Οι θεωρίες συνωμοσίας γύρω από τον Τζέφρι Έπστιν γίνονται πλέον όπλο σε έναν ακήρυκτο, ψηφιακό πόλεμο για την εικόνα του Ιράν, με βίντεο-«πειστήρια» που δεν αντέχουν σε καμία σοβαρή επαλήθευση αλλά σαρώνουν στα κοινωνικά δίκτυα.

Λίγες ημέρες μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα που σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, πλατφόρμες όπως το X, το TikTok, το Instagram και το Telegram κατακλύζονται από «αποκαλυπτικά» κλιπ, που αναμειγνύουν αληθινό υλικό με σκηνές φτιαγμένες από τεχνητή νοημοσύνη και πλάνα από βιντεοπαιχνίδια. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα θολό βίντεο όπου –υποτίθεται– εμφανίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ ημίγυμνος, δίπλα σε τυφλοδεμένες ανήλικες, πριν η εικόνα κόψει σε γνωστά πλάνα του ίδιου και άλλων ισχυρών με τον διαβόητο παιδόφιλο χρηματιστή. «Αυτό το βίντεο δεν είναι ψεύτικο. Αυτοί οι παιδόφιλοι ξεκίνησαν τον πόλεμο για να μη μιλάμε γι’ αυτό», διακηρύσσει λογαριασμός στο X με την επωνυμία HDX News, σε ανάρτηση που είδαν πάνω από 6,8 εκατομμύρια χρήστες.

Οι ερευνητές παραπληροφόρησης είναι κατηγορηματικοί: το βίντεο είναι προϊόν AI και μοντάζ, αλλά ο στόχος του είναι απολύτως αληθινός. Δίκτυο τουλάχιστον 15 ανώνυμων λογαριασμών στο X, με γενικόλογα ονόματα-βιτρίνα τύπου «HDX News», «GPX News» και «GPX Press», προωθεί συντονισμένα περιεχόμενο που ευθυγραμμίζεται με τη ρητορική του ισλαμικού καθεστώτος της Τεχεράνης, ξαναανεβάζοντας ο ένας τον άλλον και ντύνοντας τα φιλοϊρανικά μηνύματα με τη γοητεία της σκοτεινής υπόθεσης Έπστιν. Όπως το συνοψίζει ο Μπρετ Σέιφερ, επικεφαλής ερευνών για τις ΗΠΑ στο Ινστιτούτο Στρατηγικού Διαλόγου, «έρχεσαι για το περιεχόμενο Έπστιν και μένεις για την προπαγάνδα».

Ιράν, «καθεστώς Έπστιν» και ψηφιακός πόλεμος

Το αφήγημα είναι απλό, εύπεπτο και βαθιά δηλητηριώδες: ο Τραμπ και η «τάξη Έπστιν» κήρυξαν πόλεμο στο Ιράν για να θάψουν τα αρχεία και τις διασυνδέσεις του παιδόφιλου χρηματιστή, με το Ισραήλ να παρουσιάζεται ως συνδετικός κρίκος μιας διεθνούς «ελίτ διαστροφής». Ιρανικά κρατικά ΜΜΕ και παρακλάδια τους στα κοινωνικά δίκτυα μιλούν για «καθεστώς Έπστιν» ή «regime Epstein», επιχειρώντας να ταυτίσουν την αμερικανοϊσραηλινή συμμαχία με μια διεφθαρμένη, ανώμαλη ελίτ που δήθεν θυσιάζει παιδιά για να διατηρήσει την εξουσία της.

Η στρατηγική τους είναι διπλή: από τη μια, απονομιμοποιεί τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, παρουσιάζοντάς τες ως κυνικό καπνό για να καλυφθούν σκάνδαλα, κι από την άλλη «κουμπώνει» πάνω σε ήδη υπαρκτές αντιελιτιστικές και αντισημιτικές φαντασιώσεις σε Δύση και Ανατολή. Σύμφωνα με έρευνα της ADL, μόνο ο όρος «Operation Epstein Fury» –μια συνωμοσιολογική μετονομασία της επίσημης αμερικανικής επιχείρησης «Epic Fury»– αναφέρθηκε πάνω από 90.000 φορές από περίπου 60.000 λογαριασμούς στο X, τις τρεις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης. Η έκρηξη τέτοιων αναρτήσεων δεν μένει εντός ενός κλειστού φιλοϊρανικού οικοσυστήματος, αλλά διαχέεται σε ακροδεξιά, αντισημιτικά και «εναλλακτικά» δίκτυα ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο.

Πώς το Ιράν «καβαλά» τον μύθο Έπστιν

Το εντυπωσιακό είναι ότι οι λογαριασμοί που πρωταγωνιστούν σε αυτή την εκστρατεία δεν εμφανίζονται απαραίτητα ως ιρανικά ή φιλοϊρανικά. Με ονόματα-generic τύπου «news» και επαγγελματική αισθητική, αγοράζουν συνδρομή στο X, αποκτούν μπλε τσεκ και πρόσβαση σε αυξημένη ορατότητα, αλλά και δυνατότητα να βγάζουν χρήματα από τις αναρτήσεις τους, κάτι που δημιουργεί ισχυρό κίνητρο για ακόμη πιο ακραίο, «viral» περιεχόμενο. Στο timeline τους, δίπλα στα υποτιθέμενα «ντοκουμέντα» με τον Έπστιν και τον Τραμπ, φιγουράρουν θριαμβευτικές αναρτήσεις για ιρανικά πλήγματα σε αμερικανικούς και ισραηλινούς στόχους, εκκλήσεις να «σταθούμε στο πλευρό του Ιράν» και προβλέψεις για έναν παγκόσμιο πόλεμο όπου Μόσχα και Πεκίνο θα στηρίξουν την Τεχεράνη.

