Πριν από λίγες ημέρες, η αμερικανική κυβέρνηση απέτρεψε την ανακοίνωση ενός σχεδίου του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, για νέες σημαντικές μειώσεις της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη. Το σχέδιο μπλοκαρίστηκε έπειτα από παρέμβαση του υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, και άλλων κορυφαίων αξιωματούχων, αναδεικνύοντας τις διαφωνίες στο εσωτερικό της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με το μέλλον της αμερικανικής παρουσίας στο ΝΑΤΟ.
Ο Πιτ Χέγκσεθ ετοίμαζε ανακοίνωση για νέες περικοπές αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο Πιτ Χέγκσεθ σχεδίαζε να μεταβεί στις Βρυξέλλες προκειμένου να ανακοινώσει στους ανώτατους στρατιωτικούς αξιωματούχους του ΝΑΤΟ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προετοιμάζουν νέες μειώσεις των στρατιωτικών τους δυνάμεων στην Ευρώπη. Οι περικοπές αυτές θα ξεπερνούσαν τις ήδη σημαντικές μειώσεις που έχουν εφαρμοστεί, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η ακύρωση της ανάπτυξης τεθωρακισμένης ταξιαρχίας στην Πολωνία και η προηγούμενη αποχώρηση ταξιαρχίας πεζικού από τη Ρουμανία.
Ωστόσο, πριν η πρόταση τεθεί σε εφαρμογή, κοινοποιήθηκε στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος εκτελεί παράλληλα και καθήκοντα συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Μετά την αξιολόγηση του σχεδίου από τον ίδιο και άλλους ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους, αποφασίστηκε να μην προχωρήσει.
Οι ήδη εφαρμοσμένες μειώσεις της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας
Το σχέδιο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο σταδιακής μείωσης των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ευρώπη κατά τη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως είχε μεταδώσει στις 18 Ιουνίου 2026 το Air and Space Forces Magazine, το Πεντάγωνο είχε ήδη περιορίσει τις στρατιωτικές δυνατότητες που προτίθεται να διαθέσει στο ΝΑΤΟ σε περίπτωση σύγκρουσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται λιγότερα αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, μαχητικά αεροσκάφη και στρατηγικά βομβαρδιστικά, δυνατότητες που είτε απουσιάζουν είτε παραμένουν ανεπαρκείς για τις ευρωπαϊκές χώρες.
Παράλληλα, το Πεντάγωνο απέσυρε πέρυσι μία ταξιαρχία από τη Ρουμανία, ενώ πρόσφατα ακύρωσε και την ανάπτυξη ένοπλης ταξιαρχίας στην Πολωνία. Στις 3 Ιουνίου 2026 οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ακόμη ότι σε ενδεχόμενη κρίση δεν θα διαθέτουν πλέον αεροπλανοφόρο με τα συνοδευτικά πλοία του, αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού και δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη, γεγονός που υποχρέωσε το ΝΑΤΟ να αναθεωρήσει τον επιχειρησιακό του σχεδιασμό χωρίς αυτά τα μέσα.
Η επίσκεψη στις Βρυξέλλες κατέληξε σε εξάμηνη αξιολόγηση
Αντί της ανακοίνωσης για νέες περικοπές, η επίσκεψη του Πιτ Χέγκσεθ στα κεντρικά γραφεία του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, στις 18 Ιουνίου 2026, κατέληξε στην έναρξη εξάμηνης αξιολόγησης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη.
Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας δήλωσε στους ομολόγους του ότι η διαδικασία θα εξετάσει «τη βασική διάταξη και τις βάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη», προειδοποιώντας ότι από την αξιολόγηση θα υπάρξουν κράτη-μέλη που θα ωφεληθούν και άλλα που θα βρεθούν σε δυσμενέστερη θέση.
Όπως ανέφερε το Associated Press στις 18 Ιουνίου 2026, ο Χέγκσεθ υποστήριξε χαρακτηριστικά ότι «είναι μια αξιολόγηση στην οποία κάποιες χώρες θα αποτύχουν, ενώ άλλες θα περάσουν με άριστα».
