31
loading
Γράφει
η Δήμητρα Ζάρκου

Άτιμο πράγμα να μεγαλώνεις, μα και όμορφο συνάμα. Γιατί μεγαλώνοντας μπαίνεις όλο και περισσότερο στη διαδικασία να ανατρέχεις πίσω στο παρελθόν και να θυμάσαι το τότε. Σε πλημμυρίζουν αναμνήσεις που τώρα έχουν γεύση γλυκιά, μα τότε στα χρόνια της ξεγνοιασιάς και της ανεμελιάς σού φαίνονταν γεγονότα δεδομένα, πράγματα αναπόσπαστα της καθημερινότητάς σου.

Μα τώρα, καθώς αναπολείς, συνειδητοποιείς πως στο σήμερα μικρές συνήθειες της τότε καθημερινότητάς σου, ακόμη και έθιμα της εποχής σου τείνουν να μπουν στο χρονοντούλαπο της ιστορίας με μόνη τους συντροφιά τη… ναφθαλίνη!

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κυριακάτικο τραπέζι. Για κάθε οικογένεια ήταν κάτι σαν ιεροτελεστία. Μαζεύονταν όλα τα μέλη -παππούδες και γιαγιάδες, αν υπήρχαν στη ζωή- οι γονείς και τα παιδιά. Από νωρίς, η μητέρα ετοίμαζε το ταψί με το φαγητό για το μεσημέρι. Αρνάκι με πατάτες στο φούρνο, κατσικάκι με πατάτες ή γιουβέτσι. Κλασικές αξίες και πεντανόστιμες, αφού ο φούρνος της γειτονιάς που αναλάμβανε το ψήσιμο, το έκανε… λουκούμι.

Ο φούρνος της γειτονιάς

Μπορεί πολλά νοικοκυριά τη δεκαετία του ’80 να είχαν ηλεκτρική κουζίνα, όμως, τιμούσαν το έθιμο αυτό των περασμένων τότε χρόνων και κάθε Κυριακή πήγαιναν το ταψί με το φαγητό για ψήσιμο στο φούρνο της γειτονιάς. Το αδιαχώρητο γινόταν τότε, ενώ όταν ερχόταν έτοιμο στο σπίτι σκεπασμένο με το αλουμινόχαρτο, πηγαίναμε κρυφά μέχρι να στρωθεί το τραπέζι και τσιμπάγαμε λίγη από την πέτσα και καμιά πατατούλα.

Το, δε, πρωί της Δευτέρας στο σχολείο γινόταν η κλασική ερώτηση: «Τι φαΐ είχατε χθες;». Και δεν ήταν θέμα κουτσομπολιού ή αδιακρισίας, αλλά κυρίως ανάμεσα στα κορίτσια ήταν ένα είδος γκάλοπ για να δούμε πόσες είχαμε το ίδιο κυριακάτικο φαγητό. Και να ο ενθουσιασμός στο «κι εμείς το ίδιο είχαμε» για το γιουβέτσι.

Στο χωριό που μεγάλωσα, τη δεκαετία του ’80, δεν είχαμε το φούρνο της γειτονιάς. Είχαμε, όμως, τον παραδοσιακό ξυλόφουρνο. Εδώ και αν ήταν ολόκληρη ιεροτελεστία το ψήσιμο του φαγητού. «Φούρνος να μην καπνίσει». Η γιαγιά μου έλεγε ότι αν κάποιος ήθελε στα χρόνια τα δικά της να καταραστεί κάποιον νοικοκυραίο, του έλεγε αυτό. Τόση σημασία είχε το ψήσιμο στον ξυλόφουρνο.

Βέβαια, δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Από το πρωί η γιαγιά ή η μαμά άναβαν το φούρνο, έριχναν μέσα τα ξύλα και μόλις αυτά «έπεφταν», έφτιαχναν τα κάρβουνα με τη μασιά και μετά έριχναν μέσα το ταψί. Τις Κυριακές κάπνιζαν όλοι οι φούρνοι και οι μυρωδιές του φαγητού πλημμύριζαν τη γειτονιά, ενώ ανακατεύονταν όλες μαζί στην ατμόσφαιρα.

