Ο πόλεμος στο Ιράν έσωσε τον Πούτιν: Πώς οι βόμβες εκτόξευσαν το ταμείο του Κρεμλίνου

Τον σωτήρα που δεν περίμενε βρήκε ο Βλαντιμίρ Πούτιν στον πόλεμο στο Ιράν. Οι σφοδρές αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις και η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή εκτόξευσαν τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, μετατρέποντας την κρίση στον Περσικό σε «χρυσή φλέβα» για το Κρεμλίνο την ώρα που η ρωσική οικονομία άγγιζε τα όριά της από τον τετραετή πόλεμο στην Ουκρανία.

Μέχρι πριν λίγες εβδομάδες, οι Ρώσοι τεχνοκράτες προετοιμάζονταν για δύσκολες αποφάσεις: ο προϋπολογισμός είχε στηθεί πάνω σε τιμή Urals στα 59 δολάρια, οι ενεργειακές εισπράξεις βούλιαζαν στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2020 και οι κυρώσεις, τα υψηλά επιτόκια και η έλλειψη εργατικών χεριών πίεζαν το σύστημα. Ειδικοί όπως ο Σεργκέι Βακουλένκο προειδοποιούσαν ότι η κυβέρνηση θα αναγκαζόταν να κόψει δαπάνες, να αυξήσει φόρους και «να σκεφτεί ακόμη και κάποια μείωση» στις στρατιωτικές δαπάνες – χωρίς ποτέ να αγγίξει το ενδεχόμενο να σταματήσει τον πόλεμο.

Όλα αυτά ανατράπηκαν «εν μια νυκτί» όταν οι επιθέσεις σε ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και η κλιμάκωση σε περιφερειακό πόλεμο παρέλυσαν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, στέλνοντας το πετρέλαιο σε πολεμικά επίπεδα τιμών. Ο πρώην υφυπουργός Ενέργειας και πλέον εξόριστος επικριτής του Κρεμλίνου Βλαντιμίρ Μίλοφ μιλά για «δώρο» προς τη Μόσχα: η Ρωσία απέκτησε ξαφνικά σανίδα σωτηρίας για το πολεμικό της ταμείο, με τους αξιωματούχους στη Μόσχα –όπως λέει– να είναι «πολύ, πολύ χαρούμενοι».

Ο Πούτιν, το πετρέλαιο και η «στρατηγική γκάφα» της Δύσης

Η νέα πραγματικότητα επιτρέπει στον Πούτιν όχι μόνο να πουλά το πετρέλαιό του ακριβότερα, αλλά και να το κάνει με την ανοχή –αν όχι τη σιωπηρή ευλογία– της Ουάσινγκτον. Η Ρωσία, που μέχρι χθες αναγκαζόταν να δίνει γενναίες εκπτώσεις σε Ινδία και Κίνα λόγω των κυρώσεων, βρίσκεται τώρα σε θέση να διεκδικεί ακόμη και «premium» τιμές, καθώς οι ασιατικοί γίγαντες σπεύδουν να εξασφαλίσουν φορτία.

Η στροφή είναι εντυπωσιακή: το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών χορήγησε 30ήμερη εξαίρεση στην Ινδία για αγορές ρωσικού αργού ώστε «να συνεχίσει να ρέει πετρέλαιο στην παγκόσμια αγορά», ενώ ο υπουργός Σκοτ Μπέσεντ άφησε ανοιχτό ότι μπορούν να «αποκυρώσουν» και άλλο ρωσικό πετρέλαιο, μια θεαματική αναδίπλωση σε σχέση με την περσινή γραμμή των τιμωρητικών μέτρων.

Το Κρεμλίνο εκμεταλλεύεται την ευκαιρία: ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ παρουσιάζει τη Ρωσία ως «αξιόπιστο προμηθευτή» πετρελαίου και φυσικού αερίου και διαφημίζει την αυξημένη ζήτηση, ενώ ο στενός συνεργάτης του Πούτιν, Κιρίλ Ντμίτριεφ, πανηγυρίζει σε αναρτήσεις του ότι «το τσουνάμι του σοκ στο πετρέλαιο μόλις αρχίζει», χαρακτηρίζοντας την ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης από τη Μόσχα «στρατηγικό λάθος».

