Με το επεισόδιο «Αντίστροφη μέτρηση» πέφτει η αυλαία του ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά «Φάκελος 17Ν», που φωτίζει άγνωστες πτυχές της δράσης της τρομοκρατικής οργάνωσης και των προσώπων που τη συγκρότησαν.

Στο επίκεντρο βρέθηκε η καταδίωξη και τελικά η σύλληψη του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, τη στιγμή που ετοιμαζόταν να διαφύγει από τους Λειψούς με θαλάσσιο μέσο. Παράλληλα, παρουσιάζεται η πορεία του από τα φοιτητικά του χρόνια στο Παρίσι μέχρι τη μεταμόρφωσή του στον «Λάμπρος» της 17Ν, ζώντας ταυτόχρονα με την ταυτότητα του Μιχάλη Οικονόμου.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και σε ένα άγνωστο μέχρι σήμερα επιχειρησιακό σχέδιο των βρετανικών υπηρεσιών πληροφοριών για τη σύλληψη μελών της οργάνωσης. Ο Σερ Ρίτσαρντ Ντίαρλαβ εξηγεί πως οι εξελίξεις είχαν φτάσει σε κρίσιμο σημείο, την ίδια περίοδο που η έκρηξη στα χέρια του Σάββα Ξηρού στον Πειραιά σηματοδότησε την αρχή της κατάρρευσης της 17Ν. Όπως σημειώνει, υπήρχε τρόπος προσέγγισης του αρχηγού μέσω του οικογενειακού του περιβάλλοντος, αν και το σχέδιο χαρακτηριζόταν σύνθετο, καθώς «Εμπλεκόταν λίγο η Ορθόδοξη Εκκλησία».

«Πιστεύω, λοιπόν, ότι ήμασταν στα πρόθυρα να μάθουμε ακριβώς πως να τον συλλάβουμε ή πως να κάνουμε τους Έλληνες να τον συλλάβουν», αναφέρει, περιγράφοντας το παρασκήνιο των επιχειρήσεων.

Καθοριστικό ρόλο στις έρευνες έπαιξε ένα εύρημα από γιάφκα της οδού Πάτμου, μια προκήρυξη με χειρόγραφες σημειώσεις. Ο Ευστράτιος Κυριακάκης θυμάται τη σημασία του τεκμηρίου, λέγοντας «Πάνω στην προκήρυξη, παραπομπές χειρόγραφες… Τρελαίνομαι», ενώ είχε δώσει άμεσα εντολή διαφύλαξής του, επισημαίνοντας «εδώ κρατάμε τον αρχηγό της 17Ν».

Η ανάλυση του γραφικού χαρακτήρα συνέδεσε το έγγραφο με άλλα στοιχεία, ενισχύοντας την ταυτοποίηση του αρχηγού. Την ίδια ώρα, οι καταθέσεις και τα στοιχεία που συγκεντρώνονταν σκιαγραφούσαν έναν άνδρα μεγαλύτερης ηλικίας, με διεθνείς επαφές και το προσωνύμιο «Λάμπρος».

Μαρτυρίες από ανθρώπους που τον είχαν γνωρίσει περιγράφουν μια προσωπικότητα με καλλιέργεια και έντονο ενδιαφέρον για τις τέχνες, αλλά και έναν χαρακτήρα με εσωτερικές αντιφάσεις. Ταυτόχρονα, πληροφορίες από την ανάκριση του Σάββα Ξηρού οδήγησαν τις αρχές σε νησιά του Αιγαίου, όπου πιθανολογούνταν η ύπαρξη εξοχικής κατοικίας.

Οι έρευνες κατέληξαν στους Λειψούς, με την επιχείρηση σύλληψης να συνοδεύεται από διαφορετικά σενάρια. Σε μια χαρακτηριστική στιγμή, καταγράφεται τηλεφωνική συνομιλία που αποτυπώνει το κλίμα της περιόδου: «Παίρνω τον διοικητή του Αστυνομικού Τμήματος Λέρου. “Πώς σε λένε, του λέω, παιδί μου;. “Κύριε αρχηγέ, Λάμπρο”. «Ναι, κύριε αρχηγέ. Τι κακό έχει το όνομά μου;», του απάντησε.

Η πρώτη επαφή των αρχών με τον Γιωτόπουλο μετά τη σύλληψη αποτυπώνεται μέσα από έναν έντονο διάλογο: «Μπαίνω μέσα στο σταθμό των Λειψών και ήταν σε μια καρέκλα μόνος έτσι δεμένος ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος. Του λέω “Γεια σου Λάμπρο.. Με κοιτάει και μου λέει “Λάμπρο; τι όνομα είναι αυτό; Τότε του λέω “Γεια σου Αλέκο”. “Είσαι Νενέκος” μου λέει. “Είμαι Έλληνας αξιωματικός, πατριώτης”, του απαντάω. Το γυρίζει στον πληθυντικό και μου λέει “κι αν εσείς δεν είστε, είναι οι πάνω από σας. Πάμε στοίχημα ότι σε λίγες ώρες θα είμαι στο Γκουαντάναμο”; «Πάμε στοίχημα, του λέω, ότι θα σαπίσεις στις ελληνικές φυλακές;».

Στο ίδιο πλαίσιο αποκαλύψεων, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η αναφορά ότι ο Γιωτόπουλος είχε βρεθεί στο ίδιο τραπέζι με πρόσωπο που αργότερα δολοφονήθηκε από την οργάνωση. «Τρομερό αυτό δηλαδή, είχε φάει μαζί με τον άνθρωπο που στη συνέχεια δολοφόνησε».

Η συνολική εικόνα που αναδύεται καταρρίπτει τον μύθο των «υπερανθρώπων», όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά «Μα, καλά, αυτοί ήταν;», με την απάντηση να έρχεται ξεκάθαρα «Ε, αυτοί ήταν λοιπόν».

Η εξάρθρωση της 17Ν συνοδεύτηκε από έντονο συναισθηματικό φορτίο για τα θύματα και τις οικογένειές τους. «Τώρα, μπορώ να πεθάνω» δήλωσε πατέρας θύματος, μόλις αποκαλύφθηκε η ταυτότητα του δράστη.

Από την πλευρά της πολιτείας διατυπώνεται η θέση ότι η υπόθεση έχει κλείσει οριστικά, με τη διαβεβαίωση πως «Η οργάνωση αυτή ανήκει στο παρελθόν» και ότι δεν υπάρχει καμία σκιά γύρω από την εξάρθρωσή της.

Ιδιαίτερα συγκλονιστικά είναι τα λόγια συγγενών θυμάτων, που υπενθυμίζουν το ανθρώπινο κόστος της δράσης της οργάνωσης. «Το μόνο που κάνατε ήταν να κάνετε τη ζωή μου χειρότερη», τονίζεται σε ένα φορτισμένο μήνυμα που συνοψίζει το αποτύπωμα της τρομοκρατίας στις ζωές όσων επλήγησαν.