Το πολυβραβευμένο «Killer Joe» του Tracy Letts, του συγγραφέα που σαρώνει τα βραβεία Pulitzer και τις σκηνές της Αμερικής, είναι ένα καυστικό δράμα που ισορροπεί αριστοτεχνικά ανάμεσα στη μαύρη κωμωδία και στο ψυχολογικό θρίλερ.
Με χιούμορ που παγώνει το χαμόγελο και με ατμόσφαιρα που ηλεκτρίζει, το «Killer Joe» ρίχνει μια αμείλικτη ματιά στην ανθρώπινη απελπισία, τη βία, την εξουσία – και στο πώς η οικογένεια μπορεί να γίνει το πιο επικίνδυνο μέρος στον κόσμο. Όσοι το έχουν δει στο εξωτερικό μιλούν για μια εμπειρία που σε κάνει να γελάς… αν και δεν είσαι σίγουρος ότι πρέπει.
Με αφορμή την παράσταση «Killer Joe» που ανεβαίνει αυτή την περίοδο στο Θέατρο Αλκμήνη από την ομάδα «Οι Άλλοι», ο σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής, Αναστάσης Κολοβός μίλησε στο Newsbeast.
– Τι σας ώθησε να σκηνοθετήσετε το «Killer Joe» του Tracy Letts;
Αρχικά, ότι όλος ο θίασος που μου πρότεινε τον διπλό ρόλο ηθοποιού και σκηνοθέτη, είναι ηθοποιοί ταλαντούχοι αλλά και υπέροχοι άνθρωποι (πολύ βασική συνθήκη για μένα). Μετά με γοήτευσε η ωμή ειλικρίνεια του Tracy Letts. Το έργο δεν κρύβεται πίσω από συμβάσεις· απογυμνώνει τους χαρακτήρες και φωτίζει τις πιο σκοτεινές πλευρές τους. Ήθελα να αναμετρηθώ με αυτό το ρίσκο και να δω μαζί με την παρέα αυτή (ατελείωτες πρόβες και συζητήσεις) τι συμβαίνει, όταν η ηθική καταρρέει μέσα σε μια οικογένεια.
– Το Killer Joe είναι ένα έργο που σοκάρει. Σας ενδιαφέρει να προκαλέσετε ή να ξεβολέψετε το κοινό;
Δεν με ενδιαφέρει η πρόκληση για την πρόκληση. Δεν έχει κανένα καλλιτεχνικό ενδιαφέρον και καμιά μαγεία αυτό.. Το θέατρο θέλει ποίηση… πρέπει να σε ταξιδεύει όσο ρεαλιστικό και να είναι. Άλλωστε το έργο από γραφής κάνει την δουλειά μόνο του. Με ενδιαφέρει η αλήθεια. Αν το κοινό σοκαριστεί, είναι γιατί αναγνωρίζει κάτι βαθιά ανθρώπινο και άβολο. Το «ξεβόλεμα» είναι συχνά η αρχή της σκέψης. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι το θέατρο αυτό που κάνει ο Tracy Letts ονομάζεται «in your face»!!
– Η οικογένεια εδώ μοιάζει με πεδίο μάχης. Πιστεύετε ότι το έργο μιλά για μια αμερικανική παθογένεια ή για μια παγκόσμια;
Παρότι το έργο τοποθετείται στην αμερικανική επαρχία, η αποσύνθεση της οικογένειας, η φτώχεια, η απελπισία και η ηθική σύγχυση είναι παγκόσμια φαινόμενα. Δεν μιλά μόνο για την Αμερική -αν ήταν μόνο αμερικανική, θα είχαμε σωθεί. Η δυσλειτουργία είναι διεθνής γλώσσα. Πολλά μικρά ή μεγάλα καθημερινά εγκλήματα γίνονται στο ίδιο μας το σπίτι, τα οποία τα βαφτίζουμε φυσιολογικά. Η «δεμένη ελληνική οικογένεια» έχει πολλές αλυσίδες και εκεί ξεκινάει η παθογένεια που φέρνει την καταπίεση και τις σχέσεις εξουσίας. Σταδιακά, πολλές φορές αυτή η συνθήκη φέρνει τον άνθρωπο κοντά στη σύγκρουση και καμιά φορά στο έγκλημα. Όλα ενίοτε συμβαίνουν δίπλα μας, στη γειτονιά μας… αν δεν με πιστεύετε δείτε ειδήσεις…
– Το έργο του Tracy Letts είναι ωμό, σχεδόν βίαιο απέναντι στους χαρακτήρες του. Εσείς τους αντιμετωπίσατε με σκληρότητα ή με συμπόνια;
Με βαθιά συμπόνια. Αν τους κρίνεις, το έργο γίνεται επίπεδο. Αν προσπαθήσεις να τους καταλάβεις, τότε αποκαλύπτεται η τραγικότητά τους. Η βία τους γεννιέται από φόβο, φτώχεια και ανωριμότητα. Είναι σαν τους συγγενείς σε πασχαλινό τραπέζι… τους αντέχεις μόνο αν προσπαθήσεις να τους καταλάβεις…
– Ο πατέρας της οικογένειας Σμιθ είναι ανεύθυνος, αδύναμος ή απλώς προϊόν ενός διεφθαρμένου περιβάλλοντος;
Είναι και τα δύο. Έχει προσωπική ευθύνη, αλλά είναι και προϊόν μιας κουλτούρας αποτυχίας και διαφθοράς. Δεν είναι «κακός» με την κλασική έννοια (άλλωστε όπως λένε… οι κακοί είναι στη φυλακή) είναι ένας άνθρωπος που δεν έμαθε ποτέ να αναλαμβάνει ευθύνη. Μερικοί έχουμε στοιχεία από αυτόν, όπως και από τους υπόλοιπους ήρωες, δεν είμαστε μονοδιάστατα όντα… η ανθρώπινη φύση κρύβει πολλά σκοτάδια..
