Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, εξαπέλυσε από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός μία από τις πιο ωμές και πολιτικά φορτισμένες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, κηρύσσοντας το τέλος της διεθνούς τάξης που βασιζόταν σε κανόνες και την είσοδο του κόσμου σε μια εποχή ανεξέλεγκτου ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων.
Ο Κάρνεϊ υποστήριξε ότι το «ευχάριστο αφήγημα» της παγκοσμιοποίησης έχει καταρρεύσει και ότι η διεθνής οικονομική και θεσμική ολοκλήρωση μετατράπηκε σε εργαλείο εξαναγκασμού: δασμοί, χρηματοπιστωτικές υποδομές και εφοδιαστικές αλυσίδες χρησιμοποιούνται πλέον ως όπλα ισχύος. «Δεν πρόκειται για μετάβαση, αλλά για ρήξη», τόνισε, προειδοποιώντας ότι η νοσταλγία για το παρελθόν δεν αποτελεί στρατηγική.
Στον πυρήνα της ομιλίας του βρέθηκε η έννοια της «ζωής μέσα στο ψεύδος», εμπνευσμένη από τον Βάτσλαβ Χάβελ. Ο Καναδός πρωθυπουργός κάλεσε κράτη και επιχειρήσεις να πάψουν να προσποιούνται ότι το διεθνές σύστημα λειτουργεί όπως διακηρύσσεται. Η επιλεκτική εφαρμογή κανόνων και αξιών, όπως είπε, υπονομεύει την ίδια τη νομιμοποίηση της διεθνούς τάξης.
Ο Καναδάς, σύμφωνα με τον Κάρνεϊ, επιλέγει έναν διαφορετικό δρόμο: έναν «ρεαλισμό βασισμένο σε αξίες». Αυτό σημαίνει ταυτόχρονη προσήλωση σε αρχές –κυριαρχία, ανθρώπινα δικαιώματα, απαγόρευση της αυθαίρετης χρήσης βίας– και σκληρό πραγματισμό σε έναν κόσμο όπου η ισχύς επιστρέφει στο προσκήνιο.
Στο πρακτικό επίπεδο, παρουσίασε μια συνολική στροφή στρατηγικής: ενίσχυση της εγχώριας οικονομικής και αμυντικής ισχύος, μαζικές επενδύσεις στην ενέργεια, την τεχνητή νοημοσύνη και τα κρίσιμα ορυκτά, διπλασιασμό των αμυντικών δαπανών έως το 2030 και ταχεία διαφοροποίηση διεθνών συμμαχιών. Ο Καναδάς, όπως είπε, δεν βασίζεται πλέον μόνο «στη δύναμη των αξιών του», αλλά και «στην αξία της ισχύος του».
Κομβικό στοιχείο της στρατηγικής του είναι η δράση των μεσαίων δυνάμεων από κοινού. Ο Κάρνεϊ προειδοποίησε ότι όσα κράτη δεν βρίσκονται «στο τραπέζι», κινδυνεύουν να βρεθούν «στο μενού» των μεγάλων δυνάμεων. Η απάντηση, κατά τον ίδιο, δεν είναι ένας κόσμος εθνικών «φρουρίων», αλλά εύκαμπτοι συνασπισμοί, κοινές επενδύσεις στην ανθεκτικότητα και νέες μορφές συνεργασίας που λειτουργούν στην πράξη.
Κλείνοντας, ο πρωθυπουργός του Καναδά ξεκαθάρισε ότι η παλαιά διεθνής τάξη δεν θα επιστρέψει και δεν αξίζει να τη θρηνούμε. Από το ρήγμα, υποστήριξε, μπορεί να οικοδομηθεί κάτι πιο δίκαιο και ανθεκτικό, αν οι μεσαίες δυνάμεις επιλέξουν την ειλικρίνεια, τη συλλογική δράση και την ενίσχυση της πραγματικής τους ισχύος.
