Η εικόνα των αμερικανικών αεροπλανοφόρων να κυριαρχούν στους ωκεανούς υπήρξε για δεκαετίες το πιο απτό σύμβολο της στρατιωτικής ηγεμονίας των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ωστόσο, μέσα σε μόλις έναν μήνα από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή, τα δύο εμβληματικά αεροπλανοφόρα των ΗΠΑ αναγκάστηκαν για διαφορετικούς λόγους, να αποχωρήσουν σε απόσταση ασφαλείας από τον Περσικό Κόλπο.

Το δεύτερο αμερικανικό αεροπλανοφόρο Abraham Lincoln, φεύγει από την Μέση Ανατολή καθώς, όπως επιβεβαίωσε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, οι Ιρανοί έριξαν καταπάνω του 100 πυραύλους σύμφωνα με τη New York Post.

Είχε προηγηθεί το αεροπλανοφόρο Gerald R. Ford που επέστρεψε αρχικά στη Σούδα και χθες, σύμφωνα με το Reuters, κατέπλευσε στο λιμάνι του Σπλιτ της Κροατίας για επισκευές, μετά από πυρκαγιά στον χώρο των πλυντηρίων του σκάφους, όπως έχει ανακοινωθεί.

Πρόκειται για συγκυρία ή για σημείο καμπής στη ναυτική ιστορία;

Σύμφωνα με αναλύσεις κορυφαίων think tanks όπως το RAND Corporation, το σύγχρονο πεδίο μάχης μετασχηματίζεται με ταχύτητα. Η ανάπτυξη προηγμένων αντιπλοϊκών πυραύλων, υπερηχητικών όπλων και μη επανδρωμένων συστημάτων δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο ακόμη και τα πλέον εξελιγμένα πολεμικά πλοία αντιμετωπίζουν αυξημένο ρίσκο.

Ο Αμερικανός αναλυτής Robert Haddick έχει επισημάνει ότι η ραγδαία βελτίωση των αισθητήρων και των όπλων μεγάλης εμβέλειας καθιστά δυσκολότερη την ασφαλή προσέγγιση ενός αεροπλανοφόρου σε περιοχές υψηλής έντασης. Αντίστοιχα, ο Frank G. Hoffman κάνει λόγο για το τέλος της προβολής δύναμης όπου τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα μπορούσαν να επιχειρούν σχεδόν ανεμπόδιστα κοντά στις ακτές ενός αντιπάλου.

Ιδιαίτερο βάρος αποκτά και η οπτική της Emma Jehle, η οποία υποστηρίζει στο Reuters ότι η εξάπλωση φθηνών αλλά αποτελεσματικών drones και πυραύλων ακριβείας ανατρέπει την παραδοσιακή σχέση κόστους–αποτελεσματικότητας. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, όπως σημειώνει, «φθηνά μέσα μπορούν να απειλήσουν εξαιρετικά ακριβά συστήματα», μεταβάλλοντας τους όρους του παιχνιδιού.

Η συζήτηση αυτή δεν περιορίζεται σε θεωρητικό επίπεδο. Στο US Naval War College εξετάζεται πλέον συστηματικά το ενδεχόμενο μετάβασης σε πιο «διασπαρμένα» ναυτικά μοντέλα, με μικρότερες και πιο ευέλικτες μονάδες, αντί της συγκέντρωσης ισχύος σε λίγες, εξαιρετικά δαπανηρές πλατφόρμες.

H «μεταφερόμενη ισχύς» και οι απειλές

Ωστόσο, παρά την αυξανόμενη κριτική, οι περισσότεροι ειδικοί δεν προεξοφλούν το τέλος των αεροπλανοφόρων. Αντιθέτως, επισημαίνουν ότι παραμένουν αναντικατάστατα για αποστολές όπως η προβολή ισχύος, η αεροπορική υποστήριξη και η διατήρηση παρουσίας σε κρίσιμες περιοχές. Το ζητούμενο, όπως υπογραμμίζεται, είναι η προσαρμογή τους σε ένα περιβάλλον όπου η απειλή είναι πλέον πολυδιάστατη και διαρκής.

Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η εξέλιξη αυτή αγγίζει τον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής. Η δυνατότητα των ΗΠΑ να μεταφέρουν ισχύ οπουδήποτε στον κόσμο, γρήγορα και χωρίς περιορισμούς, αποτελεί θεμέλιο της παγκόσμιας επιρροής τους. Εάν αυτή η δυνατότητα περιοριστεί –έστω και εν μέρει– τότε το μοντέλο της αμερικανικής ηγεμονίας ενδέχεται να χρειαστεί επαναπροσδιορισμό.

Το νέο πολεμικό τοπίο δεν συνεπάγεται απαραίτητα την άμεση ανατροπή ισορροπιών. Υποδηλώνει όμως ότι η εποχή της απόλυτης ναυτικής κυριαρχίας, όπως την γνωρίσαμε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, ίσως να δίνει τη θέση της σε μια πιο σύνθετη, αμφίρροπη πραγματικότητα. Και σε αυτήν, ακόμη και τα πιο ισχυρά σύμβολα ισχύος δεν μένουν ανεπηρέαστα.