Ο Κιρ Στάρμερ δηλώνει αποφασισμένος να παραμείνει πρωθυπουργός, παρότι βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο της θητείας του, με το Εργατικό Κόμμα βυθισμένο σε βαθύ εσωτερικό διχασμό. Σύμφωνα με τα βρετανικά ΜΜΕ, 86 από τους 403 βουλευτές των Εργατικών έχουν ήδη ζητήσει την παραίτησή του, άλλοι άμεσα, άλλοι με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποχώρησης, ενώ τέσσερις υφυπουργοί έχουν παραιτηθεί ως ένδειξη δυσπιστίας. Την ίδια ώρα, πάνω από 100 βουλευτές υπέγραψαν επιστολή στήριξης, υποστηρίζοντας ότι «δεν είναι τώρα η κατάλληλη στιγμή» για αμφισβήτηση της ηγεσίας και εκλογή νέου αρχηγού.
Ποιοι τον πιέζουν να φύγει και γιατί
Η εσωκομματική πίεση απογειώθηκε μετά τη «speech–reset» της Δευτέρας, με την οποία ο Στάρμερ επιχείρησε να επανεκκινήσει πολιτικά τους Εργατικούς μετά τις καταστροφικές τοπικές εκλογές της περασμένης Πέμπτης. Το μήνυμα όμως δεν έπεισε τους επικριτές του, που του χρεώνουν διαδοχικά ολισθήματα, παλινωδίες και εσωτερικές συγκρούσεις, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το σκάνδαλο του διορισμού του Πίτερ Μάντελσον ως πρεσβευτή στην Ουάσινγκτον, που θεωρήθηκε σύμβολο «παλαιού, κυνικού» πολιτικού συστήματος.
Η εκλογική κατάρρευση στις τοπικές κάλπες έριξε ακόμη περισσότερο λάδι στη φωτιά: οι Εργατικοί έχασαν σημαντικό έδαφος προς το εθνικιστικό, αντιμεταναστευτικό Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ σε παραδοσιακά «κάστρα» στη βόρεια Αγγλία και την Ουαλία, ενώ οι Πράσινοι κέρδισαν ψήφους και συμβούλια σε αστικά κέντρα όπως το Λονδίνο, απορροφώντας δυσαρεστημένους ψηφοφόρους της αριστεράς. Σε αυτό το κλίμα, η εικόνα ενός Εργατικού Κόμματος που «αιμορραγεί» ταυτόχρονα προς τα δεξιά και τα αριστερά χρησιμοποιείται από τους εσωκομματικούς αντιπάλους ως απόδειξη ότι ο Στάρμερ «έχει τελειώσει πολιτικά».
Τα επιχειρήματα των υποστηρικτών του
Παρά τον θόρυβο, μέχρι στιγμής κανένα στέλεχος δεν έχει επισήμως διεκδικήσει την ηγεσία, όπως προβλέπει η κομματική διαδικασία, που απαιτεί τη συγκέντρωση υπογραφών από το 20% της ΚΟ – δηλαδή 81 βουλευτές. Οι υποστηρικτές του Στάρμερ αντιτείνουν ότι μια μάχη διαδοχής τώρα θα βύθιζε τη χώρα σε νέο πολιτικό χάος, θυμίζοντας την εποχή 2022, όταν οι Συντηρητικοί άλλαξαν τρεις πρωθυπουργούς μέσα σε τέσσερις μήνες, με τεράστιο κόστος στην αξιοπιστία της Βρετανίας.
Μετά το σημερινό υπουργικό συμβούλιο, ο υπουργός Εργασίας Πατ ΜακΦάντεν διαβεβαίωσε ότι ο Στάρμερ «θα συνεχίσει τη δουλειά του» και μίλησε για «ισχυρή στήριξη» εντός κυβέρνησης. Αργά το βράδυ, η υπουργός Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ντέιβιντ Λάμι έσπευσαν επίσης να ταχθούν δημόσια στο πλευρό του, στέλνοντας μήνυμα ότι ο σκληρός πυρήνας της κυβέρνησης παραμένει ενωμένος γύρω από τον πρωθυπουργό.
Ο ίδιος ο Στάρμερ προειδοποίησε για το «πραγματικό οικονομικό κόστος» της πολιτικής αστάθειας: οι αποδόσεις των βρετανικών κρατικών ομολόγων έχουν εκτοξευτεί σε επίπεδα που δεν είχαν καταγραφεί από το 1998, με τις αγορές να «τιμολογούν» τον κίνδυνο μιας ακόμη περιόδου ακυβερνησίας. Όπως τόνισε, κάθε σενάριο ηγετικής κρίσης στην κορυφή της κυβέρνησης απειλεί να επιβαρύνει περαιτέρω τα επιτόκια δανεισμού και να επιδεινώσει την ήδη στάσιμη οικονομία.
