Η σεξουαλικά μεταδιδόμενη σιγκέλλωση, μια βακτηριακή λοίμωξη του εντέρου που μπορεί να προκαλέσει ακόμα και θάνατο, εξελίσσεται σε μια «αυξανόμενη και επείγουσα απειλή για τη δημόσια υγεία», σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η νόσος εξαπλώνεται ολοένα και ταχύτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ταυτόχρονα γίνεται ολοένα και πιο ανθεκτική στα αντιβιοτικά, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τη θεραπεία της.
Η σιγκέλλωση προκαλείται από τα βακτήρια Shigella, μια ομάδα τεσσάρων μικροοργανισμών που ευθύνονται για σοβαρή διάρροια. Παραδοσιακά μεταδίδεται μέσω κατανάλωσης τροφίμων που έχουν παρασκευαστεί από μολυσμένο άτομο ή μέσω επαφής με επιφάνειες που έχουν μολυνθεί από κόπρανα. Ωστόσο, οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι αυξάνεται διαρκώς η μετάδοση μέσω της σεξουαλικής επαφής, κυρίως μεταξύ ανδρών που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες, καθώς το βακτήριο μπορεί να μεταδοθεί κατά τη διάρκεια πρωκτικής επαφής μέσω επαφής με κόπρανα.
Η λοίμωξη προκαλεί έντονες κρίσεις διάρροιας, συχνά με μεγάλη ποσότητα αίματος στα κόπρανα, ενώ συνοδεύεται από ισχυρές κράμπες στην κοιλιά, πυρετό και εμετούς. Σε παγκόσμιο επίπεδο εκτιμάται ότι προκαλεί περισσότερους από 200.000 θανάτους κάθε χρόνο, κυρίως λόγω σοβαρής αφυδάτωσης, διάτρησης του εντέρου ή του στομάχου και υποσιτισμού.
Ραγδαία αύξηση των περιστατικών στο Ηνωμένο Βασίλειο
Η νέα μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Infectious Diseases, δείχνει ότι η σεξουαλικά μεταδιδόμενη μορφή της σιγκέλλωσης εξαπλώνεται ταχύτερα από τις υπόλοιπες μορφές της νόσου και εμφανίζει ολοένα μεγαλύτερη αντοχή στα διαθέσιμα αντιβιοτικά.
Στοιχεία της Βρετανικής Υπηρεσίας Ασφάλειας Υγείας (UKHSA) δείχνουν ότι οι διαγνώσεις ύποπτων περιστατικών σεξουαλικά μεταδιδόμενης σιγκέλλωσης αυξήθηκαν από 2.052 σε 2.560 μέσα στο 2025, καταγράφοντας άνοδο περίπου 24,8%. Περισσότερα από τα μισά περιστατικά εντοπίστηκαν στο Λονδίνο, όπως αναφέρει η Daily Mail.
Για τις ανάγκες της μελέτης αναλύθηκαν 3.514 δείγματα του βακτηρίου Shigella sonnei, ενός από τα κυριότερα στελέχη που προκαλούν τη νόσο, τα οποία συλλέχθηκαν σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο μεταξύ 2004 και των αρχών του 2020.
Περίπου το ένα τρίτο των περιστατικών ταξινομήθηκαν ως πιθανές σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις μεταξύ ανδρών που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες. Ένα ακόμα τρίτο αφορούσε λοιμώξεις που αποκτήθηκαν εντός του Ηνωμένου Βασιλείου μέσω άλλων οδών μετάδοσης, ενώ τα υπόλοιπα συνδέονταν με πρόσφατα ταξίδια σε περιοχές της Αφρικής, της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, όπου η σιγκέλλωση εμφανίζεται συχνότερα.
Τα στελέχη εξαπλώνονται πιο γρήγορα και σε μεγαλύτερες αποστάσεις
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα στελέχη εξαπλώνονται σημαντικά ταχύτερα και σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις σε σύγκριση με τις υπόλοιπες μορφές της νόσου.
Έπειτα από περίπου δυόμισι χρόνια, τα περιστατικά αυτά απείχαν μεταξύ τους κατά μέσο όρο 117 χιλιόμετρα, ενώ στις λοιμώξεις που είχαν αποκτηθεί με άλλους τρόπους η αντίστοιχη απόσταση ήταν μόλις 46 χιλιόμετρα.
Παράλληλα, το Λονδίνο και το Μάντσεστερ κατέγραψαν σημαντικά υψηλότερο ποσοστό σεξουαλικά μεταδιδόμενων λοιμώξεων σε σχέση με άλλες περιοχές της Αγγλίας. Σχεδόν τα μισά περιστατικά στις δύο αυτές πόλεις θεωρήθηκαν πιθανό να είχαν μεταδοθεί μέσω σεξουαλικής επαφής, έναντι λίγο περισσότερο από το ένα τέταρτο στις λιγότερο πυκνοκατοικημένες περιοχές.
Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν την αυξανόμενη σεξουαλική μετάδοση της σιγκέλλωσης και υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη να αντιμετωπιστεί ως ξεχωριστή απειλή για τη δημόσια υγεία. Προειδοποιούν επίσης ότι τα επόμενα χρόνια είναι πιθανό να αυξηθεί περαιτέρω η εξάπλωση ανθεκτικών στα φάρμακα στελεχών.