Το φουρνιστό ψωμί

Στον ξυλόφουρνο ψήναμε και το ψωμί. Χωριάτικο ψωμί με προζύμι στο φούρνο. Δεν υπάρχει πιο νόστιμο και είναι ακόμη ένα έθιμο – αν μπορούμε να το πούμε έτσι – που τείνει και αυτό να ξεχαστεί. Ακόμη και στα χωριά, λίγοι είναι οι φούρνοι που καπνίζουν καθώς ψήνουν ψωμί.

Αυτή η διαδικασία και αν είναι μία γλυκιά ανάμνηση στο σήμερα, που στο χθες ήταν για εμένα κι ένας μπελάς. Απαραίτητα σύνεργα ήταν το σκαφίδι που μέσα σε αυτό η μαμά ζύμωνε το ζυμάρι, η πινακωτή που έβαζε το ζυμάρι μέχρι να φουσκώσει και να το ψήσει, η μασιά για να βγάλει τα κάρβουνα και η πανιάρα που καθάριζε τη βάση του φούρνου για να ρίξεις το ψωμί.

Και μετά η μυρωδιά του ψησίματος ερχόταν και σε συνέπαιρνε. Μόλις ήταν έτοιμο, θυμάμαι με τις αδελφές μου να ανοίγουμε τα χέρια για να κρατήσουμε τα καρβέλια που έκαιγαν για να τα πάμε στο σπίτι. Μυρωδιά και ζεστασιά… Μετά με ένα πανί καθαρίζαμε καλά καλά τα καρβέλια από το κάρβουνο που είχε κολλήσει πάνω κατά το ψήσιμο… Κι ερχόταν η ώρα αυτή που όλη μέρα περίμενα… Μία αχνιστή φέτα ψωμί με βούτυρο και μέλι ή ζάχαρη (την έκανα την… οδοντιατρική μου αμαρτία) ήταν σαν να μου χάριζες τον κόσμο όλο. Όπως και τα τηγανόψωμα που έφτιαχνε η μαμά από το ζυμάρι που είχε κρατήσει.

Σήμερα, ο ξυλόφουρνος στο πατρικό μου δεν υπάρχει και το φουρνιστό ψωμί είναι και αυτό ένα από τα έθιμα που τείνουν να εξαφανιστούν. Όπως και τα κουλούρια ή τα πασχαλινά τσουρέκια, που τα πηγαίναμε για ψήσιμο είτε στο φούρνο της γειτονιάς είτε στον ξυλόφουρνο του σπιτιού. Ως παιδιά προτιμούσαμε το φούρνο της γειτονιάς, για το χαβαλέ που γινόταν. Οι γυναίκες του χωριού μαζεμένες με γέλια, αστεία και το απαραίτητο κουτσομπολιό. Και μετά ο άτυπος ανταγωνισμός ποιανής τα κουλούρια έγιναν πιο αφράτα και ποιανής τα τσουρέκια πέτυχαν φέτος.

Το σπιτικό πρόσφορο που πάει να ξεχαστεί

Η λίστα αυτή φαίνεται να μην τελειώνει. Ακόμη ένα έθιμο που και αυτό παίρνει τη θέση του για το χρονοντούλαπο της ιστορίας, είναι το πρόσφορο. Τα ψυχοσάββατα και στις γιορτές η μαμά έφτιαχνε πρόσφορο για τις ψυχές που είχαν φύγει και θυμάμαι την αγωνία της κάθε φορά αν της πέτυχε η σφραγίδα και βγήκε ωραίο.

Πρόσφορο ζυμώνει η ίδια μέχρι και σήμερα, αλλά όσο και αν με πίεζε (ασκώντας μου και τον απαραίτητο ψυχολογικό πόλεμο μπας και με πείσει), δεν φιλοτιμήθηκα να μάθω πώς το φτιάχνουμε. Η επιλογή του αγοραστού από το φούρνο, σαφώς και ήταν πιο ελκυστική. Και πιο εύκολη ως λύση, μιας και σήμερα όσες και όσοι πηγαίνουν πρόσφορο για τις ψυχές που έχουν φύγει, προτιμούν να το αγοράζουν.

Τα μυστικά του οβελία που θα παραμείνουν... μυστικά;

Η αλήθεια είναι πως στο σήμερα η επιλογή της αγοράς έχει αντικαταστήσει πολλές από τις παραδόσεις, τα έθιμα και τις συνήθειες. Ακόμη και το αρνί το Πάσχα μπορείς να το παραγγείλεις στον κρεοπώλη της γειτονιάς και να στο ετοιμάσει με τη σούβλα.

