«Δεν φανταζόταν κανείς ότι θα ερχόταν η στιγμή να κοιτάξει πίσω στον πόλεμο στο Ιράκ και τις ξένες εισβολές “κατά της τρομοκρατίας” γενικότερα και να νιώσει κάποια μορφή νοσταλγίας», αναφέρει σε ανάλυσή του ο Guardian σχετικά με τη σύλληψη του Μαδούρο, έπειτα από την επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα. Τότε υπήρχαν τουλάχιστον συστηματικές προσπάθειες να δικαιολογηθούν μονομερείς επεμβάσεις και παράνομοι πόλεμοι στο όνομα της παγκόσμιας ασφάλειας και ακόμα και ηθικό καθήκον για την απελευθέρωση των γυναικών του Αφγανιστάν ή για να «απελευθερωθεί ο ιρακινός λαός».
Σήμερα, καθώς ο πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, ουσιαστικά απάγεται και η χώρα καταλαμβάνεται από τις ΗΠΑ, δεν υπάρχει καμία προσπάθεια να παρουσιαστεί η εισβολή ως κάτι άλλο πέρα από την ικανοποίηση των συμφερόντων των ΗΠΑ. Δεν γίνονται προσπάθειες για τη λήψη έγκρισης από εγχώριους ή διεθνείς νομοθετικούς φορείς και συμμάχους, ούτε φυσικά από το κοινό. Οι ημέρες που οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να πείσουν τον κόσμο ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν διέθετε όπλα μαζικής καταστροφής, ενώ μυστικά δεν υπήρχαν αξιόπιστες πληροφορίες, φαίνονται τώρα ως «καλές παλιές μέρες».
«Ο Μαδούρο έκανε το λάθος του και το ανακάλυψε», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ. «Η Αμερική μπορεί να προβάλει τη βούλησή της οπουδήποτε, οποτεδήποτε», συμπλήρωσε. Ο πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «θα διαχειριστούν τη Βενεζουέλα και θα έχουν παρουσία εκεί όσον αφορά το πετρέλαιο». Υπάρχει ελάχιστη προσπάθεια να δικαιολογηθούν οι λόγοι της κατάληψης. Ο Μαδούρο κατηγορείται για «ναρκοτρομοκρατία» και άλλες κατηγορίες, όπως «Συνωμοσία για Κατοχή Όπλων Μηχανών και Καταστροφικών Συσκευών κατά των Ηνωμένων Πολιτειών», κατηγορίες που όχι μόνο δεν δικαιολογούν εισβολή ή απαγωγή, αλλά φαίνεται πως δεν λαμβάνονται σοβαρά ούτε από τον ίδιο τον Τραμπ. Άλλοι που κατηγορήθηκαν για ναρκωτικά έχουν αφεθεί ελεύθεροι, όπως ο πρώην πρόεδρος της Ονδούρας, Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, και οι Ρος Ολμπριχτ και Λάρι Χούβερ, που αποφυλακίστηκαν από ισόβια για υποθέσεις διακίνησης ναρκωτικών.
Το βασικό συμπέρασμα, όπως φαίνεται από θριαμβευτικές αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα με ηχητικά αποσπάσματα hip-hop και τον Τραμπ ως έναν «αρχιγκάγκστερ», είναι η ανοιχτή περιφρόνηση της έννοιας ότι οι ενέργειες των ΗΠΑ υπόκεινται σε κανόνες δικαίου. Το πραξικόπημα στη Βενεζουέλα δεν αποτελεί επίδειξη της μακράς χειρός του νόμου, αλλά απόδειξη ότι οι ΗΠΑ είναι ο νόμος και δεν υπόκεινται σε ανώτερο, όντας ικανές να χρησιμοποιούν την ισχύ και τη θανατηφόρα δύναμή τους ατιμώρητα.
Η αντίδραση μέχρι στιγμής φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτή την πραγματικότητα. Οι ενέργειες αυτές θεωρούνται πλέον κανονικές μέσω των ασαφών και επιφυλακτικών δηλώσεων πολιτικών και αρχηγών κρατών. Ο Κιρ Στάρμερ ανέφερε ότι η κατάσταση είναι «ταχέως εξελισσόμενη» και ότι θα «καταγράψει όλα τα γεγονότα», ενώ οι πραγματικότητες ήδη δείχνουν τον Μαδούρο να οδηγείται σε ποινικό περίπατο στο Μπρούκλιν. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι «παρακολουθεί στενά την κατάσταση στη Βενεζουέλα … οποιαδήποτε λύση πρέπει να σέβεται το Διεθνές Δίκαιο και τον Χάρτη του ΟΗΕ». Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, καθησυχάζει ότι η κατάσταση «παρακολουθείται στενά», όπως και η κυβέρνηση της Αυστραλίας και άλλες χώρες.