– Υπήρξε στιγμή που νιώσατε την ανάγκη να «δικαιολογήσετε» τον ήρωά σας;
Όχι να τον δικαιολογήσω, αλλά να τον κατανοήσω. Το θέατρο δεν είναι δικαστήριο· είναι χώρος κατανόησης. Όταν φωτίζεις τα κίνητρα, δεν αθωώνεις – απλώς εξηγείς.
– Υπάρχει κάποια σκηνή που σας δυσκόλεψε ιδιαίτερα – συναισθηματικά ή τεχνικά;
Οι σκηνές έντονης βίας και εξευτελισμού ήταν απαιτητικές – τόσο τεχνικά όσο και ψυχολογικά. Χρειάστηκε μεγάλη προσοχή, ώστε να μην γίνουν φτηνό σοκ αλλά να διατηρήσουν τη δραματουργική τους αναγκαιότητα. Επίσης, ότι έχει να κάνει με σεξουαλική κακοποίηση είναι πάντα σκληρά δύσκολο για εμάς τους ηθοποιούς. Επίσης είναι δύσκολο να παίξεις την κακοποίηση από την μεριά του θύτη ή του θύματος σαν μια καθημερινή ρουτίνα και μάλιστα με ωμό ρεαλιστικό παίξιμο κινηματογραφικό. Η παράσταση έχει ήδη ξεκινήσει απ’ την στιγμή που μπαίνει το κοινό, βλέποντας τους ήρωες μέσα στο σαλόνι τους σε όλη τους την παρακμή σαν να παρακολουθούν ζωντανά ένα reality.
– Υπάρχει κάποιο στοιχείο του χαρακτήρα που σας προκάλεσε προσωπικά ή σας έκανε να τον δείτε με μεγαλύτερη κατανόηση;
Η αφέλεια που μετατρέπεται σε συνενοχή. Με έκανε να σκεφτώ πόσο εύκολα, μέσα στον φόβο, ο άνθρωπος μπορεί να παραδώσει την ηθική του κρίση.
– Τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από την παράσταση;
Αν έχει αυτό το σφίξιμο στο στομάχι που μου περιγράφουν όσοι βλέπουν την παράσταση… Μια ειλικρινή αναμέτρηση με το ερώτημα: «Μέχρι πού θα έφτανα αν ένιωθα πως δεν έχω άλλη επιλογή;»
Αν φύγει προβληματισμένος — ίσως και λίγο ταραγμένος — τότε το έργο έχει πετύχει τον σκοπό του. Ζούμε σκοτεινούς καιρούς και το θέατρο πρέπει να αφυπνίζει…να σοκάρει… είμαστε όλοι μας σε μια ύπνωση και ο πλανήτης φλέγεται… μοιάζουμε όλοι με το τέρας όπως έλεγε ο Χατζιδάκις. Πρέπει οι καλλιτέχνες να γίνουν αλογόμυγες που συνεχώς τσομπάνε το άλογο (το παράλογο)… Αν ο θεατής μετά κοιμηθεί ήσυχος έχουμε αποτύχει.. Άλλωστε σε ό,τι συμβαίνει γύρω μας δεν είμαστε ένοχοι, αλλά είμαστε σίγουρα.. συνένοχοι!
Η παράσταση
Σε ένα προάστιο του Τέξας, η οικογένεια Σμιθ ακροβατεί ανάμεσα στην εξαθλίωση και την απόγνωση. Το σχέδιό τους; Να εισπράξουν την ασφάλεια ζωής της μητέρας. Μόνο που τίποτα δεν πάει όπως το ονειρεύτηκαν. Κάθε τους κίνηση ανοίγει έναν κύκλο απληστίας, βίας και ανατροπών – μέχρι που όλοι βρίσκονται παγιδευμένοι σε ένα παιχνίδι χωρίς επιστροφή.
Συγγραφέας: Tracy Letts
Μετάφραση: Ντενίς Νικολάκου, Ιωάννης Σακαρίδης
Σκηνοθεσία: Αναστάσης Κολοβός
Πρωτότυπη μουσική: Ευαγγελινός Δημήτρης
Φωτογραφίες: Αναστασία Μαντέλου, Σοφία Τσαγκαράκη
Επικοινωνία: Χρύσα Ματσαγκάνη
Ερμηνεύουν: Λευκοθέα Καντάνη, Αναστάσης Κολοβός, Μαρίτα Κωστοπούλου, Νικόλας Πανταζής, Χρήστος Παρδάλης
Παραστάσεις: Κάθε Παρασκευή στις 21:30
Διάρκεια παράστασης: 100 λεπτά (χωρίς διάλλειμα)
Προπώληση εισιτηρίων: ticketservices.gr
ΘΕΑΤΡΟ ΑΛΚΜΗΝΗ (Σκηνή Intermedia)
Αλκμήνης 8-12, Γκάζι (σταθμός μετρό Κεραμεικός)
