Η Ρωσία επιστρέφει στο παιχνίδι των διασυνοριακών πληρωμών με τρόπους που θυμίζουν περισσότερο επιτραπέζιο παρά τραπεζικό σύστημα, αξιοποιώντας κρυπτονόμισμα, χάρτινα «ψευτορούβλια» και ένα δίκτυο εταιρειών που απλώνεται από την Κιργιζία μέχρι την Αφρική. Στόχος είναι ένας: να παρακαμφθούν οι δυτικές κυρώσεις και ο αποκλεισμός μεγάλων ρωσικών τραπεζών από το Swift, χωρίς να στεγνώσει το διεθνές εμπόριο της χώρας.
Πίσω από το νέο αυτό παρατραπεζικό σύστημα βρίσκεται η A7, μια επιχείρηση συνδεδεμένη με το Κρεμλίνο, που ιδρύθηκε στα τέλη του 2024 από την κρατική τράπεζα άμυνας Promsvyazbank και τον Μολδαβό ολιγάρχη Ιλάν Σορ, καταδικασμένο για συμμετοχή στην υπεξαίρεση 1 δισ. δολαρίων από το τραπεζικό σύστημα της Μολδαβίας. Μέσα σε μόλις έξι μήνες λειτουργίας, η A7 ισχυρίζεται ότι διακίνησε συναλλαγές ύψους 7,5 τρισ. ρουβλιών (περίπου 98 δισ. δολάρια) και ότι μέχρι τον Δεκέμβριο κάλυπτε σχεδόν το 19% του συνολικού όγκου των εξωτερικών εμπορικών συναλλαγών ρωσικών επιχειρήσεων. Οι αριθμοί αυτοί είναι δύσκολο να επαληθευτούν, αλλά ειδικοί όπως η ερευνήτρια Ελίζ Τόμας τους θεωρούν τουλάχιστον «εύλογους».
Το παράλληλο χρηματοσύστημα της Ρωσίας-A7
Το ορατό πρόσωπο του συστήματος είναι πολύχρωμα χαρτονομίσματα που μοιάζουν με Monopoly: «ψεύτικες» ρουβλο-νότες με skyline ρωσικών πόλεων, ονομαστικής αξίας έως περίπου 5.000 δολάρια, που κυκλοφορούν ως εργαλείο μεταφοράς χρήματος για Ρώσους ταξιδιώτες και επιχειρήσεις. Ο κάτοχος μπορεί να τα εξαργυρώσει σε ρούβλια στα γραφεία της A7 στη Ρωσία, ή σε ξένο νόμισμα στο εξωτερικό, αποκαλύπτοντας μέσω ξυστού έναν QR κωδικό και καλώντας, μέσω bot στο Telegram, έναν «αντιπρόσωπο» με μετρητά, προς το παρόν μόνο σε ντιράμ στο Ντουμπάι και δολάρια στην Κωνσταντινούπολη.
Παράλληλα, τα χαρτονομίσματα μπορούν να μετατραπούν σε tokens του A7A5, ενός ρουβλο-συνδεδεμένου stablecoin που λανσαρίστηκε από την A7 και την Promsvyazbank ως «πρώτο stablecoin σε ρούβλι» με κάλυψη από καταθέσεις στην κρατική τράπεζα. Η Elliptic εκτιμά ότι περίπου 2.300 τέτοιες «νότες» έχουν ήδη εξαργυρωθεί σε A7A5 αξίας 8,6 εκατ. δολαρίων, ενώ ο συνολικός όγκος συναλλαγών του stablecoin ξεπέρασε τα 100 δισ. δολάρια από την αρχή του 2025. Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι το A7A5 έχει πλέον «αποσχισθεί» από την A7, η πλατφόρμα του συνεχίζει να διαφημίζει τα χαρτονομίσματα και να παραπέμπει τους ενδιαφερομένους σε γραφεία της εταιρείας στη Ρωσία.
Ρωσία, κυρώσεις και η Α7
Πίσω από την εικόνα των χαρτονομισμάτων κρύβεται ένα περίπλοκο πλέγμα μετρητών, επιταγών και κρυπτογράφησης που λειτουργεί «εκτός τραπεζικού συστήματος» και χωρίς χρήση Swift, όπως παραδέχεται δημοσίως η διοίκηση της A7. Διαρροή υποτιθέμενων εσωτερικών εγγράφων της εταιρείας – την οποία ανέλυσαν οι Elliptic και TRM Labs – περιγράφει ένα δίκτυο εταιρειών, αρκετές καταχωρισμένες στην Κιργιζία, και wallet που διακίνησαν 56 δισ. δολάρια σε κρυπτοσυναλλαγές, με ροές που περνούν από Κίνα, νοτιοανατολική Ασία και Νότια Αφρική. Αν και η αυθεντικότητα των εγγράφων δεν έχει επιβεβαιωθεί, οι κιργιζιανές αρχές έσπευσαν να διαβεβαιώσουν ότι οι τράπεζές τους δεν χρησιμοποιούνται για παράκαμψη κυρώσεων, ενώ η ίδια η A7 αρνήθηκε να σχολιάσει.
Η επιθετική ανάπτυξη της A7 συνεχίζεται παρά τις κυρώσεις από Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ από το 2025, με νέα γραφεία σε τουλάχιστον δύο αφρικανικές χώρες, σχέδια επέκτασης σε κάθε μεγάλη ρωσική πόλη και στόχο παρουσία σε 20 χώρες μέσα σε δύο χρόνια, συμπεριλαμβανομένης της Λατινικής Αμερικής. Η προβολή της ενισχύθηκε όταν το ρωσικό υπουργείο Οικονομικών συνίδρυσε μαζί της και την Promsvyazbank την Rosveksel, μια εταιρεία «ρωσικών γραμματίων» που παρουσιάστηκε ως υπόδειγμα σύμπραξης κράτους-επιχειρήσεων για την ανάπτυξη νέας υποδομής διασυνοριακών πληρωμών. Την ίδια στιγμή, η κεντρική τράπεζα της Ρωσίας ενέταξε το A7A5 στα επίσημα «ψηφιακά χρηματοοικονομικά στοιχεία», νομιμοποιώντας τη χρήση του στο εξωτερικό εμπόριο, σε πλήρη αντίθεση με την παραδοσιακή της καχυποψία απέναντι στα κρυπτονομίσματα, σύμφωνα με όσα γράφουν οι Financial Times.
Στο πρακτικό επίπεδο, η A7 προωθεί στους Ρώσους εισαγωγείς την αγορά γραμματίων, τα οποία παραδίδονται στους προμηθευτές τους, για παράδειγμα στην Κίνα, ως IOU «εγγυημένο από το ρωσικό δίκαιο». Η εταιρεία αναλαμβάνει να τακτοποιήσει τη συναλλαγή εντός λίγων ωρών, σύμφωνα με διαφημίσεις που υπόσχονται μεταφορές προς Κίνα σε λιγότερο από τέσσερις ώρες, ενώ η εξόφληση γίνεται μέσω του παράλληλου δικτύου μετρητών, crypto και εταιρειών-κελυφών. Ερευνητές όπως η TRM Labs μιλούν για ένα «ψηφιακό χαβάλα», ένα άτυπο σύστημα πληρωμών που αξιοποιεί την τεχνολογία blockchain για να κάνει αόρατη τη διαδρομή του χρήματος και να θολώσει τα ίχνη ανάμεσα σε Ρωσία, τρίτες χώρες και τελικούς ωφελούμενους.
