Η πορεία του Περικλή Ιωαννίδη δεν ακολουθεί τη συνηθισμένη διαδρομή των ανθρώπων που βρέθηκαν κοντά σε βασιλική οικογένεια. Δεν προέρχεται από διπλωματικά σαλόνια ούτε από κύκλους αυλικών. Η αφετηρία του είναι το Πολεμικό Ναυτικό, η πειθαρχία και η καθημερινότητα της θάλασσας.
Σε αυτό το περιβάλλον γνωρίζει την πριγκίπισσα Μαρία της Ελλάδας και της Δανίας, κόρη του bβασιλιά Γεωργίου Α’. Η Μαρία έχει ήδη ζήσει μια ζωή γεμάτη ανατροπές: τον γάμο της με τον μεγάλο δούκα Γεώργιο Μιχαήλοβιτς της Ρωσίας, τη βίαιη κατάρρευση της τσαρικής Ρωσίας και την προσωπική απώλεια που άφησε πίσω της η Ρωσική Επανάσταση.
Μια σχέση έξω από τα αναμενόμενα
Η γνωριμία τους εξελίσσεται χωρίς επίσημα πλαίσια και χωρίς την πίεση κοινωνικών ρόλων. Όταν αποφασίζουν να παντρευτούν, το 1922, στο Βισύ της Γαλλίας, ο γάμος τους δεν εντάσσεται στους κανόνες της εποχής.
Πρόκειται για μοργανατικό γάμο, γεγονός που σημαίνει ότι ο Ιωαννίδης δεν αποκτά τίτλους ευγενείας, ενώ η Μαρία δεν διεκδικεί προνόμια πέρα από την προσωπική της επιλογή.
Η απόφαση αυτή σχολιάζεται έντονα στους κύκλους της εποχής, ωστόσο για το ζευγάρι λειτουργεί ως σαφές όριο: η κοινή τους ζωή δεν θα καθοριστεί από πρωτόκολλα.
Η επαγγελματική διαδρομή που δεν επισκιάστηκε
Παρά τη δημοσιότητα που συνοδεύει τον γάμο, ο Περικλής Ιωαννίδης παραμένει ενεργός αξιωματικός. Συμμετέχει στους Βαλκανικούς Πολέμους, στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και αναλαμβάνει θέσεις ευθύνης εντός του Ναυτικού. Η προσωπική του ζωή δεν λειτουργεί ως εφαλτήριο προβολής, ούτε ως εμπόδιο στην εξέλιξή του.
Μετά τον θάνατο της πριγκίπισσας Μαρίας το 1940, ο Ιωαννίδης συνεχίζει να κινείται με διακριτικότητα, μακριά από δημόσιες εμφανίσεις και κοσμικές αναφορές.
1947: Τα Δωδεκάνησα περνούν στην Ελλάδα
Το 1947, η ελληνική πολιτεία του αναθέτει έναν ρόλο με έντονο ιστορικό φορτίο. Ορίζεται πρώτος Έλληνας Στρατιωτικός Διοικητής των Δωδεκανήσων, την περίοδο που τα νησιά περνούν οριστικά στον ελληνικό έλεγχο μετά από μακρά ιταλική και βρετανική παρουσία.
Στις 31 Μαρτίου 1947, ο Ιωαννίδης αποβιβάζεται στη Ρόδο από το αντιτορπιλικό «Αδρίας». Στο Διοικητήριο της πόλης, παραλαμβάνει επίσημα τη διοίκηση από τον Βρετανό ταξίαρχο Πάρκερ, σε μια τελετή που κλείνει οριστικά το κεφάλαιο της ξένης στρατιωτικής διοίκησης.
Διοίκηση σε μια περιοχή που έβγαινε από τον πόλεμο
Η ανάληψη της διοίκησης δεν περιορίζεται σε τυπικά καθήκοντα. Τα Δωδεκάνησα αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα: φθαρμένες υποδομές, διοικητικά κενά, κοινωνική κόπωση από τα χρόνια του πολέμου και της κατοχής.
Ο Ιωαννίδης καλείται να οργανώσει τη δημόσια διοίκηση από την αρχή, να αποκαταστήσει τη λειτουργία της εκπαίδευσης, να εξασφαλίσει την ομαλή λειτουργία των υπηρεσιών ασφαλείας και να διαχειριστεί τη μετάβαση στο ελληνικό κράτος χωρίς εντάσεις. Στην πρώτη του προκήρυξη προς τους κατοίκους των νησιών απευθύνεται με ενωτικό λόγο, ζητώντας συνεργασία για την επόμενη μέρα.
Παρότι παραμένει στη θέση του έως το 1948, όταν η διοίκηση περνά σε πολιτικό διοικητή, η παρουσία του αφήνει συγκεκριμένα ίχνη. Κατά τη διάρκεια της θητείας του δίνεται έμφαση στην αποκατάσταση βασικών υποδομών που είχαν πληγεί από τους βομβαρδισμούς, στη σταθεροποίηση της διοικητικής λειτουργίας και στη διατήρηση ισορροπιών σε μια περιοχή με έντονο διεθνές ενδιαφέρον.
Η ιδιότητά του ως μέλους της ευρύτερης βασιλικής οικογένειας, λόγω του γάμου του με τη Μαρία, προσδίδει κύρος στις επαφές με τους ξένους συμμάχους, χωρίς να μετατρέπεται σε εργαλείο προβολής.
Κατά τη διαμονή του στη Ρόδο, κατοικεί στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, το οποίο λειτουργεί ως έδρα της ελληνικής διοίκησης.
Σήμερα, η διαδρομή του Περικλή Ιωαννίδη αποτυπώνεται σε εκτενή αρχεία. Στο Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδας και στην Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού φυλάσσονται η επίσημη στολή του, το ξίφος του και τα παράσημα που έλαβε κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του καριέρας, καθώς και έγγραφα από τη θητεία του στα Δωδεκάνησα.
Παράλληλα, στο Ίδρυμα Ευγενίδου, του οποίου υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος, διασώζονται τεκμήρια που αποτυπώνουν τη διοικητική του συμβολή και το ενδιαφέρον του για την τεχνική εκπαίδευση.
Προσωπικά αντικείμενα μιας κοινής ζωής
Σε ιδιωτικά αρχεία και συλλογές σώζονται φωτογραφίες και επιστολές του ίδιου και της πριγκίπισσας Μαρίας, που αποτυπώνουν στιγμές της καθημερινότητάς τους μακριά από επίσημες υποχρεώσεις. Μετά τον θάνατό της, ο Ιωαννίδης κράτησε προσωπικά της αντικείμενα, τα οποία δεν εκτέθηκαν δημόσια όσο ζούσε.
Ο ίδιος ετάφη στο Τατόι, μαζί με την πριγκίπισσα Μαρία, με πλήρεις τιμές ναυάρχου. Η κοινή τους πορεία, από το κατάστρωμα ενός πλοίου έως τη διαχείριση κρίσιμων ιστορικών στιγμών, παραμένει ένα από τα πιο ιδιότυπα κεφάλαια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
