του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, μετά την απαγγελία κατηγοριών σε βάρος του από το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης.
Σύμφωνα με τον ΛίοΓκραντε, ωστόσο, η υπόθεση της Κούβας είναι διαφορετική, καθώς ο Ραούλ Κάστρο έχει αποσυρθεί από την εξουσία εδώ και σχεδόν μία δεκαετία. Παρότι πλησιάζει τα 95 έτη, παραμένει μια ιδιαίτερα επιδραστική προσωπικότητα στο νησί και αναγνωρίζεται ως ο επιζών «ηγέτης της Κουβανικής Επανάστασης». Έχει εγκαταλείψει τα ενεργά κυβερνητικά και κομματικά καθήκοντά του, ωστόσο κατά την προεδρία του την περίοδο 2008-2018, μαζί με τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, επέβλεψαν μια σύντομη περίοδο εξομάλυνσης των σχέσεων Ουάσινγκτον-Αβάνας.
Ο Τοντ Μπλανς δήλωσε ότι δεν θα προχωρήσει σε συγκρίσεις ανάμεσα στην υπόθεση του Ραούλ Κάστρο και εκείνη του Νικολάς Μαδούρο. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, όταν ρωτήθηκε για την πολιτική διάσταση του κατηγορητηρίου, απάντησε: «Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους συνδέονται μαζί μου, υπό την έννοια ότι έχω εξαιρετική σχέση με τους Κουβανοαμερικανούς. Σε ανθρωπιστική βάση, είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε».
Παρότι δεν θεωρείται πιθανό ο Ραούλ Κάστρο να εκδοθεί ή να εμφανιστεί ενώπιον του δικαστηρίου, η δικηγόρος Λίντσεϊ Λαζόπουλος Φρίντμαν, η οποία υπηρέτησε ως εισαγγελέας στην εισαγγελία του Μαϊάμι, δήλωσε ότι όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά. Όπως ανέφερε, εάν ο πρώην πρόεδρος της Κούβας εμφανιζόταν στη δίκη, «θα είχε τα ίδια νομικά δικαιώματα με οποιονδήποτε άλλο κατηγορούμενο», κάτι που θα περιλάμβανε ακόμη και δίκη με ενόρκους.
«Κανείς δεν περιμένει ότι η υπόθεση θα ακολουθήσει την τυπική αυτή πορεία, ωστόσο το κατηγορητήριο είναι ισχυρό και υποστηρίζεται από σημαντικά αποδεικτικά στοιχεία», δήλωσε η Φρίντμαν στο BBC.
Το κέντρο του Μαϊάμι όπου οι αμερικανικές αρχές ανακοίνωσαν το κατηγορητήριο κατά του Ραούλ Κάστρο ήταν γεμάτο από Κουβανοαμερικανούς, κυρίως μέλη οργανώσεων εξόριστων Κουβανών που επί δεκαετίες αντιπολιτεύονται την κουβανική κυβέρνηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Περιτριγυρισμένοι από φωτογραφίες των τεσσάρων θυμάτων της κατάρριψης των αεροσκαφών το 1996, πολλοί από τους παρευρισκόμενους εξέφρασαν ενθουσιασμό για τις εξελίξεις.
«Ήταν καιρός, 67 χρόνια αυτού του δολοφονικού καθεστώτος», δήλωσε η Ισέλα Φιτέρρε. «Ο Ραούλ Κάστρο δεν σκότωσε απλώς τέσσερις ανθρώπους. Στη διάρκεια πολλών ετών έχει σκοτώσει αμέτρητους ανθρώπους», πρόσθεσε. Η ίδια τόνισε ότι ποτέ δεν είναι αργά για δικαιοσύνη και ευχαρίστησε την κυβέρνηση Τραμπ για την απόφαση αυτή.
Παρόμοια ήταν και η αντίδραση της Μερσέντες Πουίντ-Σότο, η οποία δήλωσε: «Νιώθω πολύ χαρούμενη. Η δικαιοσύνη αποδόθηκε. Είναι πολύ σημαντικό οι οικογένειες να μπορέσουν να κλείσουν αυτό το κεφάλαιο, αλλά και εμείς οι Κουβανοί».
Πάνω από την ανακοίνωση του Τοντ Μπλανς εξακολουθεί να αιωρείται το ερώτημα κατά πόσο η κυβέρνηση Τραμπ θα χρησιμοποιήσει το κατηγορητήριο όπως έκανε και στην περίπτωση του Νικολάς Μαδούρο, δηλαδή ως δικαιολογία για στρατιωική επιχείρηση υπό το πρόσχημα μιας επιχείρησης επιβολής του νόμου. Η Ροξάνα Βιχίλ, ερευνήτρια διεθνών σχέσεων στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, δήλωσε ότι είναι «απίθανο το κουβανικό καθεστώς να παραδοθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες χωρίς μάχη».
Η ίδια σημείωσε επίσης ότι οποιαδήποτε κίνηση που θα περιλάμβανε συνεργασία με το κουβανικό καθεστώς θα ήταν πολύ δύσκολο να γίνει αποδεκτή από την κουβανική διασπορά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, εκπρόσωποι των ΗΠΑ και της Κούβας, ανάμεσά τους και ο εγγονός του Ραούλ Κάστρο, Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες Κάστρο, έχουν πραγματοποιήσει «συνομιλίες» τους τελευταίους μήνες, ωστόσο οι νέες κατηγορίες κατά του πρώην προέδρου της Κούβας δεν αναμένεται να διευκολύνουν τις επαφές αυτές.
Αντιθέτως, η κουβανική πλευρά εμφανίζεται να υιοθετεί ακόμα πιο σκληρή στάση απέναντι στις πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, επιμένοντας στη γραμμή «καμία παράδοση, καμία παραχώρηση», ενώ τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κούβας καταγγέλλουν τις κατηγορίες ως «ψευδείς κατηγορίες».
