Η σύλληψη και ο θάνατος του πλέον καταζητούμενου βαρόνου ναρκωτικών του Μεξικού, Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», έχει αφήσει ένα κενό εξουσίας που απειλεί να μετατρέψει περιοχές σε εμπόλεμες ζώνες. Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, εξήρε τις ειδικές δυνάμεις για την «εξουδετέρωση» του εγκληματία, αλλά το τίμημα για την κοινωνία παραμένει υψηλό, καθώς η πόλη Χαλίσκο και άλλες περιοχές της Σιναλόα ζουν ήδη στον τρόμο.
Στην πολιτεία Σιναλόα, η απομάκρυνση ενός ισχυρού αρχηγού καρτέλ μπορεί να πυροδοτήσει νέο κύμα βίας, καθώς αντίπαλες φατρίες μάχονται για τον έλεγχο, όπως διαπίστωσε ο ανταποκριτής του BBC, Κουέντιν Σόμερβιλ.
«Ο φόβος είναι παντού και είναι μόνιμος», λέει ο 53χρονος διασώστης, Έκτωρ Τόρες. Λίγο νωρίτερα είχε κληθεί σε σκηνή πυροβολισμών σε γκαράζ στο κέντρο της πόλης. Ο ιδιοκτήτης βρέθηκε νεκρός στο γραφείο του, ενώ η σύζυγός του έτρεχε ουρλιάζοντας.
Εδώ και ενάμιση χρόνο, το καρτέλ της Σιναλόα βρίσκεται σε εσωτερικό πόλεμο, μετά τη ρήξη μεταξύ ηγετικών στελεχών και την απομάκρυνση του Ισμαέλ «Ελ Μάγιο» Ζαμπάδα, που κρατείται πλέον στις ΗΠΑ. Η σύγκρουση έχει βυθίσει τη Σιναλόα στο χάος.
Οι κλήσεις στα διασωστικά μέσα αυξήθηκαν κατά 70% τον τελευταίο χρόνο, ενώ σχεδόν κάθε περιστατικό καταλήγει με έναν νεκρό. Σχολεία, νοσοκομεία, ακόμα και κηδείες έχουν γίνει στόχοι.
Η «οικογενειακή επιχείρηση» που εξελίχθηκε σε βιομηχανία δισεκατομμυρίων
«Το καρτέλ της Σιναλόα ήταν σαν οικογένεια. Όλοι ήταν ενωμένοι σε ένα καρτέλ. Ήταν φίλοι, έτρωγαν στο ίδιο τραπέζι», εξηγεί ο Έκτωρ. «Ήταν σαν αδέλφια -γονείς, θείοι, αδελφές- και ξαφνικά άρχισαν να πολεμούν μεταξύ τους… εγκλωβισμένοι σε μια θανάσιμη διαμάχη».
Η «οικογενειακή επιχείρηση» εξελίχθηκε σε βιομηχανία δισεκατομμυρίων, με παραγωγή φαιντανύλης που κατακλύζει τις ΗΠΑ και έχει στοιχίσει δεκάδες χιλιάδες ζωές. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει χαρακτηρίσει τα καρτέλ «τρομοκρατικές οργανώσεις» και τη φαιντανύλη «όπλο μαζικής καταστροφής».
Σε δρόμους της Κουλιακάν έχουν βρεθεί αρκετοί σοροί με απειλητικά μηνύματα. Σε ένα από αυτά αναγραφόταν: «Ερχόμαστε και για τους υπόλοιπους».
Η βία αυξάνει και τον αριθμό των αγνοουμένων. Η Ρεϊνάλδα Πουλίδο αναζητά τον γιο της από το 2020 και ηγείται μιας ομάδας που αποτελείται από μητέρες που ψάχνουν σε χωράφια για πρόχειρους τάφους.
«Πες μου γιατί βρίσκομαι εδώ;», λέει η ίδια ότι ρωτά τον θεό κάθε πρωί. «Αυτό που μου δίνει δύναμη είναι ότι συνειδητοποιώ πως κανείς άλλος δεν θα τους αναζητήσει. Καμία μητέρα όμως δεν θα σταματήσει να ψάχνει το παιδί της, ακόμα κι αν χρειαστεί να φτάσει στην άκρη της γης».
Παρά τις πληροφορίες για πιθανό τάφο, οι γυναίκες βρήκαν μόνο κόκαλα ζώων.
«Έχω ήδη βρει τον γιο μου μέσα στις 250 σορούς που έχω εντοπίσει και στους πάνω από 30 ανθρώπους που βρήκα ζωντανούς. Είναι κι αυτοί παιδιά μου. Και τα παιδιά όλων των οικογενειών που μου ζητούν βοήθεια γίνονται παιδιά μου. Ο γιος μου βρίσκεται μέσα στον καθένα τους. Όλοι τους κουβαλούν ένα μικρό κομμάτι του».
«Δεν σταματήσαμε ποτέ την παραγωγή φαιντανύλης»
Σε υπόγειο που ελέγχεται από το καρτέλ, ένας παραγωγός με το ψευδώνυμο «Román» επιδεικνύει πακέτα φαιντανύλης έτοιμα για αποστολή στις ΗΠΑ.
«Παρότι η κυβέρνηση έχει εντείνει τις έρευνες για να μας πλησιάζει όλο και περισσότερο, δεν σταματήσαμε ποτέ την παραγωγή», λέει. «Μερικές φορές μειώνουμε τη δραστηριότητα όταν τα πράγματα “φουντώνουν”, αλλά μόλις περάσει ο κίνδυνος, συνεχίζουμε».
Όταν του επισημάνθηκε ότι οι ΗΠΑ τούς χαρακτηρίζουν τρομοκράτες, απαντά: «Ακόμα κι αν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μας αποκαλεί τρομοκράτες, θα του υπενθυμίσω ότι όσο υπάρχουν καταναλωτές, θα συνεχίσουμε. Κανείς δεν τους αναγκάζει. Κανείς δεν τους ανάγκασε να ξεκινήσουν αυτή τη συνήθεια».
Η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ αποδίδει την έξαρση της βίας στην εσωτερική διαμάχη του καρτέλ και διαβεβαιώνει ότι η κυβέρνηση «προσπαθεί να αποφύγει τη βλάβη στους αμάχους, στους πολίτες».
Σε μία από τις τελευταίες κλήσεις των διασωστών, δύο περαστικοί τραυματίστηκαν από διασταυρούμενα πυρά. Καθώς μεταφέρονταν στο νοσοκομείο, στρατιώτες σχημάτισαν ένοπλο κλοιό γύρω από το κτίριο. Αργότερα έγινε γνωστό ότι επέζησαν.
Ο Έκτωρ βγάζει τα ματωμένα γάντια του και λέει: «Αυτά είναι τα πρώτα θύματα που βρήκαμε ζωντανά από τον Νοέμβριο». Σε μια πόλη όπου ο φόβος «είναι παντού», η επιβίωση έχει γίνει εξαίρεση.
