Ο θάνατος του πανίσχυρου βαρόνου των ναρκωτικών, Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστού με το προσωνύμιο «Ελ Μέντσο», αρχηγού του καρτέλ Χαλίσκο Νουέβα Χενερασιόν, «Νέα Γενιά του Χαλίσκο», από τις μεξικανικές δυνάμεις ασφαλείας, πιστώνεται προσωρινά στην κυβέρνηση της χώρας. Όμως δεν σημαίνει το τέλος της ιστορίας, αφού κάνοντας μια αναδρομή στα γεγονότα στη χώρα, θα καταλάβουμε ότι όχι μόνο δεν είναι το τέλος της ιστορίας αλλά είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν αλυσιδωτές και ασφαλώς βίαιες αντιδράσεις. Ήδη η χώρα έχει βυθιστεί στο χάος με νεκρούς και επεισόδια.
Τα σύνορα του Μεξικού ήταν ανέκαθεν ένας παράδεισος λαθρεμπορίου. Τη δεκαετία του ’70 ο πρόεδρος Νίξον ήταν ο πρώτος που κήρυξε τον πόλεμο κατά των ναρκωτικών, τον οποίο χαρακτήρισε και πόλεμο κατά της τρομοκρατίας. Τα καρτέλ καθόλου δεν πτοήθηκαν και απάντησαν ανοίγοντας μία χερσαία οδό ανεβαίνοντας μέσω της κεντρικής Αμερικής και του Μεξικού ως τα νοτιοδυτικά της Αμερικής, μεταφέροντας ασφαλώς ναρκωτικά από τον νότο προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι μεξικανικές συμμορίες ναρκωτικών αποδείχτηκαν πολύ δραστήριες, διευκολύνοντας τη διακίνηση, αλλά αναπτύσσοντας παράλληλα και τη δική τους παραγωγή αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι επιχειρήσεις προκάλεσαν εμφυλίους, πυροδότησαν πολλούς τοπικούς πολέμους εξουσίας, με τους νικητές να χρησιμοποιούν τη δύναμη και το άφθονο χρήμα για να διεισδύσουν και να διευθύνουν την αστυνομία και τον στρατό του Μεξικού και να παρεισφρήσουν ανάμεσα στις πολιτικές και επιχειρηματικές ελίτ.
Τα τελευταία σχεδόν 40 χρόνια, ούτε μία από τις κυβερνήσεις που πέρασαν από την πόλη του Μεξικού δεν είχε ποτέ τον απόλυτο έλεγχο της χώρας, καθώς όλοι οι αντίπαλοι της κυβέρνησης, δηλαδή τα καρτέλ ναρκωτικών, διέθεταν παραστρατιωτικές εταιρείες, οι οποίες ήταν τόσο καλά εξοπλισμένες όσο και οι κρατικές δυνάμεις. Συχνά μάλιστα είναι ακόμη και σήμερα, καλύτερα αμειβόμενες, έχουν μεγαλύτερα κίνητρα και σε αρκετές περιοχές εκλαμβάνονται από μία μερίδα του κόσμου ως εργοδότες. Όπως αναμενόταν, ενεπλάκησαν και στην πολιτική, δολοφονώντας τοπικούς πολιτικούς υποψηφίους που είτε τους αντιτίθεντο, είτε θεωρούνταν ότι ευνοούσαν τη μία συμμορία έναντι της άλλης. Στις εκλογές του 2024 σημειώθηκε η χειρότερη έξαρση βίας μέχρι τη χθεσινή, κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας για την ανάδειξη νέου προέδρου. Τα καρτέλ είχαν πάντα πιο έντονο ενδιαφέρον για την τοπική αυτοδιοίκηση, διότι θεωρούν ότι αν μπορούν να ελέγχουν τους αρχηγούς της αστυνομίας και τους δημάρχους, οι εγκληματικές τους δραστηριότητες γίνονται ευκολότερες και μπορούν να διεκδικήσουν μερίδιο από τους δημοτικούς προϋπολογισμούς. Τότε λοιπόν και καθώς πλησίαζε η μέρα των εκλογών, περισσότεροι από 30 υποψήφιοι δολοφονήθηκαν, προεκλογικές συγκεντρώσεις έγιναν στόχος, ψηφοδέλτια καταστράφηκαν και πολλά εκλογικά τμήματα δεν κατάφεραν να λειτουργήσουν.
Αξίζει να πούμε ότι τα τεράστια χρηματικά ποσά που βγάζουν οι συμμορίες διασκορπίζονται σε όλη τη χώρα και πολλά από αυτά ξεπλένονται μέσα από επιχειρήσεις που επιφανειακά φαίνονται νόμιμες. Το Μεξικό διαχρονικά βρισκόταν στη δίνη ενός εμφυλίου πολέμου και τα καρτέλ επιχειρούν να ελέγξουν ολόκληρες περιοχές διά του εκφοβισμού.
Μια από τις πιο σοκαριστικές περιπτώσεις ήταν η δολοφονία 43 δασκάλων από ένα καρτέλ, μία πράξη που σημάδεψε τη χώρα και κινητοποίησε τις Αρχές, αλλά τελικά κατέληξε να μην είναι τίποτα περισσότερο από ένα ακόμα φρικτό ορόσημο σε έναν αγώνα που θα διαρκέσει για πολύ καιρό.
Το 2018 ο πρόεδρος, Αντρές Μανουέλ Ομπραδόρ, ανέβηκε στην εξουσία υποσχόμενος μία νέα στρατηγική για την αντιμετώπιση του ζητήματος, σκοπεύοντας να αντιμετωπίσει τις συμμορίες με αγκαλιές, όπως είπε, και όχι με σφαίρες. Δήλωσε, ενδεχομένως αφελώς, ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις θα μειώσουν τη βία, αποφεύγοντας την άμεση σύγκρουση με τις ένοπλες δυνάμεις των καρτέλ και απηύθυνε έκκληση στους ηγέτες των καρτέλ να σκέφτονται τις μητέρες τους.
Ωστόσο, θεωρείται ότι το οργανωμένο έγκλημα αποτελεί κίνδυνο για την οικονομία του Μεξικού που δεν σχετίζεται με τα ναρκωτικά. Διότι αυτό αποτρέπει τις ξένες επενδύσεις σε μία εποχή που ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, Τραμπ, μαζί με πολλές μεγάλες αμερικανικές εταιρείες επιδιώκουν να αποτρέψουν τον έλεγχο της Κίνας. Το κορυφαίο καρτέλ Χαλίσκο, ηγέτης του οποίου ήταν ο δολοφονηθείς Νεμέσιο Οσεγκέρα Σερβάντες, εκτιμάται ότι έχει διασυνδέσεις με την Κίνα, όπου προμηθεύονται τις χημικές ουσίες που απαιτούνται για την παρασκευή της φαιντανύλης.
Η συνεργασία του Μεξικού με τις Ηνωμένες Πολιτείες είχε καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία της επιχείρησης. Η DEA, Υπηρεσία Ναρκωτικών των ΗΠΑ, είχε επανειλημμένα χαρακτηρίσει τον «Ελ Μέντσο» ως έναν από τους πιο επικίνδυνους και βίαιους διακινητές ναρκωτικών. Και όσο και να πιστώνεται στην κυβέρνηση του Μεξικού η δολοφονία του, κανείς δεν έχει αμφιβολία ότι ο Τραμπ θα είναι ικανοποιημένος, καθώς άλλη μια επιχείρηση στη Λατινική Αμερική, μετά της Βενεζουέλας, στέφθηκε με επιτυχία.
