Ένα θρίλερ είναι σε εξέλιξη, παρά την καταρχήν συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, αφού το Ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών διέψευσε τον Αμερικανό πρόεδρο και επιμένει ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο δεν πρόκειται να μεταφερθεί πουθενά.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επέμενε επίσης, μιλώντας στο CBS, ότι η συμφωνία με το Ιράν είναι πλήρης και περιλαμβάνει και τη μεταφορά του εμπλουτισμένου ουρανίου στις ΗΠΑ. Η διπλωματική διαβούλευση είναι σε πλήρη εξέλιξη στο προσκήνιο με δηλώσεις, αλλά κυρίως στο παρασκήνιο, και η Ουάσινγκτον με την Τεχεράνη διαπραγματεύονται μια συμφωνία σχετικά με τον εμπλουτισμό ουρανίου του Ιράν.
Τα τρέχοντα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και η ικανότητά του να εμπλουτίζει περαιτέρω αποτελούν βασικά στοιχεία της μακροχρόνιας απαίτησης της κυβέρνησης του προέδρου των ΗΠΑ, ώστε η Τεχεράνη να δεσμευτεί ότι δεν θα κατασκευάσει πυρηνικό όπλο και να εγκαταλείψει την ικανότητα να το πράξει.
Τώρα, σύμφωνα με πολλαπλές αναφορές Αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, συγκεκριμένες διαφωνίες σχετικά με τον πυρηνικό εμπλουτισμό του Ιράν έχουν αναδειχθεί σε κρίσιμο εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών με στόχο τον τερματισμό του πολέμου τους.
Ισχυρές αντιπροσωπείες από τις ΗΠΑ και το Ιράν συναντήθηκαν στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνία, καθώς οι Αμερικανοί ζητούν να αναστείλει το Ιράν το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου για 20 χρόνια σε αντάλλαγμα για άρση κυρώσεων, και η Τεχεράνη αρνείται να συμφωνήσει σε αναστολή πέραν των πέντε ετών.
Το ουράνιο είναι ένα φυσικά απαντώμενο ραδιενεργό υλικό που βρίσκεται σε πετρώματα, έδαφος και νερό και, όταν εμπλουτίζεται, χρησιμοποιείται ως καύσιμο για πυρηνικούς αντιδραστήρες. Το ουράνιο πρέπει επίσης να βρίσκεται σε αέρια μορφή για να πραγματοποιηθεί η διαδικασία εμπλουτισμού. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν, χρησιμοποιούν τη μέθοδο περιστροφής εξαφθοριούχου ουρανίου σε φυγοκεντρητές υψηλής ταχύτητας.
Σήμερα, εκτιμάται ότι το Ιράν διαθέτει περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, επίπεδο στο οποίο γίνεται πολύ ταχύτερη η επίτευξη του ορίου του 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Αυτή η ποσότητα θα μπορούσε θεωρητικά να επαρκεί για περισσότερες από 10 πυρηνικές κεφαλές, σύμφωνα με τον επικεφαλής του IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι, ο οποίος δήλωσε ότι σχεδόν το μισό από αυτό το ουράνιο πιθανόν βρίσκεται ακόμη σε υπόγειες εγκαταστάσεις στο Ισφαχάν.
Άγνωστη ποσότητα πιστεύεται ότι αποθηκεύεται επίσης στη μονάδα της Νατάνζ. Αυτές οι υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις, μαζί με μια τρίτη στο Φορντό, καταστράφηκαν ή υπέστησαν σοβαρές ζημιές σε αεροπορικές επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ το 2025 και έχουν στοχοποιηθεί ξανά στην τρέχουσα σύγκρουση.
Δεν είναι σαφές αν τα αποθέματα αυτά έχουν θαφτεί κάτω από ερείπια ούτε σε τι κατάσταση βρίσκεται το εμπλουτισμένο ουράνιο. Το Ιράν υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου εξυπηρετεί αποκλειστικά πολιτικούς ενεργειακούς σκοπούς, παρά το γεγονός ότι έχει εμπλουτίσει ουράνιο πολύ πέρα από τα απαραίτητα επίπεδα.
Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ κατηγορούν επανειλημμένα το Ιράν ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους έχουν επιβάλει πολλαπλά κύματα κυρώσεων.
Το 2015, το Ιράν υπέγραψε συμφωνία με τις παγκόσμιες δυνάμεις, υπό τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, περιορίζοντας το πυρηνικό του πρόγραμμα με αντάλλαγμα άρση κυρώσεων. Το 2018, ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «μονόπλευρη».
Έκτοτε, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το Ιράν δεν πρέπει να έχει τη δυνατότητα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων, μια βασική απαίτηση της Ουάσινγκτον.
Οι συνομιλίες κατέρρευσαν λόγω διαφωνιών για το πόσο καιρό πρέπει το Ιράν να αναστείλει τον εμπλουτισμό: οι ΗΠΑ ζητούν 20 χρόνια, ενώ το Ιράν προτείνει πέντε.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι πρόκειται κυρίως για διαπραγμάτευση. Και οι δύο πλευρές έχουν επενδύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στο ζήτημα και προσπαθούν να βρουν μια ενδιάμεση λύση. Στο παρελθόν, βάσει της συμφωνίας, το Ιράν είχε δεσμευτεί να περιορίσει τον εμπλουτισμό στο 3,67% για 15 χρόνια, επίπεδο κατάλληλο για ειρηνική χρήση αλλά όχι για όπλα.
Σήμερα, η διαφωνία αντικατοπτρίζει διαφορετικούς στόχους: το Ιράν επιδιώκει μικρότερη χρονική δέσμευση, ενώ οι ΗΠΑ μεγαλύτερη. Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι δεν αρκεί μια απλή δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αλλά απαιτούνται μηχανισμοί που να το διασφαλίζουν.
Από την πλευρά τους, Ιρανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται διατεθειμένοι να συζητήσουν μείωση του επιπέδου εμπλουτισμού, αλλά όχι την πλήρη εγκατάλειψη του προγράμματος. Και αυτή η λεπτομέρεια θα κρίνει τις επόμενες ημέρες το τέλος του πολέμου, που ήδη διαρκεί σχεδόν δύο μήνες
