Οι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν το ενδεχόμενο να αναλάβει ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, ή η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας, Άνγκελα Μέρκελ, ρόλο εκπροσώπου της ΕΕ σε πιθανές διαπραγματεύσεις με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, καθώς εντείνονται οι συζητήσεις για επαναφορά επίσημων διαύλων επικοινωνίας με τη Ρωσία.
Σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τις σχετικές διεργασίες και τα οποία επικαλούνται οι Financial Times, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ αναμένεται να εξετάσουν τα πλεονεκτήματα πιθανών υποψηφίων σε συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί την επόμενη εβδομάδα στην Κύπρο, μετά τη στήριξη που εξέφρασαν η Ουάσινγκτον και το Κίεβο στην ιδέα ευρωπαϊκής εμπλοκής σε συνομιλίες με τον Ρώσο πρόεδρο σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Τρία από τα πρόσωπα που γνωρίζουν τις επαφές ανέφεραν ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία αυτή την περίοδο είναι απορροφημένη από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ενημέρωσε Ευρωπαίους αξιωματούχους πως δεν αντιτίθεται σε παράλληλες συνομιλίες της Ευρώπης με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, δίπλα στις αμερικανικές ειρηνευτικές πρωτοβουλίες. «Γνωρίζουν ότι δεν λειτουργεί», δήλωσε μία από τις πηγές, αναφερόμενη στις μέχρι σήμερα προσπάθειες για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Οι Βρυξέλλες είχαν διακόψει τους επίσημους διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, με εξαίρεση ορισμένες αποσπασματικές πρωτοβουλίες επαφής από μεμονωμένους Ευρωπαίους ηγέτες. Ωστόσο, η ΕΕ εκφράζει πλέον ανησυχία ότι η έλλειψη προόδου στις συνομιλίες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, κυρίως λόγω των αμετακίνητων εδαφικών απαιτήσεων της Ρωσίας που απορρίπτει το Κίεβο, έχει αφήσει την Ευρώπη στο περιθώριο και εκτεθειμένη στο ενδεχόμενο μίας συμφωνίας με δυσμενείς όρους.
Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει σε αυξανόμενες συζητήσεις για τον ορισμό κοινού ευρωπαίου απεσταλμένου, παρά τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ κρατών-μελών σχετικά με τη σκοπιμότητα και την έκταση ενός τέτοιου ρόλου, αλλά και τις αμφιβολίες για το κατά πόσο ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα αποδεχόταν την προσέγγιση αυτή. Εκτός από τα ονόματα του Μάριο Ντράγκι και της Άνγκελα Μέρκελ, ορισμένες κυβερνήσεις έχουν προτείνει επίσης τον πρόεδρο της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, καθώς και τον προκάτοχό του, Σάουλι Νιινίστο.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, που εκπροσωπεί τους 27 ηγέτες της ΕΕ, δήλωσε αυτόν τον μήνα ότι η Ένωση προετοιμάζεται για «πιθανές» συνομιλίες με τον Ρώσο πρόεδρο. Πηγή που γνωρίζει τις συζητήσεις ανέφερε ότι οι επαφές μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών πραγματοποιούνται σε διάφορα επίπεδα, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο επίσημων συνομιλιών μεταξύ των ηγετών της ΕΕ σε σύνοδο κορυφής τον Ιούνιο.
«Συμφωνούμε και οι δύο ότι η Ευρώπη πρέπει να συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μετά από τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Αντόνιο Κόστα την Κυριακή. «Είναι σημαντικό να έχει ισχυρή φωνή και παρουσία σε αυτή τη διαδικασία και αξίζει να καθοριστεί ποιος ακριβώς θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη».
Την Τρίτη, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών της Ουκρανίας για να συζητήσουν τις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία και «την πιθανή εκπροσώπηση της Ευρώπης σε αυτή τη διαδικασία». «Περιμένουμε η Ευρώπη να είναι ισχυρή και από την πλευρά μας κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν ώστε να ληφθούν υπόψη οι πανευρωπαϊκές θέσεις και τα συμφέροντα, όπως και της Ουκρανίας», ανέφερε.
Ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Ζελένσκι θα επιθυμούσε «κάποιον όπως ο Ντράγκι» ή έναν «ισχυρό εν ενεργεία ηγέτη» να ηγηθεί της ευρωπαϊκής πλευράς στις συνομιλίες με τη Ρωσία. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Ουκρανός πρόεδρος αναμένεται να συζητήσει το θέμα με τους ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου αργότερα μέσα στην εβδομάδα.
Πρόσωπα που συμμετέχουν στις συζητήσεις σημείωσαν ότι ο Μάριο Ντράγκι θεωρείται μία ασφαλής επιλογή και χαίρει εκτίμησης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το τεχνοκρατικό του υπόβαθρο εκτιμάται ότι θα μπορούσε να ταιριάζει στις ανάγκες της συγκεκριμένης συγκυρίας. Εκπρόσωπος του Ντράγκι αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ εκπρόσωπος της Άνγκελα Μέρκελ δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για δήλωση.
