«Λίστα καλών και κακών» για τις χώρες του ΝΑΤΟ από τον Τραμπ – Πιέσεις για τη στάση στον πόλεμο με το Ιράν

Ο Λευκός Οίκος έχει καταρτίσει κάτι που μοιάζει με μια «λίστα καλών και κακών» χωρών του ΝΑΤΟ, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ αναζητά τρόπους να τιμωρήσει συμμάχους που αρνήθηκαν να στηρίξουν τον πόλεμο με το Ιράν. Σύμφωνα με τρεις Ευρωπαίους διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας που γνωρίζουν το σχέδιο, η προσπάθεια αυτή περιλαμβάνει μια συνολική αποτίμηση της συνεισφοράς των κρατών-μελών στη Συμμαχία και την κατηγοριοποίησή τους σε επίπεδα.

Η επεξεργασία της λίστας έγινε ενόψει της επίσκεψης του επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στην Ουάσινγκτον τον ίδιο μήνα. Πρόκειται για ακόμη μία ένδειξη ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σκοπεύει να υλοποιήσει τις απειλές του κατά συμμάχων που δεν ευθυγραμμίζονται με τις επιθυμίες του, εντείνοντας την πίεση σε μια ήδη δοκιμαζόμενη Συμμαχία. Το ΝΑΤΟ έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα από τις τοποθετήσεις του Τραμπ, από την πρότασή του για προσάρτηση της Γροιλανδίας έως και την προειδοποίησή του για πλήρη αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμμαχία.

Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, είχε διατυπώσει την ευρύτερη ιδέα ήδη από τον Δεκέμβριο. «Πρότυποι σύμμαχοι που αναλαμβάνουν δράση, όπως το Ισραήλ, η Νότια Κορέα, η Πολωνία, ολοένα και περισσότερο η Γερμανία, οι χώρες της Βαλτικής και άλλοι, θα λάβουν την ιδιαίτερη εύνοιά μας», είχε δηλώσει. «Οι σύμμαχοι που εξακολουθούν να μην κάνουν το καθήκον τους για τη συλλογική άμυνα θα αντιμετωπίσουν συνέπειες», συμπλήρωσε.

Ένας από τους διπλωμάτες τον οποίο επικαλείται το Politico ανέφερε ότι η λίστα φαίνεται να αντικατοπτρίζει αυτή τη λογική. «Ο Λευκός Οίκος έχει ένα έγγραφο “καλών και κακών”, οπότε υποθέτω ότι η σκέψη είναι παρόμοια», σημείωσε.

Η κυβέρνηση διατηρεί μυστικές τις λεπτομέρειες, καθώς εξετάζει εναλλακτικές επιλογές, ενώ δεν έχει αποσαφηνιστεί τι ακριβώς θα περιλαμβάνουν οι «επιβραβεύσεις» ή οι «κυρώσεις». «Δεν φαίνεται να έχουν πολύ συγκεκριμένες ιδέες… όσον αφορά την τιμωρία των “κακών” συμμάχων», δήλωσε άλλος Ευρωπαίος αξιωματούχος, που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του θέματος.

Από την πλευρά του, ο Λευκός Οίκος κατέστησε σαφή τη δυσαρέσκειά του. «Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν πάντα εκεί για τους λεγόμενους συμμάχους τους, χώρες που προστατεύουμε με χιλιάδες στρατιώτες δεν στάθηκαν στο πλευρό μας κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Epic Fury», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, αναφερόμενη στην ονομασία που έδωσε το Πεντάγωνο στην επιχείρηση. «Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφείς τις απόψεις του για αυτή την άδικη δυναμική και, όπως είπε, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα το θυμούνται», συμπλήρωσε.

Το ΝΑΤΟ δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο. Παράλληλα, οι επιλογές για απομάκρυνση αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη είναι περιορισμένες, γεγονός που σημαίνει ότι οποιοδήποτε σχέδιο πιθανότατα θα αφορά μετακινήσεις μεταξύ χωρών, μια διαδικασία που μπορεί να αποδειχθεί δαπανηρή και χρονοβόρα.

Δεν είναι σαφές ποιες χώρες εντάσσονται σε κάθε κατηγορία ή αν ο Μαρκ Ρούτε έχει ενημερωθεί για την πρωτοβουλία. Ωστόσο, η Ρουμανία και η Πολωνία ενδέχεται να συγκαταλέγονται στους βασικούς ωφελημένους, καθώς διατηρούν καλές σχέσεις με τον πρόεδρο Τραμπ και θα υποδέχονταν επιπλέον αμερικανικά στρατεύματα. Η Πολωνία, ένας από τους μεγαλύτερους αμυντικούς χρηματοδότες του ΝΑΤΟ, καλύπτει ήδη σχεδόν το σύνολο των εξόδων για τη φιλοξενία περίπου 10.000 Αμερικανών στρατιωτών. Παράλληλα, η πρόσφατα επεκταθείσα αεροπορική βάση Μιχαήλ Κογκαλνιτσέανου στη Ρουμανία, την οποία οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν για τις αεροπορικές επιχειρήσεις στο Ιράν, διαθέτει επιπλέον χωρητικότητα.

