Με επτά παρεμβάσεις-κλειδιά επιχειρεί η κυβέρνηση να «απασφαλίσει» τη νάρκη του ιδιωτικού χρέους, το οποίο παραμένει πάνω από το φράγμα των 247 δισ. ευρώ.
Το νέο πλέγμα μέτρων, που περιγράφεται στον λεγόμενο «μπλε φάκελο» του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη της δημιουργίας νέων οφειλών.
Δύο από τα εργαλεία, το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων και ο Μηχανισμός Έγκαιρης Προειδοποίησης Οφειλετών, έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία, ενώ πέντε ακόμη αναμένεται να αναπτυχθούν έως το τέλος του έτους, με τη χρηματοδοτική στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Κοινός παρονομαστής όλων των παρεμβάσεων είναι ο έγκαιρος εντοπισμός οικονομικών δυσχερειών, η αναβάθμιση των δεδομένων πιστοληπτικής αξιολόγησης και η ενίσχυση του εποπτικού ρόλου των αρμόδιων αρχών.
Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που διαχειρίζονται οι servicers ανέρχονται σε 79,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 27,6 δισ. ευρώ αφορούν επιχειρηματικά δάνεια και 25,2 δισ. ευρώ στεγαστικά. Στο χαρτοφυλάκιο των τραπεζών εξακολουθούν να βρίσκονται επιπλέον 5-6 δισ. ευρώ «κόκκινων» δανείων, ενώ τα ληξιπρόθεσμα προς την εφορία αγγίζουν τα 111,7 δισ. ευρώ και προς τον ΕΦΚΑ τα 50,6 δισ. ευρώ.
Οι παρεμβάσεις
Με τη χρηματοδοτική στήριξη του ΤΑΑ, που καλύπτει την πλειονότητα των δράσεων, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά στις εξής παρεμβάσεις:
- Ανάπτυξη Πληροφοριακού Συστήματος Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας, το οποίο θα περιλαμβάνει κεντρική βάση δεδομένων, καθώς και ανάπτυξη συστήματος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας για φυσικά και νομικά πρόσωπα, σε σχέση με οφειλές τους προς το Δημόσιο.
- Υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής διαχείρισης του Ιδιωτικού Χρέους, με την εκπόνηση 11 μελετών που αποτελούν μέρος των έργων της Εθνικής Στρατηγικής, καθώς και τη δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τις συναλλαγές των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
- Ανάπτυξη Μητρώου παρακολούθησης ιδιωτικού χρέους, στο πλαίσιο του οποίου θα λειτουργήσει μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων (κεντρικό αποθετήριο), μέσω της οποίας θα συλλέγονται στοιχεία από όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς πίστωσης, καθώς και από οποιαδήποτε άλλη αξιόπιστη πηγή, σχετικά με το υφιστάμενο χρέος, προκειμένου να υποστηριχθεί αποτελεσματικά ο σχεδιασμός και η εφαρμογή πολιτικών διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους.
- Βελτίωση της εφαρμογής του πλαισίου ρύθμισης οφειλών και παροχής δεύτερης ευκαιρίας μέσω της αναβάθμισης των ηλεκτρονικών πλατφορμών για την υποστήριξη του μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών για φυσικά και νομικά πρόσωπα. Το έργο περιλαμβάνει υπηρεσίες εκπαίδευσης σε επαγγελματίες συμβούλους και υπαλλήλους των υπηρεσιών της ΕΓΔΙΧ, καθώς και υπηρεσίες καθοδήγησης από συμβούλους, σε φυσικά πρόσωπα-επιτηδευματίες και νομικές οντότητες.
- Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων: Τέθηκε πρόσφατα σε λειτουργία από την Τράπεζα της Ελλάδος, καταγράφοντας το σύνολο των εκκρεμών οφειλών φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα — τράπεζες, servicers, εταιρείες παροχής πιστώσεων κ.λπ. Το βασικό του χαρακτηριστικό είναι ότι παρέχει πληροφορίες σε κάθε ενδιαφερόμενο (φυσικό ή νομικό πρόσωπο) σχετικά με την κατάσταση των οφειλών του, υπό την προϋπόθεση της ρητής συγκατάθεσης του προσώπου στο οποίο αυτές αφορούν. Συνεπώς, τρίτοι (π.χ. τράπεζες ή προμηθευτές) δεν μπορούν να αποκτούν εικόνα του πιστωτικού προφίλ άλλου προσώπου χωρίς τη συναίνεσή του. Στο μητρώο δεν καταγράφονται ρυθμισμένες οφειλές καθώς και χρέη κατώτερα των 2.000 ευρώ για φυσικά πρόσωπα και των 5.000 ευρώ για νομικά πρόσωπα.
- Ίδρυση Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, στο πλαίσιο της προσπάθειας διαχείρισης και αναδιάρθρωσης των οφειλών 70.000 υπερχρεωμένων νοικοκυριών. Ο Φορέας θα αναλαμβάνει την απόκτηση και επαναμίσθωση της κύριας κατοικίας ευάλωτου οφειλέτη, με τη δυνατότητα μεταβίβασής της εκ νέου στον οφειλέτη, μετά τη λήξη της μισθωτικής περιόδου, υπό την προϋπόθεση της οικονομικής αποκατάστασης του οφειλέτη. Σύμφωνα με τον υφιστάμενο προγραμματισμό, στόχος είναι ο Φορέας να τεθεί σε λειτουργία εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026, με τη διαδικασία να εισέρχεται πλέον στην τελική της φάση, καθώς οι δεσμευτικές προσφορές από τους υποψήφιους επενδυτές (Bain Capital Credit, Christofferson, Robb & Co, LLC, Fortress Credit Corp., Resolute Cepal Greece Α.Ε) θα πρέπει να υποβληθούν έως τις 26 Φεβρουαρίου. Ο Φορέας αποτελεί το τελευταίο κομμάτι του παζλ που έλειπε από τον πτωχευτικό νόμο του 2020. Σχεδιάστηκε ως μηχανισμός παροχής «δεύτερης ευκαιρίας» σε ευάλωτους δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα, προκειμένου να μη χάσουν την κύρια κατοικία τους. Κεντρικό χαρακτηριστικό του θεσμού είναι η διασφάλιση της παραμονής των δικαιούχων στο σπίτι τους, ακόμη και σε περιπτώσεις αναγκαστικής εκτέλεσης. Μέσω του μοντέλου «sale and lease back», το ακίνητο αποκτάται από τον Φορέα και στη συνέχεια επαναμισθώνεται στον πρώην ιδιοκτήτη, ο οποίος διατηρεί το δικαίωμα να κατοικεί σε αυτό. Στην πράξη, εξασφαλίζεται η παραμονή στην κατοικία για διάστημα 12 ετών, με προσιτό ενοίκιο και παράλληλα παρέχεται η δυνατότητα επαναγοράς του ακινήτου, εφόσον ο δανειολήπτης καταφέρει να ανακάμψει οικονομικά.
- Μηχανισμός Έγκαιρης Προειδοποίησης Οφειλετών (ΜΕΠΟ): Είναι μια ψηφιακή υπηρεσία του gov.gr που επιτρέπει σε φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις να αξιολογήσουν τον κίνδυνο αδυναμίας αποπληρωμής των χρεών τους. Μέσω της πλατφόρμας minfin.gov.gr, οι οφειλέτες κατατάσσονται σε επίπεδα κινδύνου (χαμηλό-μέτριο-υψηλό) και, αν χρειαστεί, λαμβάνουν δωρεάν συμβουλευτικές υπηρεσίες.