Η προετοιμασία του οβελία δεν είναι εύκολη υπόθεση. Έχει τα δικά της μυστικάκαι είναι μπελαλίδικη. Θέλει χρόνο για τις προετοιμασίες και το απαραίτητο μεράκι, μιας και για να είσαι έτοιμος το πρωί της Κυριακής για να ξεκινήσεις το ψήσιμο, θα πρέπει να έχεις ξεκινήσει τις προεργασίες από τις προηγούμενες ημέρες.

Αλλά, όπως φαίνεται, οι νεότερες γενιές δεν έχουν το μεράκι και την όρεξη όπως οι παλαιότερες. Και δεν είναι λίγοι εκείνοι, που δεν ξέρουν να ψήνουν τον οβελία. Προτιμούν την επιλογή του κρεοπώλη που τον έχει έτοιμο ή της ταβέρνας.

Βέβαια, στην περίπτωση του πασχαλινού αρνιού δεν είναι λίγοι και εκείνοι που φρόντισαν να μάθουν τη «δουλειά» και τα μυστικά της σούβλας. Και το ψήσιμο του οβελία είναι από τα έθιμα που κρατάνε σθεναρή αντίσταση στον άτιμο τον χρόνο που τα έχει κάνει «πλακάκια» με τη σύγχρονη εποχή.

ΚΑΝΤΕ LIKE ΤΟ NEWSBEAST.GR

31
σχόλια
  1. avatar Holland

    Μονο η Κυριακατικη συνηθεια ξεχαστηκε...τα παντα εχουν ξεχαστει σε αυτη την χωρα, λες και δεν υπαρχει πια...

  2. avatar vasilis k.

    Δεν ήξερα οτι το σάιτ έχει απευθείας σύνδεση με Μορμόνους του Salt Lake City που ομιλούν την ελληνική..μπράααβο..

  3. avatar Loukasl

    Επίσκεψη με την οικογένειά την εκλησία!

  4. avatar Vegan

    Στους vegan δεν μας λείπει να φάμε "πετσούλα", ούτε να ψήσουμε ένα ζωντανό οργανισμό και θηλαστικό γεμάτο συναισθήματα διατρυπώντας το στο διαμήκη άξονα από πίσω μέχρι το στόμα, γυρίζοντάς το βασανιστικά και αργά με το δικό μας ρυθμό και βγάζοντας σέλφι κάνοντας νιαμ νιαμ....

    1. avatar tzafar1

      Που το ξέρετε ότι τα φυτά δεν έχουν αντίληψη και συναισθήματα;

  5. avatar Gb

    Κάθε Κυριακή κρέας ψητό στα κάρβουνα

    1. avatar Καλλ

      ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ.
      ΚΥΡΙΑΚΗ=ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ

  6. avatar ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΑΥΤΑ

    Οι μεγαλοι γινόντουσαν παιδιά και παίζαμε όλοι μαζί κρυφτό (με τους μικρούς πάντα να τους βρίσκουμε τελευταίους ή να προλαβενουν την #μανα# ) λάδια χαλασμένο τηλέφωνο κλπ κλπ .
    ΟΣΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΒΕΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΣΠΟ ΤΑ ΠΟΛΛΑ ΠΟΥ Η ΝΕΟΛΕΑ ΜΑΣ ΤΟ ΒΛΕΠΕΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΝΑ ΦΓΑΛΟΥΝ ΦΩΤΟ ΚΑΙ ΝΑ ΤΙΣ ΣΤΗΛΟΥΝ ΜΕ ΤΟ ΦΕΙΣ ΜΠΟΥΚ ΤΟ ΙΣΤΑΓΓΡΑΜ ...... ΚΑΙ ΝΑ ΑΠΟΚΤΗΣΟΥΝ ΦΟΛΟΥΕΡΣ. Κριμα

