Η συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ, ηγέτη της Κίνας, στο Πεκίνο στις 14 Μαΐου, θα έχει ασφαλώς ως κυρίαρχο θέμα τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Όμως το διακύβευμα είναι κάτι πέρα από αυτό, με ενδεχόμενες μακροχρόνιες συνέπειες που μπορούν να αλλάξουν τις παγκόσμιες ισορροπίες.
Μέχρι σήμερα η Κίνα από τη μία πίεζε διακριτικά το Ιράν να διαπραγματευτεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά από την άλλη επέτρεπε στις εταιρείες της να προσφέρουν εμπορική υποστήριξη στο Ιράν. Ταυτόχρονα, διαδραμάτισε κρίσιμο παρασκηνιακό ρόλο στο να αποδεχθεί το Ιράν τους όρους της κατάπαυσης του πυρός.
Από την άλλη πλευρά, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών διαθέτουν πληροφορίες ότι μια κινεζική εταιρεία ενδέχεται να προσπάθησε να στείλει φορτίο φορητών αντιαεροπορικών πυραύλων στο Ιράν. Κινεζικές εταιρείες έχουν επίσης αποστείλει στο Ιράν υλικά «διπλής χρήσης», δηλαδή υλικά που μπορούν να εξυπηρετήσουν τόσο πολιτικούς όσο και στρατιωτικούς σκοπούς, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Σε αυτό το κλίμα και με την προϊστορία των δύο χωρών στις διμερείς τους σχέσεις, η παρουσία του Αμερικανού προέδρου στο Πεκίνο θα το ωφελήσει διπλωματικά αλλά και επί της ουσίας αφού η χώρα υφίσταται επίσης τις επιπτώσεις του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού που εμποδίζει ορισμένα πλοία να εγκαταλείψουν τα ιρανικά λιμάνια. Ωστόσο, όταν ξεκίνησε ο ναυτικός αποκλεισμός του αμερικανικού ναυτικού τον περασμένο μήνα, πεζοναύτες βρήκαν υλικό σε πλοίο με ιρανική σημαία, το οποίο ο Τραμπ χαρακτήρισε «όχι και τόσο ευχάριστο» και ίσως «δώρο από την Κίνα».
«Εξεπλάγην λίγο, γιατί έχω πολύ καλή σχέση και πίστευα ότι είχα μια συνεννόηση με τον πρόεδρο Σι», είπε στο CNBC πριν από λίγες ημέρες. «Αλλά εντάξει. Έτσι είναι ο πόλεμος, σωστά;».
Αυτό συνέβη μία εβδομάδα αφότου ο Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι είχε στείλει επιστολή στον Σι ζητώντας του να μην αποστείλει όπλα στο Ιράν. Είπε ότι ο Σι του απάντησε γραπτώς πως «ουσιαστικά δεν το κάνει αυτό».
Ο Τραμπ θέλει να επιβληθεί και να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις των ΗΠΑ με την Κίνα. Πολύ περισσότερο που γνωρίζει πώς αξιωματούχοι των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης συζητούν το ενδεχόμενο ενίσχυσης των δεσμών τους με την Κίνα μετά τον πόλεμο, ώστε να αποκτήσουν το είδος στρατιωτικής βοήθειας που η Κίνα παρέχει εδώ και χρόνια στο Πακιστάν.
Επίσης γνωρίζει πώς και η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προσπαθούν να ωθήσουν την Κίνα να αναλάβει μεγαλύτερο διπλωματικό ρόλο. Στις 20 Απριλίου, ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν της Σαουδικής Αραβίας τηλεφώνησε στον Σι για να συζητήσουν τον πόλεμο.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Σαουδική Αραβία ζήτησε από την Κίνα να πιέσει το Ιράν να μην επιτεθεί στο βασίλειο.
Το 2023, η Κίνα συνέβαλε καθοριστικά στην οριστικοποίηση της διπλωματικής προσέγγισης μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας, έπειτα από χρόνια συζητήσεων μεταξύ των δύο χωρών για περαιτέρω συνεργασία. Στο Ριάντ, η Κίνα θεωρείται πλέον άμεσα ενδιαφερόμενος παράγοντας στις σχέσεις Σαουδικής Αραβίας και Ιράν. Το Πακιστάν, το οποίο φιλοξένησε τον πρώτο γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, βασίζεται επίσης στην Κίνα για να βοηθήσει στην προώθηση των διαπραγματεύσεων. Στις 31 Μαρτίου, η Κίνα και το Πακιστάν εξέδωσαν κοινή πεντασέλιδη δήλωση ζητώντας άμεση κατάπαυση του πυρός, ειρηνευτικές συνομιλίες, προστασία των πολιτικών εγκαταστάσεων, άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και σεβασμό στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Στις 8 Απριλίου, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ευχαρίστησε πέντε χώρες μέσω ανάρτησης στα κοινωνικά δίκτυα για τη βοήθειά τους στην επίτευξη της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Η Κίνα ήταν πρώτη στη λίστα.
Την ίδια εβδομάδα, η Κίνα έδειξε δημόσια τη στήριξή της προς το Ιράν, ενώνοντας τη Ρωσία στο βέτο κατά ψηφίσματος του ΟΗΕ που θα επέτρεπε πολυεθνική στρατιωτική δράση για να αναγκαστεί το Ιράν να ανοίξει τα Στενά. Παρασκηνιακά, ωστόσο, η Κίνα είπε στο Ιράν ότι θα έπρεπε να επιδείξει ευελιξία και να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός. Αμερικανοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η διάθεση της Κίνας να επεκτείνει τον διπλωματικό της ρόλο στη Μέση Ανατολή είναι πιθανότατα περιορισμένη. Σε κάθε περίπτωση ότι ο Τραμπ θέλει να διαμορφώσει τις εξελίξεις που μόνο εκείνος ξέρει και μπορεί να κάνει.
