Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, φαίνεται πως έχει κάνει ένα βήμα πίσω από το ενδεχόμενο στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ιράν, παρά τη βίαιη και πολύνεκρη καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων από το καθεστώς της Τεχεράνης.
Αν και ο Τραμπ είχε απειλήσει να πλήξει το Ιράν σε περίπτωση που συνεχιζόταν η βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων, οι κόκκινες γραμμές του μετακινούνταν διαρκώς, την ώρα που οι πληροφορίες για σφαγές έφταναν με το σταγονόμετρο λόγω του επικοινωνιακού μπλακ άουτ που επέβαλαν οι Ιρανοί. Αργά το βράδυ της Τετάρτης υπήρχαν ακόμη ενδείξεις ότι μια αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να βρίσκεται προ των πυλών – μεταξύ αυτών και η προληπτική απομάκρυνση μέρους του αμερικανικού προσωπικού από βασικές βάσεις στην περιοχή. Ωστόσο, το πρωί της Πέμπτης το ενδεχόμενο στρατιωτικού πλήγματος φάνηκε να εξασθενεί και το Ιράν άνοιξε ξανά τον εναέριο χώρο του.
Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου και ήταν πιθανώς οι μεγαλύτερες στην Ισλαμική Δημοκρατία από την επανάσταση του 1979, φαίνεται πως έχουν κατασταλεί. Ο Τραμπ υπαινίχθηκε κάτι τέτοιο σε δηλώσεις του την Τετάρτη. «Οι σκοτωμοί έχουν σταματήσει», είπε, προσθέτοντας ότι το Ιράν ακύρωσε και τις προγραμματισμένες εκτελέσεις συλληφθέντων διαδηλωτών. Ορισμένες εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών στους 3.000, ενώ περισσότεροι από 16.000 άνθρωποι φαίνεται να έχουν συλληφθεί.
Το τέλος των διαδηλώσεων και η φαινομενική αναστολή των εκτελέσεων «έδωσαν στον Τραμπ μια διέξοδο», δήλωσε στο SitRep ο Γκρέγκορι Μπρου, αναλυτής για το Ιράν στον όμιλο Eurasia Group.
Το παρασκήνιο και οι πιέσεις
Ο Τραμπ φαίνεται πως δέχθηκε πιέσεις από χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Ομάν και το Κατάρ, να μην προχωρήσει σε πλήγματα, λόγω φόβων ότι κάτι τέτοιο θα αποσταθεροποιούσε την περιοχή και θα έπληττε τα συμφέροντά τους. Το Κατάρ φιλοξενεί τη βάση Αλ Ουντέιντ, τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική βάση στη Μέση Ανατολή, η οποία είχε στοχοποιηθεί από το Ιράν μετά τις ιστορικές αμερικανικές επιθέσεις σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στα τέλη Ιουνίου 2025. Και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, φέρεται να παρότρυνε τον Τραμπ να αναβάλει οποιαδήποτε επίθεση, σύμφωνα με τους New York Times, εκφράζοντας ανησυχίες ότι θα έκανε περισσότερο κακό παρά καλό.
Πολλοί παρατηρητές σημειώνουν επίσης ότι οι απειλές του Τραμπ προς το Ιράν συμπίπτουν με την κλιμάκωση συγκρούσεων μεταξύ διαδηλωτών και πρακτόρων της ICE στη Μινεάπολη, μετά τον θανατηφόρο πυροβολισμό της Ρενέ Νικόλ Γκουντ από πράκτορα της ICE στις 7 Ιανουαρίου. Ο Τραμπ απείλησε την Πέμπτη να ενεργοποιήσει τον Νόμο περί Εξέγερσης και να αναπτύξει στρατό στη Μινεάπολη, αν οι διαδηλώσεις δεν κοπάσουν.
Το μεγάλο δίλημμα του Τραμπ
Όλα αυτά συμβαίνουν καθώς ο Τραμπ συνεχίζει να επιμένει πως πρέπει να αποκτήσει τη Γροιλανδία και λίγες μόλις ημέρες μετά τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο.
Κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δείξει πως είναι πρόθυμος να χρησιμοποιήσει τον στρατό οπουδήποτε και οποτεδήποτε. Ωστόσο, αν και ο αμερικανικός στρατός είναι η πιο ισχυρή και καλά χρηματοδοτούμενη δύναμη στον κόσμο, εξακολουθεί να έχει όρια.
Διατηρώντας μια τόσο μεγάλη στρατιωτική παρουσία στην Καραϊβική, ακόμα και μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, ο Τραμπ είχε λιγότερες επιλογές για να απαντήσει στη βία στο Ιράν και έπρεπε επίσης να λάβει υπόψη το γεγονός ότι η Τεχεράνη ήταν πιθανό να πραγματοποιήσει την απειλή της για αντίποινα κατά οποιασδήποτε αμερικανικής ενέργειας.
«Δεν υπάρχουν αρκετά μέσα σε ετοιμότητα για να καταφέρει τόσο το αποφασιστικό πλήγμα που θέλει, όσο και να προστατεύσει τις αμερικανικές βάσεις και τους συμμάχους από τα ιρανικά αντίποινα», δήλωσε ο Γκρέγκορι Μπρου.
Η επόμενη ημέρα
Δεν είναι σαφές τι θα ακολουθήσει. Η ιρανική κυβέρνηση φαίνεται να έχει ανακτήσει τον έλεγχο προς το παρόν, όμως δεν είναι βέβαιο αν αυτό σημαίνει ότι οι διαδηλώσεις δεν θα ξεσπάσουν ξανά, ιδίως καθώς η ιρανική οικονομία συνεχίζει να δοκιμάζεται. «Το καθεστώς επιβίωσε – το ερώτημα είναι για πόσο», γράφει ο συντάκτης του Foreign Policy, John Haltiwanger.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε την Πέμπτη νέες κυρώσεις εναντίον των «αρχιτεκτόνων της βίαιης καταστολής του ιρανικού καθεστώτος», συμπεριλαμβανομένων αξιωματούχων ασφαλείας όπως ο Αλί Λαριτζανί, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας. Παράλληλα, οι ΗΠΑ φαίνεται να διατηρούν ανοικτές τις στρατιωτικές τους επιλογές, στέλνοντας -σύμφωνα με πληροφορίες- το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln στην περιοχή.