  7. avatar φωφω

    Έθιμα,αποτελούν ενωτικό δεσμό ολόκληρης τής κοινωνίας. Το έθιμο διαφέρει,1"από τις χωριστές συνήθειες κάθε ατόμου,2"από τα ήθη,διότι το ήθος δεν κληρονομείται άλλα βγαίνει μέσα από κάθε άτομο,3"η παράβαση του τιμωρητε ηθικά με αποδοκιμασία του κοινωνικού συνόλου,4"από τη μόδα πού είναι ασταθής και άμα περάσει γίνετε γελοία. Παρότι διατηρούνται αμέτρητα χρόνια,δυστυχώς δεν είναι αιώνια. Νομικώς το έθιμο είναι άγραφος κανόνας δικαίου πού δεν τον αναγνωρίζει o γραπτός νόμος. Εφαρμόζεται όμως από την μακρά και ομοιόμορφη εφαρμογή του από το λαό.

  8. avatar Ch08:53-1

    Καλημέρα με τον Ιησού Χριστό. Σήμερα είναι Κυριακή. Η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, όπως γράφει η Καινή Διαθήκη, και εγεινε Κυριακή, όπως γράφει ο Ιωάννης στην Αποκάλυψη. Κάθε Κυριακή, είναι η Μεγάλη Και Μοναδική Εορτή, των Χριστιανών. Λαμβάνουν οι χριστιανοί το Σώμα και το Αίμα, του Ιησού Χριστού. Καταγγέλλουν ενώπιον, της Εκκλησίας, και ουράνιων δυνάμεων, ότι ο αναμάρτητος Ιησούς, πήρε τις αμαρτίες μας, και όλης της Ανθρωπότητας, επάνω Του, και πέθανε καταραμένος Επάνω στον σταυρο, στον Γολγοθά, για να έχουμε εμείς αιωνια ζωή, αν δεχτούμε, με επίγνωση την Θυσία Του. Μας πήρε από τον θάνατο και μας έφερε στην Ζωή, μας ελευθέρωσε από τα δεσμά του διαβόλου, μας έγραψε τα ονόματα μας στο βιβλίο της Ζωής, αρκεί εμείς, να μην απιρριψουμε, και αφαιρέσουμε, ούτε κεραία, από τον Λόγο Του Γνωρίζοντας Τον, ερχόμαστε στην επίγνωση και στην αξία, της θαλπωρής και της ενότητας της οικογένειας. Του διαλόγου, της αγάπης, της υπομονής, της υποχωρητικιτητας. Διότι στην πορεία της ζωής, ο άνθρωπος, αντιμετωπίζει όλες τις συνθήκες της ζωής Την ώρα του φαγητού, σε καθημερινή βάση, ότι μπουκιά και να είναι, είναι γλυκιά, στον ουρανίσκο του Ανθρώπου. Το φαγητό, πάντα ξεκινά με προσευχή ευχαριστίας, Και Όχι Με Μαντολίνο, στα γρήγορα, και πέφτουμε με τα μούτρα στο φαγητό.Οι δε ωραιωτετερες συζητήσεις, γίνονται μετά το φαγητό, και μάλιστα στα όρθια.

    1. avatar Αυτοί που υποστηρίζουν τις εκτρώσεις έχουν γεννηθεί. 300.000 κάθε χρόνο!!!

      Λύσε μου μία απορία είσαι χριστιανός ορθόδοξος;

      1. avatar Σιγά μη

        σου απαντούσε ευθέως. Κατάλαβες όμως.

      2. avatar διαφορά

        Οχι μοσλεμ και ασπαζομαι το ΚΟΡΑΝΙ οπως εσυ που κανεις τον εξυπνο και
        οταν θα καταλαβης τι εστι η διαφορα μεταξυ χριστιανων και μοσλεμ ειναι
        ευκολο εαν γραψεις κατι τετοιο για το ισλαμ θα σε παρη η ΣΑΡΙΑ
        και τελος αγαπητε συριζαιε== ΤΑΚΟΥΣΕΣ= ηλιθιε

      3. Αν διαβάσεις, και μελετήσεις την Καινή Διαθήκη, και την Παλαιά, ενώπιον του Θεού, είναι δύο κατηγορίες ανθρώπων, αυτοί που πιστεύουν στα Λόγια Του, και αυτοί που δεν πιστεύουν.Οι θρησκείες, έχουν βάλει ταμπέλες, και έχουν κάνει την Καινή Διαθήκη, πάνω από 4000,κομμάτια.