Πώς φτάσαμε στο σημείο να μοιάζει «ακυβέρνητη» η Βρετανία
Η πτώση της δημοτικότητας του 63χρονου Στάρμερ μετά τον θρίαμβο του 2024 είναι εντυπωσιακή. Αφού πέτυχε μια ιστορική νίκη που έβαλε τέλος σε 14 χρόνια συντηρητικής διακυβέρνησης, κατηγορείται τώρα ότι έχασε το πολιτικό αφήγημα, άφησε να πολλαπλασιαστούν τα λάθη και δεν έδωσε σαφές ιδεολογικό στίγμα. Όλα αυτά εκτυλίσσονται στο φόντο μιας ασθμαίνουσας οικονομίας και μιας διεθνούς συγκυρίας βαριάς, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή και της γενικευμένης γεωπολιτικής αναταραχής.
Ο πολιτικός επιστήμονας Τόνι Τράβερς (LSE) σημείωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «αρχίζει να φαίνεται ακυβέρνητο», επισημαίνοντας ότι το συνεχές «ψυχόδραμα» στην κορυφή της πολιτικής σκηνής διαβρώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Η χρονική συγκυρία είναι ακόμα πιο βαριά, καθώς αύριο ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄ πρόκειται να παρουσιάσει, με την παραδοσιακή ομιλία του, το νομοθετικό πρόγραμμα για το επόμενο έτος, σε ένα περιβάλλον όπου κανείς δεν είναι βέβαιος ποιος –και για πόσο– θα κρατά το τιμόνι στην Ντάουνινγκ Στριτ.
Τα σενάρια διαδοχής: ποιοι «ζυγίζονται» για την επόμενη μέρα
Αν ο Στάρμερ τελικά παραιτηθεί, η χώρα δεν θα πάει σε άμεσες εθνικές εκλογές· θα ακολουθήσουν εσωκομματικές διαδικασίες στο Εργατικό Κόμμα και ο νέος ηγέτης θα αναλάβει απευθείας την πρωθυπουργία, ως επικεφαλής της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
Στα σενάρια που κυκλοφορούν στα βρετανικά μίντια:
- Γουές Στρίτινγκ: 43 ετών, υπουργός Υγείας, θεωρείται η «τεχνικά απλούστερη» λύση, καθώς είναι ήδη βουλευτής – απαραίτητη προϋπόθεση για την πρωθυπουργία. Έχει προφίλ πραγματιστή, με άνεση στα μίντια, και παρουσιάζεται ως πρόσωπο που θα μπορούσε να «επανεκκινήσει» την κυβέρνηση χωρίς θεσμικές περιπλοκές.
- Άντι Μπέρναμ: 56 ετών, δήμαρχος Μάντσεστερ και, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ίσως η πιο δημοφιλής φυσιογνωμία των Εργατικών στη βάση. Ωστόσο δεν είναι βουλευτής, άρα δεν μπορεί άμεσα να διεκδικήσει την ηγεσία· θα απαιτούνταν παραίτηση βουλευτή από «ασφαλή» έδρα, προκήρυξη τοπικών εκλογών και επιτυχής εκλογή του, διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει μήνες.
- Άντζελα Ρέινερ: 46 ετών, πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, με ισχυρή παρουσία στην αριστερή πτέρυγα και αναγνωρισιμότητα στη βάση του κόμματος. Το όνομά της επανέρχεται σταθερά στα σενάρια διαδοχής, ιδίως από όσους ζητούν πιο κοινωνικά ριζοσπαστική στροφή, αλλά προς το παρόν δεν έχει κινηθεί ανοιχτά.
Μέχρι στιγμής, πάντως, κανείς από τους «πιθανούς διαδόχους» δεν έχει κάνει το τελικό βήμα να ανοίξει επίσημα κούρσα ηγεσίας. Αυτό αφήνει τον Στάρμερ τυπικά κυρίαρχο του παιχνιδιού, αλλά πολιτικά εγκλωβισμένο ανάμεσα σε μια κοινοβουλευτική ομάδα που διχάζεται μέρα με τη μέρα και μια κοινή γνώμη που βλέπει την κυβέρνηση να χάνει τον έλεγχο σε οικονομία και πολιτική σταθερότητα.
