Το όνομα Χαμενεΐ είναι συνώνυμο με την εξουσία στο Ιράν, αλλά τα τελευταία χρόνια γίνεται και συνώνυμο με τα «ακίνητα» και την αθέατη αυτοκρατορία χρήματος που ξετυλίγεται από το Λονδίνο μέχρι το Ντουμπάι και τη Φρανκφούρτη. Πίσω από τις βιτρίνες της επανάστασης και της λιτής ισλαμικής ζωής, ο γιος του ανώτατου ηγέτη, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, εμφανίζεται, μέσα από δίκτυο παρένθετων προσώπων και εταιρειών-κελύφων, να έχει πρόσβαση σε μια τεράστια περιουσία σε Δύση και Μέση Ανατολή, την ώρα που η ιρανική κοινωνία βυθίζεται στη φτώχεια και την καταστολή.
Στη βόρεια πλευρά του Λονδίνου, στη διαβόητη «Billionaire’s Row» της Bishops Avenue, δεκάδες κλειστά μέγαρα με ψηλές μπορντούρες και μαυρισμένες πόρτες συνδέονται, μέσω πολύπλοκων εταιρικών σχημάτων, με τον στενό κύκλο του Μοτζταμπά Χαμενεΐ. Ακίνητα αξίας άνω των 100 εκατ. στερλινών, μεταξύ των οποίων μια έπαυλη που αγοράστηκε γύρω στα 33,7 εκατ. λίρες το 2014, εμφανίζονται τυπικά στο όνομα εταιρειών όπως η Birch Ventures ή στο όνομα του Ιρανού επιχειρηματία Αλί Ανσαρί, τον οποίο οι βρετανικές αρχές έχουν χαρακτηρίσει «διεφθαρμένο Ιρανό τραπεζίτη και επιχειρηματία» και έχουν ήδη εντάξει σε καθεστώς κυρώσεων. Οι ίδιες διαδρομές χρήματος οδηγούν σε βίλα στο «Beverly Hills του Ντουμπάι», σε πεντάστερα ξενοδοχεία στη Φρανκφούρτη και τη Μαγιόρκα, αλλά και σε πολυτελή ακίνητα σε Τορόντο και Παρίσι.
Τα ακίνητα του Χαμενεΐ ως «θυρίδα» της ελίτ
Ενώ η κρατική προπαγάνδα παρουσιάζει την οικογένεια Χαμενεΐ ως υπόδειγμα ασκητικής, επαναστατικής ηθικής, η πραγματικότητα των ακινήτων που συνδέονται με τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ φωτίζει ένα παράλληλο, σκιώδες σύστημα πλούτου. Οι βρετανικές, γερμανικές και άλλες ευρωπαϊκές αρχές βλέπουν στα συγκεκριμένα ακίνητα μια «θυρίδα ασφαλείας» της ιρανικής ελίτ μέσα στο ίδιο το χρηματοπιστωτικό σύστημα που η Τεχεράνη ρητορικά καταγγέλλει. Ο δήμος της Φρανκφούρτης, για παράδειγμα, εκφράζει ανοιχτά ανησυχία ότι μέσω πεντάστερων ξενοδοχείων, όπως το Hilton Frankfurt Gravenbruch, το ιρανικό καθεστώς προσπαθεί να αποκτήσει ερείσματα στο γερμανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και να «κακοποιήσει» τους ευρωπαϊκούς κανόνες για να κρύψει κεφάλαια συνδεδεμένα με το καθεστώς.
Την ίδια στιγμή, η κατάρρευση της τράπεζας Ayandeh, στην οποία ο Ανσαρί ήταν βασικός μέτοχος και, σύμφωνα με πηγές, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ είχε κεντρικό, παρασκηνιακό ρόλο, έγινε σύμβολο για τους Ιρανούς της διαπλοκής μεταξύ πολιτικο-θρησκευτικής εξουσίας και οικονομικής ολιγαρχίας. Τα δίκτυα εταιρειών όπως η Ziba Leisure, η Birch Ventures και άλλες offshore οντότητες στον Αγ. Χριστόφορο και Νέβις, στο Isle of Man ή στα ΗΑΕ φέρονται να χρησιμοποιήθηκαν για να διοχετευθούν έσοδα από το ιρανικό πετρέλαιο σε δυτικές τράπεζες, παρακάμπτοντας ένα από τα πιο αυστηρά καθεστώτα κυρώσεων στην ιστορία. Η εικόνα είναι αυτή ενός παράλληλου οικονομικού συστήματος, όπου οι «αγαζαντέχ», τα παιδιά της ελίτ, επενδύουν έξω, ενώ στο εσωτερικό χιλιάδες διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί από την αρχή του χρόνου σε διαδηλώσεις κατά της φτώχειας και της διαφθοράς.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης και η σκιώδης αυτοκρατορία ακινήτων
Η άνοδος του Μοτζταμπά Χαμενεΐ στην κορυφή του συστήματος, μετά τη δολοφονία του πατέρα του σε αμερικανοϊσραηλινό πλήγμα, κάνει το ζήτημα των ακινήτων και του κρυφού πλούτου πολιτικά εκρηκτικό. Στα 56 του, ο νέος ανώτατος ηγέτης κληρονομεί όχι μόνο ένα κράτος σε πόλεμο με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αλλά και μια κοινωνία σε βαθιά κρίση αξιοπιστίας απέναντι στην ηγεσία της, την ώρα που οι αποκαλύψεις για τις επενδύσεις του ίδιου και του στενού του κύκλου σε Λονδίνο, Ντουμπάι, Γερμανία και Ισπανία ενισχύουν την εικόνα ενός καθεστώτος που κηρύττει λιτότητα στο εσωτερικό και επενδύει σε χλιδή στο εξωτερικό. Τα δίκτυα εταιρειών-βιτρίνα, οι διαδρομές πετροδολαρίων μέσω τραπεζών στη Βρετανία, την Ελβετία, το Λιχτενστάιν και τα ΗΑΕ και η εμπλοκή προσώπων-«κλειδιών» όπως ο Ανσαρί και ο δικηγόρος Μόρις Μασάλι, αναδεικνύουν το πόσο εύκολα ένα αυταρχικό καθεστώς μπορεί να αξιοποιήσει κενά στις δυτικές ρυθμίσεις για τις πραγματικές σχέσεις ιδιοκτησίας, σύμφωνα με το Bloomberg.
Όσο ο πόλεμος με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ βαθαίνει, με τον Ντόναλντ Τραμπ να απειλεί ανοιχτά με νέες στρατιωτικές επιθέσεις και να θεωρεί τις τιμές πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι «μικρό τίμημα», τόσο περισσότερο η οικονομική διάσταση της εξουσίας Χαμενεΐ θα επιστρέφει σαν μπούμερανγκ στο εσωτερικό του Ιράν. Το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς ο νέος ανώτατος ηγέτης θα διαχειριστεί την εξωτερική απειλή, αλλά και πώς θα δικαιολογήσει, στον φτωχοποιημένο πληθυσμό που γεμίζει τους δρόμους, μια αυτοκρατορία ακινήτων που εκτείνεται από την «Billionaire’s Row» του Λονδίνου μέχρι τα πολυτελή resorts της Μεσογείου.
