Η αυξανόμενη χρήση ανακυκλωμένου πλαστικού στις συσκευασίες τροφίμων μειώνει τα απόβλητα αλλά ανοίγει σοβαρό μέτωπο για την ασφάλεια τροφίμων, προειδοποιεί ο Διεθνής Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), ζητώντας πιο αυστηρή επιστημονική αξιολόγηση και κοινά παγκόσμια πρότυπα.
Στη νέα του έκθεση για τις «επιπλοκές των ανακυκλωμένων πλαστικών στην ασφάλεια των τροφίμων», ο FAO τονίζει ότι, ενώ οι ανακυκλωμένες συσκευασίες υπηρετούν έναν κρίσιμο περιβαλλοντικό στόχο, η ενδεχόμενη χημική μόλυνση των τροφίμων πρέπει να αξιολογηθεί πολύ πιο συστηματικά. Υπογραμμίζεται η ανάγκη διεθνών κατευθυντήριων γραμμών για ασφαλή χρήση ανακυκλωμένων και εναλλακτικών υλικών σε επαφή με τρόφιμα, ώστε η μετάβαση στην κυκλική οικονομία να μη γίνει εις βάρος της υγείας.
Ο FAO επισημαίνει ότι η αγορά συσκευασίας τροφίμων αναπτύσσεται διαρκώς και ότι το μερίδιο των ανακυκλωμένων πλαστικών στην αλυσίδα τροφίμων αυξάνεται, καθώς η βιομηχανία πιέζεται από κλιματικούς στόχους και κανονισμούς για μείωση αποβλήτων. Ωστόσο, λιγότερο από το 10% των πλαστικών αποβλήτων παγκοσμίως ανακυκλώνεται σήμερα, γεγονός που καθιστά τον «ασφαλή ανασχεδιασμό» των συσκευασιών κομβικό ζητούμενο.
Οι βασικοί κίνδυνοι που επισημαίνονται
Η έκθεση εστιάζει ιδιαίτερα:
- Στη μετανάστευση χημικών από το υλικό της συσκευασίας προς το τρόφιμο, όπως υπολείμματα φυτοφαρμάκων, φυσικές τοξίνες ή αλλεργιογόνες ουσίες, ειδικά όταν το πλαστικό προέρχεται από ρεύματα ανακύκλωσης που δεν έχουν ελεγχθεί επαρκώς.
- Στους βιοπλαστικούς (π.χ. από καλαμπόκι, ζαχαροκάλαμο, μανιόκα), όπου η «πράσινη» εικόνα δεν σημαίνει αυτόματα ότι είναι χημικά ουδέτεροι σε επαφή με τρόφιμα.
- Στη χρήση νανοϋλικών και «έξυπνων» πρόσθετων (π.χ. για αντοχή, φραγμό οξυγόνου, ιχνηλασιμότητα), των οποίων οι τοξικολογικές επιπτώσεις σε ανθρώπινο οργανισμό δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.
Ο FAO σημειώνει ότι η έλλειψη αξιόπιστων μεθόδων ανίχνευσης και ταυτοποίησης μικρο- και νανοπλαστικών σε τρόφιμα έχει μέχρι σήμερα εμποδίσει τις ρυθμιστικές αρχές να ορίσουν με ακρίβεια τον κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, παρότι υπάρχει αυξανόμενη τεκμηρίωση ότι σωματίδια μπορούν να μεταναστεύσουν από τη συσκευασία στο τρόφιμο.
Τι προτείνεται για ρύθμιση και έλεγχο
Στη φάση της ανακύκλωσης, η έκθεση τονίζει ότι οι δυνητικά προβληματικές χημικές ουσίες πρέπει να απομακρύνονται συστηματικά από τα ρεύματα υλικών που προορίζονται για συσκευασίες τροφίμων. Αυτό σημαίνει πιο αυστηρή ταξινόμηση, ιχνηλασιμότητα των ροών πλαστικού και τεχνολογίες «απορρύπανσης» πριν το υλικό ξαναγίνει συσκευασία.
Παράλληλα, ο FAO καλεί για:
- Ανάπτυξη τυποποιημένων μεθόδων για ανίχνευση και μέτρηση μικρο- και νανοπλαστικών σε τρόφιμα.
- Εναρμόνιση ρυθμιστικών πλαισίων διεθνώς, με βάση τον Codex Alimentarius, ώστε οι κανόνες για τις ανακυκλωμένες συσκευασίες τροφίμων να είναι συγκρίσιμοι μεταξύ χωρών και να στηρίζουν τους παγκόσμιους στόχους ανακύκλωσης.
«Θέλουμε να ανακυκλώνουμε περισσότερο πλαστικό, αλλά πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι, λύνοντας ένα πρόβλημα, δεν δημιουργούμε άλλα», σημειώνει η Κορίνα Χοκς, διευθύντρια του Τμήματος Συστημάτων Τροφίμων και Ασφάλειας Τροφίμων του FAO, συνοψίζοντας το δίλημμα μεταξύ περιβαλλοντικής και υγειονομικής διάστασης.