Η αντοχή στα αντιβιοτικά προκαλεί μεγάλη ανησυχία
Η επικεφαλής της έρευνας, καθηγήτρια Μπέικερ από το Τμήμα Γενετικής του πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, δήλωσε ότι τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα στελέχη γίνονται ολοένα δυσκολότερα στη διαχείριση, καθώς εμφανίζουν αυξανόμενη ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά.
Παρότι οι περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται με ξεκούραση και επαρκή ενυδάτωση, οι σοβαρές λοιμώξεις που διαρκούν περισσότερο από μία εβδομάδα απαιτούν συνήθως αντιβιοτική αγωγή.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα περιστατικά παρουσίαζαν πολύ μεγαλύτερη αντοχή σε βασικά αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της λοίμωξης, όπως η σιπροφλοξασίνη, η αζιθρομυκίνη και η κεφτριαξόνη.
Περίπου επτά στους δέκα ασθενείς με σεξουαλικά μεταδιδόμενη σιγκέλλωση εμφάνιζαν αντοχή τουλάχιστον σε ένα από τα συγκεκριμένα φάρμακα, έναντι τεσσάρων στους δέκα στις λοιμώξεις που αποκτήθηκαν με άλλους τρόπους και περίπου των μισών περιστατικών που σχετίζονταν με ταξίδια.
Η καθηγήτρια Μπέικερ δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η κατάσταση έχει πλέον φτάσει σε σημείο όπου η νόσος είναι «σχεδόν αδύνατο να αντιμετωπιστεί με φάρμακα». Όπως εξήγησε, η λοίμωξη προκαλεί εξαιρετικά σοβαρή νόσο, με έντονες κοιλιακές κράμπες και αιμορραγία στα κόπρανα.
Πρόσθεσε ακόμα ότι οι ασθενείς μπορεί να παραμείνουν ιδιαίτερα άρρωστοι για μία εβδομάδα ή και περισσότερο, ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία από επιδημιολογικές εξάρσεις δείχνουν ότι έως και το ένα τρίτο των ασθενών χρειάζονται νοσηλεία διάρκειας τεσσάρων έως πέντε ημερών. Όπως τόνισε, δεν πρόκειται για μια απλή τροφική δηλητηρίαση, αλλά για μια ιδιαίτερα σοβαρή λοίμωξη του γαστρεντερικού συστήματος.
Οι ειδικοί συνιστούν προσοχή και έγκαιρο έλεγχο
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι τα κλασικά μέτρα πρόληψης της σιγκέλλωσης, όπως το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών και η σωστή υγιεινή των τροφίμων, δεν επαρκούν για την αποτροπή της σεξουαλικά μεταδιδόμενης μορφής της νόσου. Για τον λόγο αυτό υπογραμμίζουν την ανάγκη ανάπτυξης νέων παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της συγκεκριμένης απειλής.
Η καθηγήτρια Μπέικερ επεσήμανε ακόμη ότι τα συμπτώματα της σιγκέλλωσης μπορεί εύκολα να εκληφθούν ως τροφική δηλητηρίαση, με αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς να μην υποψιάζονται ότι η λοίμωξη έχει μεταδοθεί μέσω της σεξουαλικής επαφής. Συνέστησε στα άτομα που εμφανίζουν γαστρεντερικά συμπτώματα να αποφεύγουν τη σεξουαλική δραστηριότητα ακόμα και μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων, μέχρι να είναι βέβαιοι ότι η λοίμωξη έχει περάσει πλήρως, ώστε να περιοριστεί η μετάδοση.
Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της μελέτης, ο επιδημιολόγος της UKHSA, δρ Χάμις Μοχάμεντ, τόνισε ότι η σεξουαλικά μεταδιδόμενη σιγκέλλωση επηρεάζει κυρίως ομοφυλόφιλους και αμφιφυλόφιλους άνδρες και ότι η απότομη αύξηση των περιστατικών το 2025, πολλά από τα οποία οφείλονται σε εκτεταμένα ανθεκτικά στελέχη, αποτελεί ιδιαίτερα ανησυχητική εξέλιξη.
Όπως σημείωσε, ο κίνδυνος μπορεί να μειωθεί με την τήρηση καλής υγιεινής κατά τη διάρκεια και μετά τη σεξουαλική επαφή. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι άτομα που εμφανίζουν πυρετό, έντονες κράμπες στην κοιλιά και σοβαρή διάρροια δεν θα πρέπει να αγνοούν τα συμπτώματα, αλλά να υποβάλλονται σε εξετάσεις. Επεσήμανε επίσης ότι όσοι διαγνωστούν με σιγκέλλωση ενδέχεται να έχουν εκτεθεί και σε άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, συμπεριλαμβανομένου του HIV, γι’ αυτό και συνιστάται πλήρης έλεγχος σε υπηρεσίες σεξουαλικής υγείας ή μέσω εγκεκριμένων διαδικτυακών εξετάσεων.
