Ο Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστός ως «Ελ Μέντσο», υπήρξε μια από τις πιο αμφιλεγόμενες και επικίνδυνες μορφές του παγκόσμιου οργανωμένου εγκλήματος. Από πρώην αστυνομικός και μετανάστης στις ΗΠΑ, εξελίχθηκε σε ηγέτη του πανίσχυρου καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), μιας οργάνωσης που απλώθηκε σε όλο το Μεξικό και πέρα από αυτό.

Ο θάνατός του σε στρατιωτική επιχείρηση στην πολιτεία Χαλίσκο σηματοδοτεί μια καμπή στον πόλεμο κατά των καρτέλ, αλλά ταυτόχρονα εγείρει φόβους για νέο κύμα αιματηρών συγκρούσεων.

Από τα χωράφια της Μιτσοακάν στον κόσμο των καρτέλ

Γεννημένος το 1966 σε φτωχό χωριό της πολιτείας Μιτσοακάν, ο Οσεγκέρα μεγάλωσε δουλεύοντας στη γη. Σε νεαρή ηλικία πέρασε παράνομα στις ΗΠΑ, όπου ενεπλάκη – σύμφωνα με αμερικανικές αρχές – σε διακίνηση ηρωίνης. Συνελήφθη, εξέτισε ποινή φυλάκισης και απελάθηκε στο Μεξικό.

Επιστρέφοντας, εντάχθηκε αρχικά στην αστυνομία, όμως σύντομα εγκατέλειψε τη στολή για να περάσει στο οργανωμένο έγκλημα. Μέσω του καρτέλ Μιλένιο, που είχε δεσμούς με το καρτέλ Σιναλόα, ανέλαβε ρόλο «σικάριο», δηλαδή πληρωμένου εκτελεστή.

με τα δύο του παιδιά, Ρούμπιο δεξιά και Τζέσικα

Η ίδρυση του CJNG και η εκρηκτική άνοδος

Μετά από εσωτερικές διαμάχες στον κόσμο των καρτέλ, ίδρυσε το καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), το οποίο μέσα σε λίγα χρόνια μετατράπηκε σε μία από τις ισχυρότερες και πιο βίαιες εγκληματικές οργανώσεις στη Λατινική Αμερική.

Το CJNG επεκτάθηκε ταχύτατα, αναπτύσσοντας δίκτυα διακίνησης κοκαΐνης και φεντανύλης προς τις ΗΠΑ, αλλά και σε Ευρώπη, Ασία και Ωκεανία. Παράλληλα, δραστηριοποιήθηκε σε εκβιασμούς, διακίνηση ανθρώπων, λαθρεμπόριο καυσίμων και όπλων.

Η οργάνωση έγινε γνωστή για τη σκληρότητα και την επιθετική της στρατηγική απέναντι στις αρχές. Επιθέσεις κατά δυνάμεων ασφαλείας, αποκλεισμοί δρόμων και βαριά οπλισμένες ομάδες αποτελούσαν μέρος της τακτικής της.

«Βίαιος εκ φύσης» και πολιτική επιρροή

Αναλυτές περιγράφουν τον «Ελ Μέντσο» ως ηγέτη που δεν δίσταζε να συγκρουστεί ανοιχτά με το κράτος. Το 2020, ένοπλοι που αποδόθηκαν στο CJNG εξαπέλυσαν επίθεση κατά του τότε επικεφαλής της αστυνομίας της Πόλης του Μεξικού, τραυματίζοντάς τον σοβαρά.

Παράλληλα, το καρτέλ φέρεται να επένδυσε σε δίκτυα πολιτικής προστασίας. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, μέλη του CJNG μοίραζαν τρόφιμα σε φτωχές κοινότητες, επιχειρώντας να καλλιεργήσουν κοινωνική αποδοχή σε περιοχές όπου το κράτος δεν έκανε τίποτα.

Η επιχείρηση και το μήνυμα της Σεϊνμπάουμ

Ο Οσεγκέρα τραυματίστηκε θανάσιμα σε ανταλλαγή πυρών με τον στρατό στη Χαλίσκο και υπέκυψε κατά τη μεταφορά του στην Πόλη του Μεξικού. Η επιχείρηση προκάλεσε άμεσα βίαιες αντιδράσεις, με πυρπολήσεις οχημάτων και αποκλεισμούς δρόμων σε πολλές πολιτείες.

Η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σεϊνμπάουμ κάλεσε τους πολίτες να παραμείνουν ψύχραιμοι, τονίζοντας ότι η ασφάλεια και η σταθερότητα αποτελούν προτεραιότητα της κυβέρνησης. Η επιχείρηση εντάσσεται στο πλαίσιο εντεινόμενης πίεσης από τις ΗΠΑ προς το Μεξικό για αυστηρότερη αντιμετώπιση των καρτέλ, ιδιαίτερα όσον αφορά τη διακίνηση φεντανύλης.

Ένας πόλεμος χωρίς τέλος

Από το 2006, όταν το Μεξικό κήρυξε ανοιχτό πόλεμο κατά των καρτέλ, περισσότεροι από 450.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους και πάνω από 100.000 αγνοούνται.

Η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» θεωρείται σημαντικό πλήγμα για το CJNG. Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι η απομάκρυνση ενός τόσο ισχυρού αρχηγού ενδέχεται να πυροδοτήσει εσωτερική διαμάχη για τη διαδοχή και νέο κύκλο αιματηρής βίας.