Πούτιν: κερδισμένος γεωπολιτικά, πληγωμένος στον άξονα Ιράν

Ο λογαριασμός, βέβαια, δεν είναι μόνο οικονομικός. Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σε αμερικανοϊσραηλινή αεροπορική επιδρομή, χτύπησε την εικόνα του Πούτιν ως προστάτη των συμμάχων του, αποκαλύπτοντας για ακόμη μια φορά ότι η «φιλία» του Κρεμλίνου έχει όρια – όπως είχαν ήδη διαπιστώσει Δαμασκός, Καράκας και τώρα η Τεχεράνη.

Ταυτόχρονα, όμως, ενεργοποίησε τα πιο σκοτεινά ένστικτα του Ρώσου προέδρου. Αναλυτές που παρακολουθούν στενά τη Μόσχα σημειώνουν ότι η δολοφονία αφύπνισε την βαθιά ριζωμένη παράνοιά του για τη δική του επιβίωση και την εμμονή του να διασώσει την εξουσία του με ένα οποιοδήποτε είδος «νίκης» στην Ουκρανία, ανεξαρτήτως κόστους. Αυτό αποτυπώθηκε και στην ασυνήθιστα σκληρή ανακοίνωση του Κρεμλίνου, όπου ο Πούτιν καταδίκασε τη δολοφονία ως «φόνο… που διαπράχθηκε με κυνική παραβίαση κάθε κανόνα ανθρώπινης ηθικής και διεθνούς δικαίου», χωρίς όμως να κατονομάσει ευθέως τους υπαίτιους, κίνηση που μαρτυρά προσεκτικό ζύγισμα μεταξύ οργής και ψυχρού συμφέροντος.

Παρά τη ρητορική, η πραγματική προτεραιότητα παραμένει η Ουκρανία. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Ρωσία παρέχει πληροφορίες στις ιρανικές δυνάμεις για να στοχοποιούν αμερικανικά πλοία και αεροσκάφη, ενώ κάθε μέρα πολέμου στη Μέση Ανατολή φθείρει τα αμερικανικά οπλοστάσια από τα οποία εξαρτάται η άμυνα του Κιέβου. Ο Πούτιν ενδέχεται τελικά να θεωρήσει ότι η απώλεια ενός συμμάχου στην Τεχεράνη είναι «τίμημα που αξίζει» αν, σε αντάλλαγμα, εξασφαλίσει χρόνο, χρήμα και στρατηγικό πλεονέκτημα στο ουκρανικό μέτωπο.

Ο Πούτιν παίζει με τον χρόνο και τη φωτιά

Παρά τον σημερινό θρίαμβο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η «νίκη» του Πούτιν είναι υπό όρους. Για να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο, οι υψηλές τιμές πετρελαίου πρέπει να διατηρηθούν για περίπου έναν χρόνο· ένα δίμηνο ράλι θα προσφέρει ανάσα, αλλά δεν θα «σώσει» την οικονομία, απλώς θα μεταθέσει τις δύσκολες αποφάσεις για αργότερα, σύμφωνα με το Politico.

Το ίδιο ισχύει και στο γεωπολιτικό πεδίο: όσο παρατείνεται η σύγκρουση στο Ιράν, τόσο ενισχύονται τα έσοδα και οι στρατιωτικές δυνατότητες της Ρωσίας, αλλά αυξάνεται και ο κίνδυνος ενός ανεξέλεγκτου, πολυεπίπεδου πολέμου που θα μπορούσε να συμπαρασύρει και τη Μόσχα. Ο Πούτιν, παίζοντας στο όριο ανάμεσα στην εκμετάλλευση του χάους και στην αποφυγή μιας γενικευμένης ανάφλεξης, δείχνει έτοιμος να θυσιάσει συμμαχίες και αρχές στον βωμό του ενός και μοναδικού στόχου: να βγει από την ουκρανική περιπέτεια ως επιζών – και νικητής.