Το Πακιστάν αποδείχθηκε ο «μεσολαβητής-κλειδί» μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, αφού εξασφάλισε μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός και σκοπεύει να φιλοξενήσει, την Παρασκευή, τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

«Το Πακιστάν πέτυχε μια από τις σημαντικότερες διπλωματικές επιτυχίες του εδώ και χρόνια» ανέφερε στην πλατφόρμα Χ ο Αμερικανός ερευνητής Μάικλ Κούγκελμαν, που είναι ειδικός σε θέματα Νότιας Ασίας. «Διέψευσε επίσης τους πολλούς σκεπτικιστές που δεν πίστευαν ότι είχε την ικανότητα να φέρει εις πέρας μια τόσο σύνθετη και γεμάτη ρίσκα επιχείρηση», πρόσθεσε.

Μακρά ιστορία φιλίας με το Ιράν

«Το Πακιστάν έχει ισχυρά ατού, αφού είναι η μοναδική χώρα της περιοχής που διατηρεί καλές σχέσεις τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με το Ιράν», σημείωσε ο πρώην πρέσβης της χώρας στην Τεχεράνη, Ασίφ Ντουράνι. Μοιράζεται επίσης με το Ιράν σύνορα μήκους 900 χιλιομέτρων ενώ οι δύο χώρες έχουν ισχυρούς ιστορικούς, πολιτιστικούς και θρησκευτικούς δεσμούς. Το Ιράν ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώρισε το Πακιστάν μετά την ανεξαρτησία του το 1947. Το Ισλαμαμπάντ έκανε το ίδιο για την Ισλαμική Δημοκρατία μετά την επανάσταση του 1979.

Η συνεργασία τους περιελάμβανε τον αγώνα κατά της Μόσχας κατά τη διάρκεια της σοβιετικής κατοχής στο Αφγανιστάν. Παράλληλα, σήμερα και οι δύο ανησυχούν για τη δράση ένοπλων ομάδων στα σύνορά τους, στην περιοχή του Μπαλουτσιστάν.

Η πακιστανική διπλωματία εκπροσωπεί τα ιρανικά συμφέροντα στην Ουάσινγκτον, όπου η Τεχεράνη δεν διαθέτει πρεσβεία.

Στο Πακιστάν ζει η δεύτερη μεγαλύτερη σιιτική κοινότητα στον κόσμο, μετά από εκείνη του Ιράν.

Προσωπική σχέση του Τραμπ με τον Μουνίρ

Ο πανίσχυρος αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, διατηρεί στενή προσωπική σχέση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Πέρυσι επισκέφθηκε την Ουάσινγκτον μαζί με τον πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ, μετά τις πρόσφατες συγκρούσεις του Πακιστάν με την Ινδία.

Ο Πακιστανός πρωθυπουργός χαιρέτισε την «τολμηρή» παρέμβαση του Τραμπ ενώ ο Μουνίρ συμμερίστηκε τις φιλοδοξίες του για το Νόμπελ Ειρήνης, επειδή εμπόδισε την κλιμάκωση της σύγκρουσης με την Ινδία.

Το Πακιστάν γνωρίζει το Ιράν «καλύτερα από τον καθένα», εκτίμησε ο Τραμπ.

Αυτές οι προσωπικές σχέσεις έχουν ενισχύσει τους διμερείς δεσμούς που διαμορφώνονται από τα μεταλλασσόμενα στρατηγικά συμφέροντα των δύο χωρών. Αν και σημαντικός σύμμαχος του ΝΑΤΟ στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», το Πακιστάν κατηγορήθηκε από τις ΗΠΑ ότι έδωσε άσυλο σε τζιχαντιστές που ευθύνονται για επιθέσεις εναντίον δυνάμεων του συνασπισμού στο γειτονικό Αφγανιστάν. Οι σχέσεις του Ισλαμαμπάντ με την Ουάσινγκτον δοκιμάστηκαν επίσης όταν οι αμερικανικές δυνάμεις σκότωσαν τον ηγέτη της Αλ Κάιντα, Οσάμα μπιν Λάντεν, σε πακιστανικό έδαφος, το 2011, χωρίς προηγουμένως να ενημερώσουν το Πακιστάν.

