Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν σημειώσει «σημαντική πρόοδο» στις κρίσιμες συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα στη Γενεύη, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, αν και οι πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας που θα μπορούσε να αποτρέψει έναν πόλεμο παραμένουν ασαφείς.
Ο Μπαντρ Αλμπουσαΐντι, που διαμεσολάβησε, ανέφερε ότι οι δύο πλευρές σχεδιάζουν να επανεκκινήσουν τις διαπραγματεύσεις «σύντομα», έπειτα από διαβουλεύσεις στις πρωτεύουσές τους, ενώ τεχνικές συζητήσεις θα πραγματοποιηθούν την επόμενη εβδομάδα στη Βιέννη, σύμφωνα με το BBC.
Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από Αμερικανούς ή Ιρανούς αξιωματούχους.
Με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να απειλεί ότι θα πλήξει το Ιράν αν δεν υπάρξει συμφωνία, αυτός ο τρίτος γύρος συνομιλιών μέσα σε λίγες εβδομάδες θεωρείται ύστατη διπλωματική προσπάθεια.
Ο Τραμπ έχει διατάξει τη μεγαλύτερη στρατιωτική ενίσχυση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή από την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ το 2003, ενώ το Ιράν έχει δεσμευτεί να απαντήσει δυναμικά σε ενδεχόμενη επίθεση.
Ο πρόεδρος, ωστόσο, έχει εξηγήσει ελάχιστα τι ακριβώς ζητά στις διαπραγματεύσεις και γιατί θα μπορούσε να απαιτηθεί στρατιωτική δράση τώρα, οκτώ μήνες μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Ιράν.
Όπως και στους προηγούμενους γύρους, της ιρανικής αντιπροσωπείας ηγήθηκε ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενώ τις ΗΠΑ εκπροσώπησαν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ.
Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, οι διαπραγματευτές επέμειναν ότι το Ιράν έχει δικαίωμα στην ειρηνική πυρηνική ενέργεια και απέρριψαν τις αμερικανικές απαιτήσεις για πλήρη διακοπή του εμπλουτισμού ουρανίου στο ιρανικό έδαφος και μεταφορά του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου εκτός χώρας.
Ωστόσο, εκτιμάται ότι προσφέρθηκαν παραχωρήσεις, αν και οι λεπτομέρειες δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Σε αντάλλαγμα, το Ιράν αναμένει την άρση των κυρώσεων που έχουν πλήξει σοβαρά την οικονομία του. Αντίπαλοι του καθεστώτος υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε ελάφρυνση θα προσφέρει σωσίβιο στους κληρικούς ηγέτες.
Παραμένει ασαφές ποιους όρους θα θεωρούσε αποδεκτούς ο Τραμπ για μια συμφωνία. Το Ιράν έχει ήδη απορρίψει τη συζήτηση για περιορισμούς στο βαλλιστικό πυραυλικό του πρόγραμμα και για τερματισμό της στήριξής του σε συμμάχους στην περιοχή, όπως η Χαμάς στη Γάζα, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, πολιτοφυλακές στο Ιράκ και οι Χούθι στην Υεμένη.
Οι έμμεσες συνομιλίες διεξάγονται στην κατοικία του πρέσβη του Ομάν στη Γενεύη.
Τις τελευταίες εβδομάδες οι ΗΠΑ έχουν αποστείλει χιλιάδες στρατιώτες και αυτό που ο Τραμπ χαρακτήρισε «αρμάδα» στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων δύο αεροπλανοφόρων, άλλων πολεμικών πλοίων, μαχητικών αεροσκαφών και ιπτάμενων τάνκερ ανεφοδιασμού.
Ο Τραμπ απείλησε για πρώτη φορά να βομβαρδίσει το Ιράν τον περασμένο μήνα, καθώς οι δυνάμεις ασφαλείας κατέστειλαν βίαια αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, σκοτώνοντας χιλιάδες ανθρώπους. Έκτοτε, το επίκεντρο έχει μετατοπιστεί στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, που αποτελεί αντικείμενο μακροχρόνιας διαμάχης με τη Δύση.
Επί δεκαετίες, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατηγορούν το Ιράν ότι επιδιώκει μυστικά την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου. Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πρόγραμμά της έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα, αν και είναι η μόνη χώρα χωρίς πυρηνικά όπλα που έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε επίπεδο κοντά σε αυτό που απαιτείται για την κατασκευή όπλου.
Στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους στο Κογκρέσο, ο Τραμπ αναφέρθηκε σύντομα και αόριστα στις εντάσεις με το Ιράν, χωρίς να παρουσιάσει σαφώς επιχειρήματα υπέρ στρατιωτικών πληγμάτων.
Υποστήριξε ότι το Ιράν αναπτύσσει πυραύλους που «σύντομα» θα μπορούν να φτάσουν τις ΗΠΑ, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες. Κατηγόρησε επίσης τη χώρα ότι επιχειρεί να «ξεκινήσει ξανά» ένα πρόγραμμα πυρηνικών όπλων μετά τα περσινά πλήγματα και δήλωσε ότι δεν μπορεί να επιτρέψει στον «νούμερο ένα χορηγό της τρομοκρατίας στον κόσμο… να αποκτήσει πυρηνικό όπλο».
Τον περασμένο Ιούνιο οι ΗΠΑ έπληξαν τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, συμμετέχοντας στους ισραηλινούς βομβαρδισμούς. Τότε ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι εγκαταστάσεις «εξαλείφθηκαν». Το Ιράν αναφέρει ότι η δραστηριότητα εμπλουτισμού σταμάτησε μετά τις επιθέσεις, αν και δεν έχει επιτρέψει στους επιθεωρητές της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας να αποκτήσουν πρόσβαση στα κατεστραμμένα σημεία.
«Θέλουν να κάνουν συμφωνία», είπε ο Τραμπ, «αλλά δεν έχουμε ακούσει εκείνες τις μυστικές λέξεις: “Δεν θα αποκτήσουμε ποτέ πυρηνικό όπλο”».
Λίγες ώρες πριν από την ομιλία, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το Ιράν «σε καμία περίπτωση δεν θα αναπτύξει ποτέ πυρηνικό όπλο». Ο Αραγτσί έκανε λόγο για «ιστορική ευκαιρία» επίτευξης μιας άνευ προηγουμένου συμφωνίας που θα αντιμετωπίζει αμοιβαίες ανησυχίες και θα εξυπηρετεί κοινά συμφέροντα.
Αντιδρώντας στην ομιλία Τραμπ, εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι επαναλαμβάνουν «μεγάλα ψέματα» σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τον αριθμό των νεκρών στις διαδηλώσεις.
Οι συζητήσεις στη Γενεύη ενδέχεται να περιλάμβαναν τη δημιουργία περιφερειακής κοινοπραξίας για τον εμπλουτισμό ουρανίου, πρόταση που είχε τεθεί και σε προηγούμενες διαπραγματεύσεις, καθώς και ιδέες για τη διαχείριση του αποθέματος περίπου 400 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, αλλά και μηχανισμούς επαλήθευσης και παρακολούθησης.
