Ρωσικές περικοπές στην παραγωγή πετρελαίου θεωρούνται πλέον αναπόφευκτες, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις με drones «χτυπούν» λιμάνια, αγωγούς και διυλιστήρια, αφαιρώντας περίπου 1 εκατ. βαρέλια την ημέρα από την εξαγωγική ικανότητα της χώρας.

Αυτό απειλεί να κλιμακώσει περαιτέρω την ένταση στις ήδη πιεσμένες διεθνείς αγορές ενέργειας, σε μια στιγμή που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη προκαλέσει πρωτοφανείς αναταράξεις στις προμήθειες.

Ρωσία, πετρέλαιο και «πόλεμος των drones»

Η Ουκρανία έχει εντείνει τις επιθέσεις της σε κρίσιμες υποδομές εξαγωγής πετρελαίου της Ρωσίας, στοχεύοντας ιδιαίτερα τα Βαλτικά λιμάνια Ust-Luga και Primorsk, σε μια προσπάθεια να πλήξει την καρδιά της ρωσικής οικονομίας. Σύμφωνα με πηγές της βιομηχανίας, περίπου το 20% της συνολικής εξαγωγικής ικανότητας της Μόσχας παραμένει εκτός λειτουργίας, από 40% στο «peak» των πληγμάτων τον Μάρτιο, επίπεδο όμως αρκετό για να οδηγήσει σε υποχρεωτικές περικοπές παραγωγής.

Η εικόνα στο εσωτερικό της Ρωσίας είναι ένα «μπουκωμένο» σύστημα αγωγών και δεξαμενών, καθώς οι επιθέσεις πλήττουν ταυτόχρονα υποδομές εξαγωγής και εγχώρια διυλιστήρια, γεμίζοντας τις αποθήκες και πιέζοντας τα πεδία παραγωγής να μειώσουν ρυθμούς για να μη «πλημμυρίσει» το δίκτυο. Την ίδια ώρα, η άνοδος των διεθνών τιμών, που μέχρι τώρα ωφελούσε το Κρεμλίνο, δεν αρκεί για να αντισταθμίσει τον κίνδυνο απώλειας εσόδων, καθώς πετρέλαιο και φυσικό αέριο συνεισφέρουν περίπου το ένα τέταρτο των φορολογικών εσόδων του ρωσικού προϋπολογισμού.

Ρωσία – πετρέλαιο: «στενή» εξαγωγική γραμμή

Πέρα από τα Βαλτικά λιμάνια, η εξαγωγική ικανότητα της Ρωσίας έχει δεχθεί πλήγμα και από τη διακοπή του αγωγού Druzhba προς Ουγγαρία και Σλοβακία από τον Ιανουάριο, περιορίζοντας περαιτέρω τις διόδους για αργό. Πάνω από το 80% του ρωσικού πετρελαίου διοχετεύεται μέσω της κρατικά ελεγχόμενης Transneft, η οποία ήδη ενημέρωσε τους εξαγωγείς ότι δεν μπορεί να παραλάβει τα πλήρη φορτία που είχαν προγραμματιστεί για το Ust-Luga, ούτε να τηρήσει το αρχικό πρόγραμμα φορτώσεων για το πρώτο μισό του Απριλίου.

Η συμφόρηση στο Ust-Luga δεν πλήττει μόνο τη Ρωσία αλλά και το Καζακστάν, το οποίο μεταφέρει μέσω του λιμανιού 200.000–400.000 τόνους αργού KEBCO τον μήνα, επιτείνοντας τις πιέσεις στην περιφερειακή προσφορά. Την ίδια στιγμή, η εποχική συντήρηση ρωσικών διυλιστηρίων τον Μάρτιο–Απρίλιο, που σε «κανονικές» χρονιές οδηγεί σε αύξηση των εξαγωγών, φέτος απλώς προσθέτει επιπλέον όγκους αργού σε ένα σύστημα αποθήκευσης όπου, όπως αναφέρουν πηγές, υπάρχει χώρος «για εβδομάδες, όχι για μήνες».

Ρωσία – πετρέλαιο: Παγκόσμιες ισορροπίες και OPEC+

Το 2025 η ρωσική παραγωγή είχε υποχωρήσει μόλις κατά 0,8% στα 10,28 εκατ. βαρέλια/ημέρα – περίπου το 10% της παγκόσμιας παραγωγής – παρά τις δυτικές κυρώσεις και τις ουκρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια, δείχνοντας την αντοχή του κλάδου. Ωστόσο, οι τρέχουσες εξαγωγικές ασφυξίες αναμένεται να οδηγήσουν σε πιο οδυνηρές περικοπές, την ώρα που οι αγορές ήδη βλέπουν το Brent να «φλερτάρει» με τα 110 δολάρια ανά βαρέλι, εν μέσω κλιμάκωσης του πολέμου κατά του Ιράν και συζητήσεων στο OPEC+ για νέα αύξηση της παραγωγής.

Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε βαρέλι που χάνεται από τη Ρωσία αποκτά δυσανάλογη σημασία για το παγκόσμιο ισοζύγιο προσφοράς–ζήτησης, με χώρες όπως η Κίνα να πιέζουν τους ανεξάρτητους διυλιστές τους να διατηρήσουν την παραγωγή καυσίμων και μικρά κράτη, όπως οι Μαλδίβες, να αναζητούν επειγόντως καύσιμα από την Ινδία για να καλύψουν κενά στις προμήθειες. Οι αποφάσεις της Μόσχας για το πόσο βαθιές θα είναι οι περικοπές παραγωγής και η στάση του OPEC+ στην επόμενη συνεδρίαση αναμένεται να κρίνουν αν η ενεργειακή κρίση θα μείνει σε επίπεδο «σοκ» τιμών ή θα εξελιχθεί σε δομική έλλειψη προσφοράς.