Το Πακιστάν κατηγορήθηκε για συνέργεια επειδή φιλοξενούσε τον «εγκέφαλος» των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις ΗΠΑ.

Σχέσεις με το Ριάντ και το Πεκίνο

Το 2025 το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία υπέγραψαν μια στρατηγική αμυντική συμφωνία, εδραιώνοντας τις σχέσεις τους αλλά περιορίζοντας ταυτόχρονα το περιθώριο ελιγμών του Ισλαμαμπάντ απέναντι στο Ιράν.

Το Πακιστάν διατηρεί επίσης στενούς δεσμούς με το Πεκίνο που, σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, συνέβαλε στο να πειστεί το Ιράν να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Τον περασμένο μήνα ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν Ισάκ Νταρ κάλεσε τους ομολόγους του της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και της Αιγύπτου για να συζητήσουν την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης και στη συνέχει αναχώρησε για το Πεκίνο, για περαιτέρω συνομιλίες.

Η Κίνα, ο κυριότερος εμπορικός εταίρος του Ιράν, προέτρεψε αμέσως μετά το Πακιστάν να παρουσιάσει ένα σχέδιο για τον τερματισμό των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, δηλώνοντας ότι στηρίζει «τον μοναδικό και σημαντικό ρόλο» που διαδραματίζει η χώρα αυτή για την αποκλιμάκωση της κατάστασης.

Ο πρωθυπουργός Σαρίφ σημείωσε ότι η Κίνα, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, η Αίγυπτος και το Κατάρ, όλες αυτές οι χώρες παρείχαν στήριξη για «να δοθεί μια ευκαιρία στις διπλωματικές προσπάθειες για την ειρήνη» ενώ παράλληλα χαιρέτισε τις χώρες του Κόλπου για «τη δέσμευσή τους στην ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή».

Τι συμφέρον έχει το Πακιστάν;

Η ουδετερότητα είναι βασική για το Πακιστάν, για οικονομικούς λόγους, αφού η χώρα εξαρτάται από τις εισαγωγές υδρογονανθράκων που εξάγονται μέσω του Ορμούζ. Αν συνεχίζονταν οι αναταράξεις ο ανεφοδιασμός του με καύσιμα θα μπορούσε να απειληθεί, να αυξηθούν οι τιμές και να αναγκαστεί η κυβέρνηση, που αντιμετωπίζει πρόβλημα ρευστότητας, να επιβάλει νέα μέτρα λιτότητας.

Αν τερματιστεί ο πόλεμος, θα ενισχυθεί όχι μόνο η περιφερειακή σταθερότητα αλλά και το διεθνές κύρος του Πακιστάν, σε μια περίοδο που έχει εμπλακεί σε ένοπλη σύγκρουση με το γειτονικό Αφγανιστάν, λιγότερο από ένα χρόνο μετά τις συγκρούσεις με τον «αιώνιο αντίπαλό» του, την Ινδία.

Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα;

Ο Πακιστανός πρωθυπουργός είπε ότι την Παρασκευή θα υποδεχθεί στην πρωτεύουσα τις αντιπροσωπείες του Ιράν και των ΗΠΑ.

«Το Ιράν θα αισθάνεται μεγαλύτερη άνεση στο Ισλαμαμπάντ, για αυτό δέχτηκε τη μεσολάβηση του Πακιστάν», εξήγησε ο Ντουρανί, ο πρώην πρεσβευτής. Οι Πακιστανοί θα μπορούσαν να αναλάβουν ρόλο μεσάζοντα εάν οι δύο πλευρές αρνηθούν να συναντηθούν πρόσωπο με πρόσωπο.

Το Ισραήλ λέει ότι στηρίζει την απόφαση του Τραμπ να σταματήσει τις επιθέσεις στο Ιράν, υποστηρίζοντας όμως ότι η κατάπαυση του πυρός δεν αφορά τον Λίβανο.

Ο ισχυρισμός αυτός αντιφάσκει με την ανακοίνωση του Πακιστανού πρωθυπουργού, ο οποίος διαβεβαίωνε ότι η προσωρινή εκεχειρία θα εφαρμοζόταν «παντού, συμπεριλαμβανομένου και του Λιβάνου».