Συχνά υπενθυμίζεται ότι ο Μαδούρο ήταν «πολύ κακός άνθρωπος». Ακόμα και αν η σημασία του Διεθνούς Δικαίου υπογραμμίζεται, συνδυάζεται πάντα με την καταδίκη του. Η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών, Ιβέτ Κούπερ, η οποία πρωτοστατεί, δήλωσε μέσω Twitter: «Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει απορρίψει τη νομιμότητα του Νικολάς Μαδούρο και έχει καλέσει για ειρηνική μεταβίβαση εξουσίας στη Βενεζουέλα. Όπως έχει δηλώσει ο πρωθυπουργός, υποστηρίζουμε το Διεθνές Δίκαιο. Το συλλογικό μας ενδιαφέρον πρέπει τώρα να επικεντρωθεί στην επίτευξη μετάβασης χωρίς αιματοχυσία σε δημοκρατική κυβέρνηση». Σημειώνεται ότι δεν γίνεται αναφορά σε παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, από ποιους ή με ποιον τρόπο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι εισερχόμαστε σε μια χρονιά όπου οι αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί. Το περιστατικό στη Βενεζουέλα θα καταρρίψει όποιο ίχνος προσποίησης υπήρχε για τη διατήρηση κανόνων που στηρίζουν την παγκόσμια ασφάλεια, την πεποίθηση ότι θα υπάρχουν συνέπειες για κατάληψη εδαφών ή αλλαγή καθεστώτος. Ο κόσμος ήδη προετοιμάζεται για τέτοια γεγονότα. Η Μέση Ανατολή αποτελεί ζώνη ανταγωνισμού μεταξύ αναδυόμενων κρατών του Κόλπου και περαιτέρω αποσταθεροποιείται από τις συνεχείς ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ, όπως φαίνεται στην Παλαιστίνη, τη Συρία και τον Λίβανο. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, πρώην στενοί σύμμαχοι με φιλόδοξες περιφερειακές ατζέντες, συγκρούονται για την Υεμένη. Η κλιμάκωση σε ρητορική και στρατιωτικές ενέργειες ανοίγει ένα πρωτοφανές μέτωπο στον Κόλπο.
Αυτή η αναταραχή έχει ενισχυθεί από τον αμφιλεγόμενο ρόλο των ΗΑΕ στην Υεμένη και το Σουδάν, όπου οι χώρες αυτές δεν αντιμετωπίζουν συνέπειες. Στην άλλη πλευρά του Κόλπου, οι διαδηλώσεις στο Ιράν βρίσκονται στη δεύτερη εβδομάδα και έχουν ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον του Τραμπ, ο οποίος απείλησε με περαιτέρω επιθέσεις, καθιστώντας πιθανή την αλλαγή καθεστώτος υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Παράλληλα, η απειλή του Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας προστίθεται στο πλαίσιο των γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων.
Άλλες απίθανες ενέργειες γίνονται πιθανές. Η Κίνα πραγματοποιεί στρατιωτικές ασκήσεις γύρω από την Ταϊβάν. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν χρειάζεται ιδιαίτερη παρακίνηση, αλλά η «δογματική» πολιτική του Τραμπ περί στρατιωτικής επέμβασης κατά την κρίση του αντανακλά τη δική του στρατηγική και προσδίδει ταυτόχρονα νομιμότητα στη δράση της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η χλιαρή αντίδραση αυτών που επιμένουν να δηλώνουν στήριξη στο Διεθνές Δίκαιο δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να ενισχύει την κατάσταση της αρπακτικής επιθετικότητας. Η κατάσταση στη Βενεζουέλα δεν μπορεί να περιοριστεί με ειρηνική μετάβαση, όπως δεν μπορούσε να περιοριστεί και στη Γάζα. Η υποταγή στις παραβιάσεις κανόνων και η προσποίηση ότι «όλα θα περάσουν» αποτελεί δειλία, άρνηση και ιστορική αγνωσία.
Οι συνέπειες θα γίνονται όλο και πιο εμφανείς, όχι μόνο για τους δυστυχείς σε μακρινές περιοχές. Τα εμπόδια, πρακτικά αλλά και συμβολικά, που διατηρούσαν μια ευάλωτη αλλά υπάρχουσα ειρήνη, καταρρέουν. Η σιωπή δεν είναι ασφάλεια. Είναι, όπως θα έλεγε ο Χέγκσεθ, «να δοκιμάζεις και σύντομα να το ανακαλύπτεις».
