Το αντηλιακό αποτελεί βασικό σύμμαχο για την προστασία του δέρματος από την υπεριώδη ακτινοβολία, όμως γύρω από τη χρήση του εξακολουθούν να κυκλοφορούν πολλοί μύθοι. Πότε πρέπει πραγματικά να το χρησιμοποιείτε; Αρκεί από μόνο του για να σας προστατεύσει; Και μπορεί η καθημερινή χρήση του να επηρεάσει πραγματικά τα επίπεδα της βιταμίνης D;
Δερματολόγοι – ογκολόγοι εξηγούν στο New Scientist όσα πρέπει να γνωρίζετε, με βάση τα ευρήματα πολυετών επιστημονικών ερευνών, καταρρίπτοντας κοινούς μύθους και διαδεδομένες αντιλήψεις για το αντηλιακό.
Το αντηλιακό δεν σας προστατεύει απόλυτα
Πολλοί πιστεύουν ότι μπορούν να παραμένουν για ώρες στον ήλιο, αρκεί να εφαρμόζουν άφθονο αντηλιακό και να το ανανεώνουν κάθε δύο ώρες. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτή η αντίληψη είναι λανθασμένη.
Ακόμη και το καλύτερο αντηλιακό επιτρέπει να περάσει ένα μικρό ποσοστό υπεριώδους (UV) ακτινοβολίας. Αν η έκθεση στον ήλιο διαρκεί πολλές ώρες, η συνολική δόση της ακτινοβολίας που δέχεται το δέρμα μπορεί να είναι αρκετή ώστε να προκαλέσει βλάβες. Η επιπλέον εφαρμογή αντηλιακού δεν μπορεί να αναιρέσει τη ζημιά που έχει ήδη συμβεί και η χρήση του κάθε δύο ώρες δεν «μηδενίζει» την έκθεση που έχει προηγηθεί.
Για αποτελεσματική προστασία οι ειδικοί συνιστούν να συνδυάζετε το αντηλιακό με καπέλο, γυαλιά ηλίου, προστατευτικά ρούχα ή μπλούζες με αντηλιακή προστασία και να παραμένετε στη σκιά τις ώρες που η ηλιακή ακτινοβολία είναι εντονότερη. Σύμφωνα με τους ειδικούς, το αντηλιακό θα πρέπει να χρησιμοποιείται κυρίως στα σημεία του σώματος που είναι δύσκολο να καλυφθούν με ρούχα, όπως τα χέρια και ο λαιμός.
Τι ισχύει για το καρκίνο του δέρματος και τη γήρανση του δέρματος
Μία από τις μεγαλύτερες και μακροβιότερες επιστημονικές μελέτες για το αντηλιακό ξεκίνησε το 1992 στην Αυστραλία, με τη συμμετοχή περίπου 1.600 ατόμων.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία χρησιμοποιούσε αντηλιακό καθημερινά, ενώ η άλλη συνέχισε τις συνήθεις πρακτικές της, οι οποίες ήταν γενικά περιορισμένες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι εφάρμοζαν καθημερινά αντηλιακό είχαν περίπου 50% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν μελάνωμα τα επόμενα χρόνια.
Παράλληλα, οι ερευνητές αξιολόγησαν τη γήρανση του δέρματος εξετάζοντας ειδικά εκμαγεία από το πίσω μέρος των χεριών των συμμετεχόντων. Η ομάδα που χρησιμοποιούσε καθημερινά αντηλιακό εμφάνισε σημαντικά μικρότερα σημάδια φωτογήρανσης σε σύγκριση με όσους δεν το χρησιμοποιούσαν συστηματικά. Κατά την επανεξέταση των συμμετεχόντων το 2014, διαπιστώθηκε επίσης ότι όσοι χρησιμοποιούσαν καθημερινά αντηλιακό είχαν ελαφρώς λιγότερους θανάτους από οποιαδήποτε αιτία.
Τι ισχύει για τον δείκτη προστασίας και τους τύπους των αντηλιακών
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν έχει αξία να αγοράζετε ένα αντηλιακό που τελικά μένει στο ντουλάπι επειδή δεν σας αρέσει η υφή ή η αίσθησή του. Οπότε αρχικά, βρείτε αυτό που σας ταιριάζει.
Σχετικά με τον δείκτη προστασίας, αν πρόκειται να περάσετε ολόκληρη την ημέρα σε εξωτερικό χώρο, όπως σε μια πεζοπορία, συνιστάται η επιλογή αντηλιακού με υψηλό δείκτη προστασίας SPF 50+. Αντίθετα, όταν η έκθεση στον ήλιο είναι σύντομη και περιορισμένη μέσα στην ημέρα, ένα αντηλιακό SPF 30 μπορεί να αποτελεί κατάλληλη επιλογή.
Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι τα αντηλιακά με χρώμα μπορούν να προσφέρουν την ίδια προστασία με τα συμβατικά, μόνο όμως όταν εφαρμόζονται σε αρκετά παχύ στρώμα. Επειδή όμως πολλοί τα χρησιμοποιούν σε πολύ μικρότερη ποσότητα για να μην αλλοιώνεται η όψη της επιδερμίδας, προτείνεται πρώτα να εφαρμόζεται μια γενναιόδωρη ποσότητα κλασικού αντηλιακού και στη συνέχεια το αντηλιακό με χρώμα.
Όσον αφορά τους διαφορετικούς τύπους αντηλιακών, οι γιατροί εξηγούν ότι τα χημικά αντηλιακά, τα οποία περιέχουν οργανικά συστατικά όπως η οκτοκρυλένη και η αβοβενζόνη, απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία και τη μετατρέπουν σε ακίνδυνη θερμότητα.
Τα ανόργανα ή μεταλλικά αντηλιακά, που περιέχουν οξείδιο του ψευδαργύρου ή διοξείδιο του τιτανίου, συχνά θεωρείται ότι λειτουργούν μόνο αντανακλώντας ή διαχέοντας την ακτινοβολία. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς, απορροφούν επίσης την υπεριώδη ακτινοβολία, όπως και τα χημικά αντηλιακά.
Πόσο αντηλιακό χρειάζεστε για καλύτερη κάλυψη
Ο δείκτης προστασίας (SPF) που αναγράφεται στη συσκευασία επιτυγχάνεται μόνο όταν εφαρμόζονται περίπου 2 χιλιοστόγραμμα αντηλιακού ανά τετραγωνικό εκατοστό δέρματος. Για έναν μέσο ενήλικα αυτό αντιστοιχεί σε περίπου επτά κουταλάκια του γλυκού για πλήρη κάλυψη ολόκληρου του σώματος.
Αυτή η ποσότητα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εφαρμοστεί με μία μόνο επάλειψη. Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί προτείνουν μια απλή πρακτική: εφαρμόστε πρώτα μία στρώση αντηλιακού, αφήστε τη να απορροφηθεί για λίγα λεπτά ενώ κάνετε άλλες πρωινές δραστηριότητες και στη συνέχεια περάστε μια δεύτερη στρώση. Με αυτόν τον τρόπο είναι ευκολότερο να επιτευχθεί η συνιστώμενη ποσότητα και η απαιτούμενη προστασία.
Οι γιατροί υπογραμμίζουν τη σημασία της συνέπειας στην προστασία από τον ήλιο, επισημαίνοντας ότι η βλάβη από την υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να συσσωρεύεται από νεαρή ηλικία και να οδηγήσει στην εμφάνιση καρκίνου του δέρματος αρκετά χρόνια αργότερα.
Τι ισχύει με τη χρήση αντηλιακόυ και τη βιταμίνη D
Νεότερη επιστημονική μελέτη εξέτασε κατά πόσο η καθημερινή χρήση αντηλιακού SPF 50+ επηρεάζει τα επίπεδα της βιταμίνης D. Στη μελέτη συμμετείχαν 639 άτομα, τα οποία χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η πρώτη εφάρμοζε καθημερινά αντηλιακό SPF 50+ κάθε πρωί όταν προβλεπόταν δείκτης UV ίσος ή μεγαλύτερος από 3, ενώ η δεύτερη χρησιμοποιούσε αντηλιακό μόνο όταν το έκρινε απαραίτητο.
Έπειτα από περίπου έναν χρόνο, διαπιστώθηκε ότι το 46% των ατόμων που χρησιμοποιούσαν καθημερινά αντηλιακό εμφάνιζε έλλειψη βιταμίνης D, έναντι 37% στην ομάδα ελέγχου.
Με βάση αυτά τα ευρήματα, οι ειδικοί συνιστούν σε όσους χρησιμοποιούν καθημερινά αντηλιακό να εξετάζουν το ενδεχόμενο λήψης συμπληρώματος βιταμίνης D, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του χειμώνα, καθώς θεωρείται ασφαλής, οικονομική και αποτελεσματική λύση για την πρόληψη της ανεπάρκειας. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι τα άτομα με πιο σκούρο χρώμα δέρματος διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανεπάρκειας βιταμίνης D.