Το σχέδιο «NATO 3.0» και η μεταφορά ευθυνών στους Ευρωπαίους συμμάχους
Ο Πιτ Χέγκσεθ παρουσίασε την αναθεώρηση στο πλαίσιο της πολιτικής που η κυβέρνηση Τραμπ αποκαλεί «NATO 3.0».
Βασικός στόχος της είναι η μεταφορά της κύριας ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης στους Ευρωπαίους συμμάχους, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξακολουθήσουν να διατηρούν τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο μόνο στον τομέα της πυρηνικής αποτροπής.
Η παρέμβαση του Μάρκο Ρούμπιο ανέδειξε τις εσωτερικές διαφωνίες
Η απόφαση του Μάρκο Ρούμπιο και άλλων ανώτερων στελεχών της κυβέρνησης να μπλοκάρουν την αρχική πρόταση του Χέγκσεθ ανέδειξε τις διαφορετικές προσεγγίσεις που υπάρχουν στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ για τον ρυθμό και την έκταση της αποδέσμευσης των Ηνωμένων Πολιτειών από την Ευρώπη.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Χέγκσεθ τάσσεται υπέρ μιας ταχύτερης και πιο εκτεταμένης μείωσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, στο πλαίσιο της πολιτικής «America First», ενώ άλλα κορυφαία κυβερνητικά στελέχη έκριναν ότι η συγκεκριμένη ανακοίνωση θα δημιουργούσε υπερβολικά μεγάλους διπλωματικούς και στρατηγικούς κινδύνους.
Την ίδια στιγμή εντείνονται και οι διαφωνίες μεταξύ του Πενταγώνου και Ρεπουμπλικανών βουλευτών, οι οποίοι έχουν συμπεριλάβει διατάξεις στο σχέδιο του αμυντικού προϋπολογισμού των ΗΠΑ για το 2027, με στόχο να αποτραπούν νέες μειώσεις αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη, καθώς, σύμφωνα με το Air and Space Forces Magazine, η ρωσική απειλή εξακολουθεί να παραμένει ισχυρή.
Αυξημένες οι αμυντικές δαπάνες των ευρωπαϊκών κρατών του ΝΑΤΟ
Οι συζητήσεις για τη μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας πραγματοποιούνται την ώρα που οι ευρωπαϊκές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ αυξάνουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες.
Σύμφωνα με τη Deutsche Welle, τα ευρωπαϊκά μέλη της Συμμαχίας και ο Καναδάς επένδυσαν συνολικά 574 δισεκατομμύρια δολάρια στην άμυνα το 2025, καταγράφοντας πραγματική αύξηση κατά 20% σε σύγκριση με το 2024.
Παράλληλα, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε το 2025 στη Χάγη, τα κράτη-μέλη συμφώνησαν να αυξήσουν έως το 2035 τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, εκ των οποίων το 3,5% θα αφορά βασικές αμυντικές ανάγκες.
Κατά την επίσκεψή του στις Βρυξέλλες, ο Πιτ Χέγκσεθ επέκρινε επίσης τους Ευρωπαίους συμμάχους, χαρακτηρίζοντας «ντροπιαστική» την άρνηση ορισμένων χωρών να επιτρέψουν τη χρήση στρατιωτικών τους βάσεων για αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Ειδική αναφορά έγινε στην Ισπανία, η οποία αρνήθηκε να διαθέσει τις εγκαταστάσεις της, σε αντίθεση με τη Βρετανία, που επέτρεψε τη χρήση μίας από τις βάσεις της για αποστολές αμερικανικών βομβαρδιστικών.
Παραμένει πάντως άγνωστο αν το σχέδιο που μπλοκαρίστηκε έχει εγκαταλειφθεί οριστικά ή αν θα επανέλθει σε τροποποιημένη μορφή μετά την ολοκλήρωση της εξάμηνης αξιολόγησης. Το ζήτημα αναμένεται να παρακολουθούν στενά τόσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις όσο και οι στρατιωτικοί σχεδιαστές του ΝΑΤΟ ενόψει της επόμενης Συνόδου Κορυφής της Συμμαχίας, στην οποία αναμένεται να συμμετάσχει και ο Ντόναλντ Τραμπ.