Ο Πιτ Χέγκσεθ είχε αρχικά χρησιμοποιήσει τον όρο «πρότυπος σύμμαχος» για να περιγράψει χώρες που αύξησαν τις αμυντικές δαπάνες σύμφωνα με τον στόχο του 5% που προωθεί ο Τραμπ. Η έννοια αυτή συμπεριλήφθηκε και στην Εθνική Αμυντική Στρατηγική που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο. Το Πεντάγωνο ανέφερε ότι «θα δώσει προτεραιότητα στη συνεργασία με συμμάχους-πρότυπα που συμβάλλουν στη συλλογική άμυνα», ενισχύοντας παράλληλα τα κίνητρα για τους υπόλοιπους να πράξουν το ίδιο.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση θα μπορούσε να προσφέρει στις ΗΠΑ τη δυνατότητα να περιορίσουν αναπτύξεις στρατευμάτων, κοινές ασκήσεις ή πωλήσεις όπλων προς συμμάχους που θεωρούνται «κακοί» και να τις κατευθύνουν προς τους «καλούς». Ο Χέγκσεθ έχει επίσης χρησιμοποιήσει τον όρο σε συναντήσεις με χώρες του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.

Παράλληλα, η στρατηγική αυτή δίνει στον Ντόναλντ Τραμπ εργαλεία για να διαφοροποιήσει τα κράτη που στήριξαν τις αμερικανικές επιχειρήσεις στο Ιράν, όπως την άρση του αποκλεισμού του Στενού του Ορμούζ και τη χρήση στρατιωτικών βάσεων, από εκείνα που δεν το έπραξαν. Ενώ η Ισπανία και σύμμαχοι όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία είτε απέρριψαν είτε καθυστέρησαν τα αιτήματα των ΗΠΑ, η Ρουμανία και αρκετές μικρότερες χώρες επέτρεψαν τη χρήση των αεροπορικών τους βάσεων, ενώ και η Βουλγαρία παρείχε διακριτική υποστήριξη στις αμερικανικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.

Η Ισπανία βρισκόταν ήδη σε δύσκολη θέση έναντι της κυβέρνησης Τραμπ, λόγω της αντίθεσής της στον στόχο του 5% για τις αμυντικές δαπάνες κατά τη σύνοδο της Συμμαχίας στη Χάγη πέρυσι. Αντίθετα, αξιωματούχοι έχουν επαινέσει χώρες της Βαλτικής, όπως η Λιθουανία, η Λετονία, η Εσθονία και την Πολωνία για τις υψηλές στρατιωτικές δαπάνες τους.

«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι αναμένει από συμμάχους και εταίρους να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους για την ασφάλεια αυτής της κρίσιμης θαλάσσιας οδού στη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο επικεφαλής πολιτικής του Πενταγώνου, Έλμπριτζ Κόλμπι, σε εικονική σύνοδο υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ, στην οποία ο Πιτ Χέγκσεθ δεν συμμετείχε.

Ωστόσο, δεν υπάρχει σαφές προηγούμενο για τέτοιου είδους μέτρα τιμωρίας συμμάχων, ενώ ήδη εκφράζονται αντιδράσεις στο Κογκρέσο. «Δεν βοηθά όταν Αμερικανοί ηγέτες μιλούν απαξιωτικά για τις συμμαχίες μας», δήλωσε ο γερουσιαστής Ρότζερ Γουίκερ, πριν από ακρόαση για τις αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού. «Πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι για τα πολιτικά, στρατηγικά και ηθικά οφέλη που αποκομίζει η χώρα από αυτές».

Την ίδια στιγμή, πρώην αξιωματούχοι εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο η κυβέρνηση Τραμπ διαθέτει τη δυνατότητα να διαχειριστεί μια ακόμη κρίση στη Συμμαχία. «Ο Τραμπ και η ομάδα του είναι απασχολημένοι προσπαθώντας να απεμπλακούν από το αδιέξοδο που οι ίδιοι δημιούργησαν», δήλωσε ο Γιόελ Λινάινμακι, πρώην Φινλανδός αξιωματούχος που συμμετείχε στην ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ το 2023. «Πιθανότατα η κυβέρνηση δεν έχει το περιθώριο να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο αντιπαράθεσης με την Ευρώπη όσο συνεχίζεται ο πόλεμος», τόνισε.