Υπάρχει μια στιγμή μέσα στον Ιανουάριο που κοιτάς το ημερολόγιο, βεβαιώνεσαι ότι πέρασαν αιώνες από την Πρωτοχρονιά και μετά συνειδητοποιείς πως είσαι ακόμα στην τελευταία εβδομάδα του μήνα. Δεν είναι ιδέα σου. Η αίσθηση που έχουν οι περισσότεροι ότι ο Ιανουάριος δεν τελειώνει ποτέ έχει εξήγηση και δεν είναι μία. Είναι ένα κοκτέιλ από ψυχολογία, ρουτίνα, μνήμη, φως, οικονομική πίεση και τη μετά τις γιορτές απότομη προσγείωση.

Η απότομη προσγείωση μετά τις γιορτές

Οι γιορτές λειτουργούν σαν πυκνό επεισόδιο. Έχουμε πολλές συναντήσεις με φίλους, μετακινήσεις, οικογενειακά τραπέζια και μεγάλες προσδοκίες. Μετά, ξαφνικά, πέφτει σιωπή. Αυτή η μετάβαση από την υπερδιέγερση στο καθημερινό μοτίβο κάνει τις μέρες να φαίνονται πιο βαριές, άρα και πιο αργές. Η ψυχολογία το περιγράφει συχνά ως «μετά τις γιορτές μελαγχολία» και συνδέει την περίοδο με διάθεση, στρες, ύπνο και επιστροφή στις υποχρεώσεις.

Η ρουτίνα δεν σκοτώνει μόνο τη διάθεση, «πειράζει» και τον χρόνο

Υπάρχει κάτι ύπουλο στη ρουτίνα καθώς όταν οι μέρες μοιάζουν μεταξύ τους, ο εγκέφαλος γράφει λιγότερα σημάδια στη μνήμη. Και όταν κοιτάς πίσω, όλη αυτή η περίοδος μοιάζει να έχει περάσει σαν ένα συνεχές, ίδιο κομμάτι, χωρίς μικρές κορυφές ή στιγμές που να ξεχωρίζουν. Αυτό το φαινόμενο έχει μελετηθεί και έχει εντοπίσει ότι η ρουτίνα επηρεάζει την εκτίμηση της διάρκειας που θυμόμαστε, σε σχέση με πιο «σπασμένες», ποικίλες μέρες. Αυτό το φαινόμενο έχει μελετηθεί και δείχνει ότι όταν οι μέρες είναι προβλέψιμες και επαναλαμβανόμενες, η ρουτίνα αλλοιώνει την αίσθηση του χρόνου και επηρεάζει το πόσο μεγάλη θυμόμαστε μια περίοδο, σε σύγκριση με μέρες που είναι πιο ποικίλες και γεμάτες εναλλαγές. Η έκθεση σε κάτι νέο και αξιομνημόνευτο μπορεί να κάνει τον χρόνο να μοιάζει ότι περνά πιο αργά, ακριβώς επειδή δημιουργεί πιο έντονες εγγραφές στη μνήμη και διαφορετική επεξεργασία από τον εγκέφαλο.

Το λιγοστό φως του χειμώνα δεν βοηθάει τη ψυχολογία

Ο Ιανουάριος έχει επίσης λίγο φως, πολλές ώρες μέσα σε κλειστούς χώρους και συχνά μια αίσθηση ότι ο ήλιος περνά ξώφαλτσα. Αυτό δεν αφορά μόνο τη διάθεση, αλλά και το πόσο ενεργητικοί νιώθουμε, άρα και το πόσο «τραβάνε» οι ώρες. Μελέτες και αναφορές σε πληθυσμούς που δουλεύουν σε συνθήκες ελάχιστου ημερήσιου φωτός καταγράφουν συσχέτιση με πτώση ενέργειας, διάθεση και αίσθηση απομόνωσης.

Οι στόχοι του νέου έτους κάνουν τον μήνα να βαραίνει

Ο Ιανουάριος κουβαλά μια περίεργη πίεση, δηλαδή «να μπω σε πρόγραμμα», «να κόψω», «να αλλάξω», «να ξεκινήσω». Όταν οι στόχοι μπαίνουν ως τελεσίγραφο, κάθε μέρα αποκτά μια αίσθηση αξιολόγησης και αποτυχίας. Αυτό αυξάνει την πίεση και το αγχος. Και όσο περισσότερο παρατηρείς τον χρόνο, τόσο πιο αργός μοιάζει. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ιανουάριος έχει την «πιο καταθλιπτική μέρα του χρόνου».

Το πορτοφόλι «μετρά» τις μέρες πιο αυστηρά

Ο Ιανουάριος δεν σεν βαραίνει επειδή έχει 31 μέρες, αλλά επειδή έρχεται αμέσως μετά από μια περίοδο αυξημένων εξόδων, όπου πολλοί μπαίνουν στον μήνα με λιγότερες αντοχές και περισσότερο συμμάζεμα. Την ίδια ώρα εμφανίζονται οι πρώτοι λογαριασμοί των γιορτών, κλείνουν κάρτες, τρέχουν πάγια, ενώ σε πολλές περιπτώσεις ανεβαίνει και το κόστος της καθημερινότητας, ειδικά της θέρμανσης. Κι όταν πρέπει να προσέχεις, ο χρόνος δεν περνά απλώς, μετριέται. Οι μέρες γίνονται μικρά σκαλοπάτια μέχρι να ισορροπήσει ξανά το πορτοφόλι, κι αυτή η μόνιμη αναμονή κάνει τον μήνα να μοιάζει πιο αργός, πιο δύσκολος να τελειώσει.

Τι βοηθά πρακτικά για να μην μοιάζει ατελείωτος

Δεν χρειάζεται επανάσταση, χρειάζονται μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα. Πρώτον, βάλε σκόπιμα μια μικρή «καινοτομία» μέσα στην εβδομάδα. Για παράδειγμα, μια νέα διαδρομή, ένα διαφορετικό μέρος, μια δραστηριότητα που δεν είναι υποχρέωση. Οι νέες εμπειρίες γεμίζουν τη μνήμη, κάνοντας τον χρόνο να φαίνεται πιο μεγάλος και λιγότερο μονότονος.

Δεύτερον, προσπάθησε να βγαίνεις λίγο στο φυσικό φως μέσα στη μέρα. Ακόμα και ένα σύντομο περπάτημα το μεσημέρι, ειδικά όταν περνάς πολλές ώρες σε κλειστό χώρο, μπορεί να σε ξεμπλοκάρει, να σου δώσει ενέργεια και να ανεβάσει τη διάθεση. Τρίτον, κατέβασε τον πήχη των μεγάλων αποφάσεων. Ο Ιανουάριος δεν χρειάζεται να κρίνει όλη τη χρονιά. Ένα βήμα τη φορά…

Ο Ιανουάριος μοιάζει ατελείωτος, γιατί η ζωή επιστρέφει απότομα στη ρουτίνα, χωρίς τη φόρα των γιορτών. Με λιγότερο φως, περισσότερες υποχρεώσεις, στόχους που πιέζουν και μια αίσθηση αναμονής, ο χρόνος φαίνεται να κυλά πιο αργά.Το καλό είναι ότι αυτή η αίσθηση μπορεί να αλλάξει. Δεν αλλάζεις το ημερολόγιο, αλλά μπορείς να βάλεις μικρές αλλαγές μέσα στην καθημερινότητά σου, ώστε ο εγκέφαλος να τις καταγράφει ως πιο ξεχωριστές και να μην μοιάζουν όλες ίδιες.