Χτισμένο ανάμεσα σε καταπράσινες εκτάσεις, ένα μικρό χωριό που βρίσκεται στα προάστια της πόλης Neath (Νιθ) στη Νότια Ουαλία θυμίζει εκ πρώτης όψεως έναν ειδυλλιακό οικισμό με ολόλευκα σπίτια και κεραμοσκεπές σε γκρίζες και κόκκινες αποχρώσεις. Δυο τρεις δρόμοι διασχίζουν την περιοχή, ενώ ξεχωρίζει ένα κτίσμα που μοιάζει με σχολείο ή κοινοτική αίθουσα.
Αν κοιτάξετε όμως προσεκτικά, θα παρατηρήσετε κάτι ανησυχητικό. Όσο κι αν περιμένετε, δεν θα δείτε ούτε έναν άνθρωπο. Κανένα φως δεν θα ανάψει στα παράθυρα όταν πέσει το σκοτάδι και δεν θα ακουστεί κανένας ήχος πέρα από τον άνεμο και τη συνεχή βροχή, που είναι συνηθισμένη σε αυτά τα μέρη της Ουαλίας.
Δεν υπάρχουν ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι που να οδηγούν προς ή εκτός από αυτή την κοινότητα-φάντασμα. Παρόλο που χτίστηκε πριν από περίπου μία δεκαετία και το επισκέφτηκε ο βασιλιάς Κάρολος (όταν ήταν ακόμη πρίγκιπας της Ουαλίας), κανείς δεν έχει ζήσει ποτέ στο χωριό.
«Υπήρξε μια εποχή που φαινόταν απίστευτο», λέει ο Jay Curtis, πρώην δημοσιογράφος και δημιουργός ψηφιακού περιεχομένου. «Φρεσκοβαμμένοι τοίχοι, καταπράσινο γρασίδι, ένα από τα σπίτια πλήρως διακοσμημένο ως πρότυπο. Ήταν φανερό ότι είχε δαπανηθεί πολύς χρόνος, κόπος και χρήμα. Τι στο καλό συνέβη λοιπόν;»
Το όραμα του Καρόλου
Τα σπίτια χτίστηκαν το 2013 στην τοποθεσία ενός πρώην διυλιστηρίου αργού πετρελαίου της BP στο Llandarcy, στις παρυφές της πόλης Neath στη νότια Ουαλία. Κατασκευάστηκαν από παραδοσιακή ουαλική πέτρα με τη χρήση πρωτοποριακών τεχνικών, ως πρότυπο για ένα περιβαλλοντικά βιώσιμο χωριό χιλιάδων κατοικιών, έχοντας την πλήρη στήριξη του τότε πρίγκιπα Καρόλου.
Στην πραγματικότητα, το έργο ήταν εμπνευσμένο από το Poundbury, τον πρότυπο οικισμό του Καρόλου στο Ντόρσετ. Ο ίδιος είχε δηλώσει τότε πως προσπαθούσε να «σπάσει το εμπορικό καλούπι» απέναντι στις σύγχρονες παγκόσμιες προκλήσεις. Όμως, 13 χρόνια μετά, τα σπίτια παραμένουν άδεια.
Ένα φιλόδοξο project 1,2 δισεκατομμυρίων λιρών
Το αρχικό πλάνο προέβλεπε ότι αυτά τα σπίτια θα αποτελούσαν μέρος ενός έργου ανάπλασης διάρκειας 25 ετών: ενός «πράσινου» αστικού χωριού αξίας 1,2 δισ. λιρών, με 4.000 σπίτια, 10.000 κατοίκους και τέσσερα σχολεία.
Η ιστοσελίδα express.co.uk αναφέρει πως σε κάποιο βαθμό, το όραμα πέτυχε. Κοντά στο εγκαταλελειμμένο σημείο, οι περιποιημένοι δρόμοι του νέου συγκροτήματος Coed Darcy στέκονται πλέον εκεί που κάποτε υπήρχαν τα μολυσμένα απομεινάρια του πρώτου διυλιστηρίου της Βρετανίας. Χρειάστηκαν χρόνια εντατικού καθαρισμού του εδάφους από χημικά και επικίνδυνα κατάλοιπα δεκαετιών πριν ξεκινήσει η ανοικοδόμηση.
Τα πειραματικά σπίτια χωρίς δρόμους
Ο Tom Gough, εκπρόσωπος της εταιρείας St Modwen, είχε δώσει μια εξήγηση για τα άδεια σπίτια το 2019: «Τα κτίρια δημιουργήθηκαν για να δοκιμαστούν σχεδιαστικές και κατασκευαστικές τεχνικές. Χτίστηκαν πολύ νωρίτερα από το συνηθισμένο ως “πειραματικά σπίτια” και είναι έτοιμα για κατοίκηση. Αυτό που λείπει είναι οι υποδομές, όπως οι δρόμοι, που κανονικά προηγούνται».
Ο χρόνος και τα στοιχεία της φύσης έχουν πάντως αρχίσει να αφήνουν ανεξίτηλα τα σημάδια τους πάνω στα άδεια κτίρια. Οι σοβάδες ξεφλουδίζουν από τους τοίχους. Το γρασίδι έχει ξεραθεί και οι κάποτε διακοσμητικές λίμνες είναι πλέον άδειες. Ο Jay, ο οποίος επισκέφθηκε την περιοχή πρόσφατα εκτιμά πως τα κατάλοιπα της μόλυνσης ενδέχεται να αποτελούν ακόμη μέρος του προβλήματος.
