Ό,τι συμβαίνει στη Γροιλανδία δεν αφορά μόνο τους κατοίκους της. Το μέλλον του μεγαλύτερου νησιού του κόσμου έχει άμεσες συνέπειες για δισεκατομμύρια ανθρώπους, καθώς συνδέεται με ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα του πλανήτη: την ταχεία απώλεια πάγου.
Το μεγαλύτερο μέρος της Γροιλανδίας, μια έκταση περίπου δύο εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων, καλύπτεται από πάγο. Ωστόσο, οι πολικές περιοχές θερμαίνονται με ρυθμό τουλάχιστον διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, οδηγώντας σε επιταχυνόμενη τήξη με σοβαρές επιπτώσεις για τη σταθερότητα του κλίματος.
Κύρια αιτία είναι οι εκπομπές από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι οποίες έχουν αυξήσει τη θερμοκρασία της Γης, με την Αρκτική να πλήττεται δυσανάλογα.
Γροιλανδία και λιώσιμο των πάγων: Οι παγκόσμιες συνέπειες
Σύμφωνα με επιστήμονες του Δανικού Μετεωρολογικού Ινστιτούτου, μέσα σε ένα μόνο έτος (έως τον Αύγουστο του 2025) η Γροιλανδία έχασε περίπου 105 δισεκατομμύρια τόνους πάγου. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι μεμονωμένο, καθώς το παγοκάλυμμα λεπταίνει σταθερά εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες.
Η απώλεια πάγου οδηγεί σε αύξηση της στάθμης της θάλασσας, η οποία έχει ήδη ανέβει περίπου 10 εκατοστά από το 1993. Αν όλος ο πάγος της Γροιλανδίας έλιωνε –κάτι που δεν αναμένεται μέσα στον αιώνα– η στάθμη των θαλασσών θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περισσότερο από επτά μέτρα, επιδεινώνοντας πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η τήξη των πάγων μειώνει την ανακλαστικότητα της επιφάνειας της Γης, επιτρέποντας στους ωκεανούς να απορροφούν περισσότερη θερμότητα. Αυτό επιταχύνει περαιτέρω τη θέρμανση και επηρεάζει τα θαλάσσια ρεύματα.
Έρευνες δείχνουν ότι το λιώσιμο των πάγων της Γροιλανδίας συμβάλλει στην επιβράδυνση σημαντικών ωκεάνιων ρευμάτων, με πιθανές επιπτώσεις στα καιρικά μοτίβα ακόμη και στο νότιο ημισφαίριο.
Γροιλανδία: Ορυκτός πλούτος και γεωπολιτικό ενδιαφέρον
Πέρα από το κλίμα, η Γροιλανδία βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνούς ενδιαφέροντος λόγω των πλούσιων κοιτασμάτων της σε γραφίτη, ψευδάργυρο και σπάνιες γαίες – υλικά κρίσιμα για τις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί πολλά από αυτά στρατηγικής σημασίας.
Ωστόσο, η εξόρυξη παραμένει δύσκολη λόγω των περιβαλλοντικών συνθηκών, ενώ η τοπική κυβέρνηση έχει απαγορεύσει την εξόρυξη ουρανίου. Παράλληλα, το ενδιαφέρον για πετρέλαιο έχει περιοριστεί, καθώς από το 2021 δεν εκδίδονται νέες άδειες έρευνας για λόγους περιβάλλοντος και οικονομικής βιωσιμότητας.
Η υπερθέρμανση της Αρκτικής ανοίγει νέες ναυτιλιακές διαδρομές, μειώνοντας σημαντικά τις αποστάσεις μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Η Κίνα προωθεί τη λεγόμενη «Πολική Οδό του Μεταξιού», που περνά από τις βόρειες ακτές της Ρωσίας και είναι πλωτή μόνο λίγους μήνες τον χρόνο.
Παρά τις οικονομικές ευκαιρίες, περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν για σοβαρούς κινδύνους από την αυξημένη ναυσιπλοΐα, όπως η ρύπανση από μαύρο άνθρακα. Ταυτόχρονα, έχει ξεκινήσει διεθνής κούρσα για την κατασκευή παγοθραυστικών, με τη Ρωσία να προηγείται και χώρες του ΝΑΤΟ να ενισχύουν τις δυνατότητές τους.
Η Γροιλανδία, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα απομακρυσμένο νησί. Αποτελεί σημείο τομής κλίματος, οικονομίας και γεωπολιτικής, με εξελίξεις που θα καθορίσουν το μέλλον πολύ πέρα από την Αρκτική.