    2. avatar basilis203

      ξέρεις τι άλλο γίνεται στα όρθια; αλλά το φαγητό πάει μετά..

  9. avatar Τόνο Μάσας.

    Δεν θυμόμαστε μόνο τα έθιμα αλλά τα νιάτα μας τα έρμα οπυ λέει και το τραγούδι (κυρίως αυτά) και τα κοινωνικά έθιμα είναι για όλους μια καλή αφορμή να τα θυμόμαστε.
    Ένσταση μόνο για το "έθιμο" του οβελία που πιστεύω οτι πρέπει να καταργηθεί με δική μας επιλογή γιατί είναι άδικη σπατάλη σε ζωές.

  10. avatar Πέτρος ο αρχαίος

    Ναι και στην αρχαία Ελλάδα, μανιτάρια και λαχανιδες εψηναν.

  11. avatar fork

    αν δεν τρώγαμε κρέας δεν θα ήσουν εδώ να σχολιάζεις ρε αστοιχειωτε!θα εβοσκες σε κάνα λιβάδι!

    1. avatar @Συγχαρητήρια

      Για την μεγάλη μόρφωση σου.

  12. avatar fork

    Δε τραβάς τα βυζιά σου ρε μίστερ!άκου ελεεινή συνήθεια το ψήσιμο στον φούρνο!!μερικοί το χετε χάσει τελείως!

    1. avatar @Ας

      Έγραφες τουλάχιστον, τα στήθη,θα είχε ποιητικό λόγο, Η τα στήθη σου, γαργαλατα γαργαλατα, για να είχε Πολιτικό λόγο.

  13. avatar Spoov

    Σφάξτε αδιακρίτως αρνιά για να πετάξετε τα μισά να πρηστείτε στο φαί στο κρασί και στα τσιγάρα για να γιορτάσετε τάχα μου το Πάσχα και να μάθετε και τα παιδιά σας τα έθιμα μη τύχει και προοδεύσουμε ποτέ μετά μας φταίνε οι ξένοι..ρεζιλεύουμε δυστυχώς την καταγωγή μας και τη χώρα μας. Και άρθρα σαν κι αυτά να κάνουν τους νέους να νιώσουν άσχημα ότι δεν έχουν μεράκι που δεν ακολουθούν τις ελεεινές συνήθειες των γονιών τους.... καληνύχτα...

    1. avatar Κλαυσίγελος.

      Καλημέρα [...]!

    2. avatar crocus

      Εγώ λέω καλώς η κακώς...τράβα μια βόλτα από το γιατρό.

    3. avatar ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ

      Ελεϊνή είναι η σκέψη σου!
      Το Πάσχα περιμένει να φάει ο κόσμος κρέας; Τις άλλες μέρες τί τρώει; Τις άλλες μέρες δεν σφάζονται ζώα; Ή μήπως οι "ξένοι" και οι άλλοι λαοί δεν τρώνε κρέας;

    4. avatar ramos

      Σωραιος...αντε για υπνο τωρα......καληνυχτα

    5. avatar Εμείς οι παραδοσιακοί

      έτσι γουστάρουμε. Με τα κρασιά μας , τις μπύρες μας , τα τσίπουρά μας και τις χοληστερίνες μας.

      1. avatar Κως

        Μη μιλάς εξ ονόματος άλλων.μιλα για τον εαυτό σου

      2. avatar @Πες τα

        Μεγάλε,και όταν το κρασί, θα κτυπαγε κόκκινο, το στόμα θα άνοιγε, ο εγκέφαλος εκτός λειτουργίας, το χέρι θα έπιανε απαγορευμένα μέρη, το μάτι θα γυάλιζε, και όλα τα άριστα θα έβγαιναν από το στόμα. Έτσι γλεντάνε Οι Έλληνες ΡεΡεΡεεεεεεεε????????????????????????Μεσόγειος, ζέστη, υγεία. Και μετά, η θα έχει σπάσει κανένα κεφάλι, η θα έχει γίνει κανένα μαχαιρωμα, αστυνομία, νοσοκομεία

    6. avatar Αντε αγορινα μου

      να φας κανα μαρουλι

    7. avatar mastergeorge

      κριμα μικρε μου για αυτα που γραφεις μικρουλη....

Παρακαλούμε περιμένετε ...