Νέα ένταση στις σχέσεις της Ουάσινγκτον με την Κοπεγχάγη προκάλεσε ο Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνοντας από την Τουρκία ότι η Γροιλανδία θα έπρεπε να βρίσκεται υπό αμερικανικό έλεγχο και όχι υπό τη Δανία.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών επανέφερε το ζήτημα στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθιστώντας σαφές ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη στρατηγική θέση του νησιού ως κρίσιμο ζήτημα για την αμερικανική ασφάλεια.
«Θα έπρεπε να ελέγχεται από τις ΗΠΑ, όχι από τη Δανία», δήλωσε στους δημοσιογράφους, επαναφέροντας μια θέση που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο στη Δανία όσο και ευρύτερα στην Ευρώπη.
«Η Γροιλανδία είναι σημαντική για τις ΗΠΑ»
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η Δανία δεν διαθέτει τους απαιτούμενους πόρους για την προστασία της Γροιλανδίας και ότι η γεωγραφική της θέση την καθιστά ζωτικής σημασίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Η Δανία δεν ξοδεύει χρήματα για να βοηθήσει πραγματικά τη Γροιλανδία, όμως είναι ένα σημαντικό κομμάτι για τις ΗΠΑ», ανέφερε.
Παράλληλα, παρουσίασε το νησί ως περιοχή που βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση από τη Ρωσία και την Κίνα, ισχυριζόμενος ότι είναι «περικυκλωμένο από κινεζικά και ρωσικά πλοία».
«Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί», πρόσθεσε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ουάσινγκτον δεν προτίθεται να επιτρέψει την ενίσχυση της ρωσικής ή κινεζικής παρουσίας στην Αρκτική.
Παραδέχθηκε ότι το θέμα έχει πλήξει τις σχέσεις του με το ΝΑΤΟ
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνώρισε ότι οι απαιτήσεις του για τη Γροιλανδία έχουν προκαλέσει τριβές στο εσωτερικό της Ατλαντικής Συμμαχίας.
«Αυτό έπληξε τη σχέση μου με το ΝΑΤΟ», δήλωσε, συνδέοντας ευθέως τη διαφωνία με τη Δανία με την ευρύτερη δυσφορία του απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους.
Ο Τραμπ επανέλαβε επίσης το γνώριμο επιχείρημά του ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν τεράστια ποσά για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, χωρίς να λαμβάνουν την αντίστοιχη ανταπόδοση.
«Δεν θα συμφωνούσαν με αυτό και με όλα τα χρήματα που ξοδεύουμε για να τους βοηθήσουμε με τη Ρωσία», είπε, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τη στάση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Νέα δοκιμασία ανάμεσα σε δύο ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ
Η Γροιλανδία αποτελεί ημιαυτόνομη περιοχή του Βασιλείου της Δανίας και διαθέτει δική της κυβέρνηση, ενώ η εξωτερική πολιτική και η άμυνά της παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αρμοδιότητα της Κοπεγχάγης.
Οι επανειλημμένες δηλώσεις του Τραμπ περί αμερικανικού ελέγχου έχουν προκαλέσει σοβαρή διπλωματική ένταση ανάμεσα σε δύο ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ.
Για τη Δανία, το ζήτημα αφορά την εδαφική ακεραιότητα του βασιλείου και το δικαίωμα των κατοίκων της Γροιλανδίας να αποφασίσουν για το μέλλον τους. Για την Ουάσινγκτον, όπως το παρουσιάζει ο Τραμπ, αφορά τον έλεγχο μιας στρατηγικής περιοχής που βρίσκεται ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και την Αρκτική.
Η στρατηγική σημασία της Αρκτικής
Η Γροιλανδία έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία τα τελευταία χρόνια, καθώς η υποχώρηση των πάγων δημιουργεί νέες θαλάσσιες οδούς και αυξάνει το ενδιαφέρον για τους φυσικούς πόρους της περιοχής.
Η θέση της είναι επίσης κρίσιμη για τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, την παρακολούθηση πυραυλικών απειλών και τον έλεγχο των κινήσεων στον Βόρειο Ατλαντικό.
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο νησί είναι ήδη μακροχρόνια. Ωστόσο, ο Τραμπ δεν περιορίζεται στη διατήρηση της συνεργασίας με τη Δανία, αλλά επιμένει ότι ο έλεγχος της Γροιλανδίας θα πρέπει να περάσει άμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι μηνιαίες συνομιλίες που αποκάλυψε ο Ρούμπιο
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε δηλώσει τον Ιούνιο ότι οι επαφές με τη Δανία και τη Γροιλανδία συνεχίζονται σε μηνιαία βάση.
Η αναφορά αυτή δείχνει ότι το ζήτημα δεν αποτελεί απλώς προσωπική εμμονή ή δημόσια ρητορική του Τραμπ, αλλά παραμένει ενεργό αντικείμενο συζητήσεων σε κυβερνητικό επίπεδο.
Δεν έχει διευκρινιστεί, πάντως, εάν οι επαφές αφορούν αυξημένη στρατιωτική συνεργασία, νέες αμερικανικές επενδύσεις ή το αίτημα του Τραμπ για αλλαγή του καθεστώτος ελέγχου του νησιού.
Το μήνυμα πίσω από τη νέα δήλωση
Η επαναφορά του ζητήματος μέσα στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ δεν είναι τυχαία. Ο Τραμπ χρησιμοποιεί τη Γροιλανδία ως παράδειγμα της άποψής του ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επωμίζονται δυσανάλογο βάρος για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Ταυτόχρονα, η επιμονή του δημιουργεί ένα πρωτοφανές παράδοξο: ο ηγέτης της ισχυρότερης χώρας του ΝΑΤΟ αμφισβητεί δημόσια τον έλεγχο εδάφους που ανήκει σε άλλο κράτος-μέλος της ίδιας Συμμαχίας.
Η φράση «η Γροιλανδία πρέπει να ελέγχεται από τις ΗΠΑ» δείχνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν εγκαταλείπει το σχέδιό του. Αντίθετα, το εντάσσει πλέον ανοιχτά στη μεγάλη αντιπαράθεση για την Αρκτική, τη Ρωσία, την Κίνα και το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
