Οι εικόνες από τη Σαβάννα της Αβάνας βυθισμένη στο σκοτάδι δεν είναι πλέον εξαίρεση αλλά η νέα κανονικότητα για την Κούβα, μια χώρα που εδώ και τρεις μήνες δεν λαμβάνει σχεδόν καθόλου πετρέλαιο λόγω του σκληρού αμερικανικού αποκλεισμού στα καύσιμα. Από τότε που οι ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ συνέλαβαν τον Νικολάς Μαδούρο και διέλυσαν το στήριγμα της Αβάνας στο βενεζουελανικό πετρέλαιο, οι κάνουλες της ενεργειακής ζωής του νησιού άρχισαν να κλείνουν μία‑μία.
Πρόεδρος πλέον των ΗΠΑ ο Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνει ανοικτά ότι θα έχει «την τιμή να πάρει την Κούβα», παρουσιάζοντας την κατάρρευση του καθεστώτος ως ζήτημα χρόνου και προσωπικού θριάμβου. Στο νησί, όμως, ο Μιγκέλ Ντίαζ‑Κανέλ μιλά για «άθραυστη αντίσταση» απέναντι σε κάθε εξωτερική επίθεση, την ώρα που η καθημερινότητα των Κουβανών διαλύεται ανάμεσα σε μπλακ άουτ, ουρές για βενζίνη και άδεια ράφια.
Κούβα, πετρέλαιο και ενεργειακή κατάρρευση
Η Κούβα χρειάζεται περίπου 100.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα για να λειτουργήσει στοιχειωδώς, αλλά μετά την ανατροπή στη Βενεζουέλα και την καταγραφή αυστηρού πετρελαϊκού αποκλεισμού από την Ουάσινγκτον, οι ροές καυσίμων σχεδόν μηδενίστηκαν. Η ήδη γηρασμένη ηλεκτρική υποδομή καταρρέει, με δύο μεγάλες διακοπές ρεύματος μόνο τον Μάρτιο – η μία σε εθνικό επίπεδο – να αφήνουν ολόκληρο το νησί στο σκοτάδι και να παγώνουν τον τουρισμό, τις μεταφορές και την τροφοδοσία.
Η κυβέρνηση αναγκάζεται να κλείνει τουριστικά θέρετρα, να περιορίζει τις πτήσεις αφού δεν μπορεί να ανεφοδιάσει τα αεροσκάφη και να μοιράζει τη βενζίνη με το σταγονόμετρο, ενώ ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι ο αποκλεισμός στα καύσιμα φέρνει την Κούβα στο χείλος ανθρωπιστικής κρίσης, εμποδίζοντας ακόμη και τη μεταφορά τροφίμων στους πιο ευάλωτους πολίτες. Κίνα, Βραζιλία, Μεξικό και άλλες χώρες στέλνουν ή υπόσχονται ανθρωπιστική βοήθεια, αλλά χωρίς σταθερές εισαγωγές πετρελαίου ο κρατικός μηχανισμός απλώς επιβιώνει μέρα με τη μέρα.
Ρωσικό πετρέλαιο, αμερικανικές πιέσεις
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ένα δεξαμενόπλοιο με πάνω από 700.000 βαρέλια ρωσικού αργού ετοιμάζεται να φτάσει στη νησιωτική χώρα, προσφέροντας πρόσκαιρη ανάσα σε μια οικονομία που κυριολεκτικά καίγεται για πετρέλαιο. Ακόμη κι αν το φορτίο καταφέρει να ξεφορτώσει, θα χρειαστούν 20–30 ημέρες για να διυλιστεί και να μπει στο δίκτυο, αφήνοντας ολόκληρο τον Μάρτιο ως περίοδο δοκιμασίας για ένα καθεστώς που βλέπει τα αποθέματά του να εξανεμίζονται.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση Τραμπ απειλεί με δασμούς κάθε χώρα που θα επιχειρήσει να προμηθεύσει την Κούβα με πετρέλαιο, μετατρέποντας το ζήτημα σε γεωπολιτικό τεστ ισχύος στον δυτικό ημισφαίριο. Στόχος δεν είναι μόνο η πτώση ενός 67χρονου κομμουνιστικού καθεστώτος, αλλά και ο περιορισμός της επιρροής Κίνας, Ρωσίας και Ιράν σε μια χώρα‑προγεφύρωμα μόλις 90 μίλια από τη Φλόριντα.
Κούβα, πετρέλαιο και διαπραγματεύσεις υπό πίεση
Παρά τη σκληρή στάση, η Αβάνα αναγκάστηκε να παραδεχθεί στις 13 Μαρτίου ότι βρίσκονται σε εξέλιξη μυστικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ, με βασικό συνομιλητή την ομάδα γύρω από τον Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες Κάστρο, εγγονό του Ραούλ Κάστρο και πρόσωπο‑κλειδί του στρατιωτικού οικονομικού συμπλέγματος GAESA. Η κουβανική ηγεσία επιχειρεί να στείλει μήνυμα καλής θέλησης: απελευθερώνει πολιτικούς κρατούμενους, δίνει το πράσινο φως σε Κουβανούς της διασποράς να επενδύσουν και να ιδρύσουν εταιρείες και επιτρέπει σε ιδιωτικές επιχειρήσεις να εισάγουν μόνες τους καύσιμα, σύμφωνα με το Bloomberg.
Ωστόσο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο απορρίπτει τα μέτρα ως ανεπαρκή, ξεκαθαρίζοντας ότι τίποτε δεν έχει νόημα αν δεν υπάρξουν «νέοι άνθρωποι στην εξουσία», κάτι που δείχνει ότι η Ουάσινγκτον βλέπει το πετρέλαιο ως μοχλό πλήρους πολιτικής αλλαγής και όχι απλής οικονομικής προσαρμογής. Το ρίσκο για τις ΗΠΑ είναι ότι μια ανεξέλεγκτη κατάρρευση της Κούβας θα μπορούσε να προκαλέσει νέο, μεγαλύτερο κύμα μεταναστών προς τη Φλόριντα και γενικότερη αποσταθεροποίηση στην Καραϊβική, σε μια συγκυρία όπου ο Λευκός Οίκος ήδη διαχειρίζεται πόλεμο με το Ιράν και φλεγόμενα ενεργειακά μέτωπα.