Μιλώντας σε συνέδριο τη Δευτέρα, η Άνγκελα Μέρκελ εξέφρασε τη λύπη της για το γεγονός ότι η Ευρώπη δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι, αν και θα ήταν λάθος να υποτιμηθεί ο Ρώσος πρόεδρος, θα ήταν επίσης λανθασμένο να υποβαθμιστούν «οι ίδιες οι δυνατότητες της Ευρώπης». Όταν ρωτήθηκε αν θα αναλάμβανε η ίδια τέτοιο ρόλο, η πρώην καγκελάριος απάντησε ότι πιθανότατα υπάρχουν καταλληλότερα πρόσωπα, επισημαίνοντας πως ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα λάμβανε σοβαρά υπόψη μόνο εν ενεργεία ηγέτες.
Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, ερωτηθείς ξεχωριστά για τη Μέρκελ, δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι ευρωπαίοι εταίροι «συζητούν σε βάθος το ζήτημα» και απέφυγε να σχολιάσει συγκεκριμένα ονόματα. Η Άνγκελα Μέρκελ παραμένει εδώ και χρόνια πολιτική αντίπαλος του σημερινού καγκελάριου, ενώ ορισμένα στελέχη των Χριστιανοδημοκρατών την επικρίνουν επειδή επί των ημερών της αυξήθηκε η ενεργειακή εξάρτηση της Γερμανίας από τη Ρωσία. Βουλευτής του CDU χαρακτήρισε «παράλογη» την ιδέα να χρησιμοποιηθεί ως διαπραγματεύτρια.
Ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος σημείωσε ότι, αν και ο Σάουλι Νιινίστο «είναι ένας από τους λίγους Ευρωπαίους που διατηρούν λειτουργική σχέση με τον Πούτιν», οι Ρώσοι εμφανίζονται ιδιαίτερα δυσαρεστημένοι με τη Φινλανδία, η οποία εγκατέλειψε τη στάση ουδετερότητας και εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο ίδιος αξιωματούχος πρόσθεσε ότι ίσως θα έπρεπε να επιλεγεί κάποιος από χώρα όπως η Ολλανδία ή η Πορτογαλία, που δεν κουβαλά το «βάρος» που έχουν οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης.
Στη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ θα συζητηθεί επίσης τι θα απαιτούσε η Ευρώπη σε μία μεταπολεμική σχέση με τη Ρωσία, ποιες «κόκκινες γραμμές» θα έθετε για μία πιθανή συμφωνία στην Ουκρανία και ποιες προϋποθέσεις θα υπήρχαν για την έναρξη συνομιλιών με το Κρεμλίνο.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει δηλώσει ότι είναι ανοικτός σε συνομιλίες με Ευρωπαίο εκπρόσωπο, υπό την προϋπόθεση ότι ο απεσταλμένος «δεν έχει πει κάθε είδους άσχημα πράγματα» για τη Ρωσία. Ο Ρώσος πρόεδρος είχε αναφερθεί στον παλιό του φίλο και προκάτοχο της Μέρκελ στην καγκελαρία, Γκέρχαρντ Σρέντερ, πρόταση που απορρίφθηκε τόσο από τους Ευρωπαίους όσο και από το Κίεβο.
Ο εκπρόσωπος του Ρώσου προέδρου, Ντμίτρι Πεσκόφ, επαίνεσε την περασμένη εβδομάδα τις ευρωπαϊκές προσπάθειες για άνοιγμα διαύλου επικοινωνίας με τη Μόσχα. «Ελπίζουμε ότι θα επικρατήσει μία πρακτική προσέγγιση και ότι θα έχει κάποιο πραγματικό αντίκτυπο», δήλωσε ο Πεσκόφ, προσθέτοντας ότι «ο Πούτιν απέχει μόνο ένα τηλεφώνημα για τις ευρωπαϊκές χώρες».
Την ίδια στιγμή, ορισμένες κυβερνήσεις εμφανίζονται δυσαρεστημένες ακόμη και με την ίδια τη συζήτηση, εκφράζοντας φόβους ότι θα αναδείξει τις εσωτερικές διαιρέσεις της ΕΕ σχετικά με τη Ρωσία και την Ουκρανία. «Αυτό δεν είναι κάτι που συζητάς δημόσια πριν το κάνεις», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Σύμφωνα με ανώτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο, η Ουκρανία επιθυμεί η Ευρώπη να πιέσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν να αποδεχθεί άμεση κατάπαυση του πυρός, η οποία θα παγώσει τις σημερινές γραμμές του μετώπου. Ωστόσο, η Ρωσία απέρριψε κατηγορηματικά σχετική προσέγγιση Γάλλων αξιωματούχων τον Φεβρουάριο. «Ταπεινώθηκαν», δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος.
Παράλληλα, σύμφωνα με πρόσωπα στη Μόσχα που συμμετέχουν σε παρασκηνιακές επαφές, η Ρωσία έχει δείξει ότι θα ήταν πιο ανοικτή σε ένα πιο «εποικοδομητικό» ευρωπαϊκό μήνυμα. Ωστόσο, όπως ανέφερε μία από τις πηγές, οι Ευρωπαίοι «δεν λένε ακόμη κάτι ουσιαστικό. Όλα είναι συνθήματα όπως “στηρίζουμε μία δίκαιη ειρήνη για την Ουκρανία”».
Η ίδια πηγή εκτίμησε ότι η Μόσχα ενδέχεται να προτιμούσε συνομιλίες απευθείας με μία μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη αντί με την Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά, καθώς «όπως παραδέχονται και οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι, η κοινή τους θέση θα ήταν αδύναμη επειδή θα προσπαθούσαν να ικανοποιήσουν τις περιθωριακές χώρες για να διατηρήσουν την ευρωπαϊκή ενότητα».
