Η είδηση της καταδρομικής επιχείρησης των αμερικανών κομάντος της Delta Force και της σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο, ήρθε να κορυφώσει μια πολυετή σύγκρουση ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και το καθεστώς του Καράκας, που έχει ταυτιστεί με καταγγελίες για αυταρχισμό, διπλωματικό πόλεμο, κατηγορίες για ναρκοδιακίνηση και μια διαρκή αντιπαράθεση γύρω από το βαθμό νομιμοποίησής της εξουσίας του στη Βενεζουέλα.
Παρά τα όσα ανέφερε ο Ντόναλντ Τραμπ για σύλληψη και «μεταφορά εκτός χώρας», Βενεζουελάνοι αξιωματούχοι δήλωναν ότι δεν είχαν επίσημη ενημέρωση για την τύχη του Μαδούρο και ζητούσαν αποδείξεις ζωής, ενώ η διεθνής κοινότητα κάνει λόγο για επικίνδυνη κλιμάκωση.
Από τα εργατικά σωματεία στην κορυφή του «τσαβισμού»
Ο Νικολάς Μαδούρο (γεννημένος στις 23 Νοεμβρίου 1962) προβάλλει επί χρόνια ως το «παιδί» του πολιτικού μηχανισμού που δημιούργησε ο Ούγκο Τσάβες.
Παιδί μικρομεσαίας, εργατικής οικογένειας και προερχόμενος από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, μοιραία, καλλιέργησε προφίλ ενός λαϊκού πολιτικού στελέχους. Ο Νικολάς Μαδούρο, εργάστηκε από νεαρή ηλικία ως οδηγός λεωφορείου στο Καράκας και συνδέθηκε με το εργατικό-συνδικαλιστικό κίνημα, πριν βρεθεί στο πλευρό του Τσάβες και ενταχθεί οργανικά στο κίνημα που θα κατέληγε στη Μπολιβαριανή Επανάσταση, όπως αναφέρει το Reuters.
Η άνοδος ήταν σταδιακή αλλά σταθερή: βουλευτής, πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, υπουργός Εξωτερικών (2006–2012) και, λίγο πριν τον θάνατο του Τσάβες, αντιπρόεδρος. Όταν ο Τσάβες πέθανε το 2013, ο Μαδούρο εμφανίστηκε ως ο εκλεκτός διάδοχος και κέρδισε οριακά τις εκλογές εκείνης της χρονιάς, αναλαμβάνοντας την προεδρία.
Σκληρός κρατικός έλεγχος και επιβίωση μέσω μηχανισμών ισχύος
Στο πολιτικό του στίγμα, ο Μαδούρο αυτοπαρουσιάζεται ως συνεχιστής του τσαβισμού.
Αντιαμερικανιστής, οπαδός του κρατικού παρεμβατισμού και της «εθνικής κυριαρχίας», ο Μαδούρο αντιμετώπιζε την κατά καιρούς αντιπολίτευση ως «όργανο εξωτερικών συμφερόντων».
Στην πράξη, η διακυβέρνησή του συνδέθηκε διεθνώς με καταγγελίες για αυταρχισμό, καταστολή διαδηλώσεων, περιορισμό πολιτικών δικαιωμάτων και βαθιά κρίση θεσμών, σύμφωνα πάντα με το Reuters.
Στο εσωτερικό, η «επιβίωση» του καθεστώτος στηρίζεται συχνά σε τρεις πυλώνες:
- Έλεγχο κρίσιμων θεσμών
- Ισχυρούς δεσμούς με τις δυνάμεις ασφαλείας
- Διαχείριση πόρων/συναλλάγματος σε ένα περιβάλλον στενής οικονομικής επιτήρησης
Η κοινωνική εικόνα της χώρας, με ελλείψεις, μαζική μετανάστευση και δραματική πτώση του βιοτικού επιπέδου, έγινε το πιο βαρύ πολιτικό φορτίο της εποχής Μαδούρο.
Η μακρά κόντρα με τις ΗΠΑ
Η σύγκρουση του Μαδούρο με την Ουάσινγκτον φυσικά δεν ήταν ξαφνική ούτε τωρινή. Η κόντρα με τις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχει από τα χρόνια του Τσάβες και κλιμακώθηκε σταδιακά, ειδικά μετά το 2017–2019, όταν οι ΗΠΑ ενίσχυσαν το πλαίσιο κυρώσεων και αμφισβήτησαν ευθέως τη νομιμοποίησή του.
Η αντιπαράθεση πήρε νέα διάσταση τον Μάρτιο του 2020, όταν το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε κατηγορίες σε βάρος του Μαδούρο και άλλων Βενεζουελάνων αξιωματούχων για «ναρκο-τρομοκρατία» και συναφή αδικήματα, με βασικό αφήγημα ότι το κράτος συνεργάζεται με εγκληματικά δίκτυα διακίνησης κοκαΐνης.
Ο ίδιος και το περιβάλλον του αρνήθηκαν κατηγορηματικά το πλαίσιο κατηγοριών, μιλώντας για πολιτική δίωξη.
Άλλωστε, η κυρίαρχη πολιτική άποψη στη Βενεζουέλα με την οποία συντάχθηκε ο Μαδούρο από τα πρώτα στάδια της πολιτικής του πορείας, είναι ότι αυτές οι διώξεις αποτελούν το προκάλυμμα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, προκειμένου να πλήξει τα έσοδα της χώρας από τα τεράστια πετρελαϊκά της αποθέματα, όπως αναφέρει το Bussiness Daily.
Οικογένεια και στενός κύκλος εξουσίας
Ο Μαδούρο είναι παντρεμένος με τη Σίλια Φλόρες (Cilia Flores), επίσης πολιτικό πρόσωπο με μακρά παρουσία στον κρατικό μηχανισμό και στον τσαβισμό. Το ζευγάρι έχει έναν γιο, τον Νικολάς Μαδούρο Γκέρα (Nicolás Maduro Guerra), που επίσης έχει εμφανιστεί σε θεσμικούς και κομματικούς ρόλους τα προηγούμενα χρόνια σύμφωνα με τον Guardian.
Στη σημερινή κρίση, η Φλόρες συμπεριλαμβάνεται στις αναφορές περί σύλληψης, στοιχείο που αν επιβεβαιωθεί πλήρως, δεν θα είναι απλώς «αποκεφαλισμός» της ηγεσίας, αλλά πλήγμα στον ίδιο τον οικογενειακό και πολιτικό πυρήνα της εξουσίας.
Για τους υποστηρικτές του, ο Μαδούρο είναι ο ηγέτης που «κρατά όρθια» τη Βενεζουέλα απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις και σε μια αντιπολίτευση που, όπως υποστηρίζουν, επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος με ξένη συνδρομή. Για τους επικριτές του, αποτελεί το πρόσωπο μιας εποχής κατάρρευσης, αυταρχισμού και θεσμικής αποσύνθεσης.
