Οργή προκαλεί στη Βοσνία η αποκάλυψη ότι ένας 80χρονος Ιταλός, πρώην οδηγός φορτηγού από το Βένετο, ερευνάται από τις αρχές του Μιλάνου για συμμετοχή σε πληρωμένες «εκδρομές θανάτου» στο πολιορκημένο Σαράγεβο τη δεκαετία του 1990.
Σύμφωνα με δικαστική πηγή, ο ηλικιωμένος Ιταλός είναι ο πρώτος επίσημος ύποπτος σε έρευνα που ξεκίνησε τον Νοέμβριο, με κατηγορίες για επιβαρυμένη ανθρωποκτονία, καθώς φέρεται να ταξίδεψε στη Βοσνία πληρώνοντας μέλη του στρατού των Σερβοβόσνιων για να του επιτρέψουν να πυροβολεί αμάχους από τις πλαγιές γύρω από το Σαράγεβο. Ο ίδιος φέρεται να καυχιόταν ότι «έκανε ανθρωποκυνηγητό», σύμφωνα με δημοσιεύματα του ιταλικού Τύπου που επικαλούνται οι εισαγγελείς.
Βοσνία – Σαράγεβο: το φονικό «σαφάρι» από την Ιταλία
Κατά τη διάρκεια της τετραετούς πολιορκίας του Σαράγεβο (1992–1996), περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν από οβιδοβολισμούς και ελεύθερους σκοπευτές, στη μακροβιότερη πολιορκία στη σύγχρονη ιστορία. Οι ελεύθεροι σκοπευτές ήταν ο πιο τρομακτικός εφιάλτης των κατοίκων, καθώς χτυπούσαν τυχαία πεζούς – ακόμη και παιδιά – στους δρόμους της βοσνιακής πρωτεύουσας, η οποία βρίσκεται σε λεκάνη, περικυκλωμένη από βουνά που διευκόλυναν την πολιορκία και τους βομβαρδισμούς.
Στο πλαίσιο αυτό, ομάδες Ιταλών και άλλων δυτικών, οι επονομαζόμενοι «τουρίστες-σκοπευτές», φέρονται να πλήρωναν «μεγάλα ποσά» σε στρατιώτες του στρατού του Ράντοβαν Κάρατζιτς για να τους μεταφέρουν στους λόφους γύρω από το Σαράγεβο, προκειμένου να πυροβολούν για διασκέδαση εναντίον του άμαχου πληθυσμού. Ο Κάρατζιτς καταδικάστηκε το 2016 για γενοκτονία και άλλα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, ενώ η «τουριστική» διάσταση της βίας στη Βοσνία επανέρχεται τώρα με νέα στοιχεία που σοκάρουν την ιταλική και διεθνή κοινή γνώμη.
Βοσνία – Σαράγεβο: Η ιταλική καταγγελία που άνοιξε τον φάκελο
Η έρευνα στην Ιταλία ξεκίνησε μετά από μήνυση του συγγραφέα Έτσιο Γκαβατσένι, με έδρα το Μιλάνο, ο οποίος συγκέντρωσε στοιχεία για τις καταγγελίες, αλλά και μετά από αναφορά της πρώην δημάρχου του Σαράγεβο, Μπενιαμίνα Κάριτς, προς τις ιταλικές αρχές. Ο Γκαβατσένι είχε διαβάσει για πρώτη φορά στα 90s αναφορές στον ιταλικό Τύπο για «τουρίστες-σκοπευτές», όμως αποφάσισε να εμβαθύνει όταν είδε το ντοκιμαντέρ «Sarajevo Safari» του Σλοβένου σκηνοθέτη Μίραν Ζουπάνιτς, που κυκλοφόρησε το 2022.
Στο φιλμ, πρώην Σέρβος στρατιώτης και ένας εργολάβος καταθέτουν ότι ομάδες δυτικών μεταφέρονταν στους λόφους γύρω από το Σαράγεβο για να πυροβολούν κατά του άμαχου πληθυσμού, πρακτική που Βόσνιοι βετεράνοι έχουν απορρίψει κατηγορηματικά ως ψευδή. Ο Γκαβατσένι περιέγραψε ένα δίκτυο «πολεμικών τουριστών» που συναντιούνταν στην Τεργέστη, ταξίδευαν στο Βελιγράδι και από εκεί συνοδεύονταν από Σερβοβόσνιους στρατιώτες προς τις θέσεις των σκοπευτών πάνω από τη βοσνιακή πρωτεύουσα, μιλώντας για μια «αδιαφορία απέναντι στο κακό» που σφράγισε αυτή τη σκοτεινή σελίδα της Βοσνίας, σύμφωνα με όσα γράφει ο Guardian.
Εμβληματικό σύμβολο της τυφλής βίας της πολιορκίας παραμένει η δολοφονία του ζευγαριού Μπόσκο Μπρκιτς και Αντμίρα Ισμιτς, γνωστών ως «Ρωμαίος και Ιουλιέτα του Σαράγεβο», που έπεσαν νεκροί από σφαίρες ελεύθερου σκοπευτή το 1993 καθώς επιχειρούσαν να διασχίσουν γέφυρα ανάμεσα σε γραμμές αντιμαχόμενων πλευρών. Τα άψυχα σώματά τους έμειναν για μέρες στη «νεκρή ζώνη», και οι εικόνες τους έκαναν τον γύρο του κόσμου, συμπυκνώνοντας το απόλυτο ανθρώπινο κόστος του πολέμου στη Βοσνία.