Παράλληλα, η ίδια δεξαμενή λογαριασμών παράγει ωμό αντισημιτικό υλικό: βίντεο –πιθανότατα επίσης φτιαγμένα με AI– που δείχνουν έναν Εβραίο άνδρα να χορεύει γελώντας ανάμεσα σε τάφους με αμερικανικές σημαίες, «χιτλερικά» κλιπ που συγκεντρώνουν εκατοντάδες χιλιάδες προβολές, λεζάντες που διακηρύσσουν ότι «σήμερα ο κόσμος κατάλαβε γιατί ο Χίτλερ σκότωσε τους Εβραίους». Για ερευνητές όπως ο Ορεν Σεγκάλ της ADL, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο η διαδικτυακή τοξικότητα καθαυτή, αλλά η αποδεδειγμένη σύνδεσή της με παρενόχληση, απειλές και βίαιες επιθέσεις σε Εβραίους ανά τον κόσμο.

Όταν η Δύση γίνεται πολλαπλασιαστής της προπαγάνδας για το Ιράν

Το αφήγημα Ιράν–Έπστιν δεν περιορίζεται σε λογαριασμούς που λειτουργούν εμφανώς ως προέκταση της ιρανικής προπαγάνδας. Δημοφιλείς δεξιοί σχολιαστές στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως η Κάντας Όουενς με 5,9 εκατομμύρια συνδρομητές στο YouTube, υιοθετούν και αναμεταδίδουν τον όρο «Operation Epstein Fury», συνδέοντας το χτύπημα στο Ιράν με μια υποτιθέμενη «εβραϊκή κυριαρχία» πάνω στην αμερικανική πολιτική. Η ίδια, απαντώντας σε κριτική ότι τροφοδοτεί αντισημιτισμό και ότι οι αναρτήσεις της ανακυκλώνονται από φιλοϊρανικά προπαγανδιστικά accounts, όχι μόνο δεν αναδιπλώθηκε, αλλά χαρακτήρισε το Ισραήλ «βρωμερό, τρομοκρατικό κράτος που σφαγιάζει παιδιά και χριστιανούς».

Ερευνητές του Atlantic Council επισημαίνουν ότι φράσεις όπως «Epstein regime» –ένα νέο, υποτιμητικό συνώνυμο για την αμερικανοϊσραηλινή συμμαχία– εκτοξεύτηκαν κατά εκατοντάδες φορές την πρώτη ημέρα των πυραυλικών πληγμάτων, με μεγάλο μέρος της διάχυσης να προέρχεται από δυτικούς, ακροδεξιούς influencers. Παρότι πολλοί φιλελεύθεροι χρήστες εγκατέλειψαν το X μετά την εξαγορά του από τον Ίλον Μασκ, η πλατφόρμα παραμένει εξαιρετικά επιδραστική στη γεωπολιτική σφαίρα, ακριβώς επειδή εκεί δραστηριοποιείται μαζικά το ρεπουμπλικανικό κατεστημένο, η MAGA βάση και οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές του Τραμπ – το ιδανικό κοινό-στόχος για το αφηγηματικό μείγμα «Ιράν, Έπστιν, βαθύ κράτος».

Μπροστά σε αυτό το κύμα παραπληροφόρησης, η αντίδραση του ίδιου του X μοιάζει αμυντική και αποσπασματική. Η πλατφόρμα ανακοίνωσε ότι όσοι ανεβάζουν AI-generated βίντεο ένοπλων συγκρούσεων χωρίς σαφή επισήμανση θα χάνουν για 90 ημέρες τη δυνατότητα να βγάζουν χρήματα από τις δημοσιεύσεις τους, με επανειλημμένες παραβάσεις να οδηγούν σε μόνιμο αποκλεισμό από το πρόγραμμα εσόδων. Η εταιρεία δεν διευκρίνισε αν η αναστολή των λογαριασμών που διέσπειραν τα fake βίντεο με τον Τραμπ και τον Έπστιν έγινε βάσει αυτών των κανόνων ή παλαιότερων πολιτικών, αφήνοντας πάντως το μεγαλύτερο μέρος του φιλοϊρανικού δικτύου ενεργό, σύμφωνα με τη Washington Post.

Σε ένα περιβάλλον όπου αληθινά πλάνα από ρουκετοβολισμούς και εκρήξεις μπερδεύονται με εικόνες από βιντεοπαιχνίδια και ψεύτικες σκηνές που γεννά η τεχνητή νοημοσύνη, το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ τον πόλεμο της εντύπωσης. Η σταδιακή μετατόπιση της κοινής γνώμης, η κανονικοποίηση του αντισημιτισμού και η μετατροπή μιας πραγματικής σύγκρουσης, με νεκρούς, τραυματίες και γεωπολιτικές συνέπειες, σε spin-off του μύθου Έπστιν, δείχνουν πόσο εύκολα ένα αυταρχικό καθεστώς όπως του Ιράν μπορεί να εκμεταλλευτεί τις ρωγμές της δυτικής πληροφόρησης.