Σε μια εποχή όπου η καλλιτεχνική δημιουργία δοκιμάζεται από κοινωνικές, οικονομικές και προσωπικές πιέσεις, η θεατρική ομάδα Dulcinea επιχειρεί να φωτίσει με χιούμορ και ευαισθησία τη σύγχρονη πραγματικότητα του ηθοποιού. Με αφετηρία το διήγημα του Άντον Τσέχωφ, η κωμωδία «Ο θάνατος ενός ηθοποιού» μεταφέρει στο σήμερα το διαχρονικό ζήτημα της έκθεσης, της ανασφάλειας και της ανθρώπινης φθοράς.

Η Άννα Μαρία Ιακώβου, ο Κώστας Χατζηγεωργίου, ο Αλέξανδρος Νικολαΐδης και ο Αλέξανδρος Καλτζίδης, με αφορμή την παράσταση στο ΠΛΥΦΑ, μιλούν στο Newsbeast για τη διαδικασία της δημιουργίας, τις προκλήσεις του επαγγέλματός τους και τη βαθύτερη ανάγκη για έκφραση, επιβεβαιώνοντας πως το θέατρο παραμένει ένας χώρος συνάντησης, κατανόησης και αντίστασης.

– Πώς από το «Ο θάνατος ενός δημοσίου υπαλλήλου» το γνωστό διήγημα του Τσέχωφ, φτάσατε στον «Θάνατο ενός ηθοποιού»;

Κώστας Χατζηγεωργίου: Πέρυσι, βρισκόμασταν ως ομάδα, σε μία κατάσταση ασθμαίνουσα, μεταξύ σοβαρότητας και γελοιότητας, η οποία μας ανάγκασε να κηρύξουμε την καλλιτεχνική μας ζωή υπό εξαφάνιση. Στον στίβο της εργασίας, είτε είναι κανείς καλλιτέχνης, είτε δημόσιος υπάλληλος, η αδυνατότητα να ασκείς την τέχνη σου και αντ’ αυτού να δουλεύεις σε οτιδήποτε άλλο, αργά ή γρήγορα σε φθείρει (δίχως να κατακρίνω τον πολυπράγμων homo sapiens). Το διαφορετικό περιβάλλον εργασίας σε απορροφάει και αυτό που ήσουν αρχίζει να πεθαίνει. Τουτέστιν, ό,τι αφήνεις σε αφήνει. Έτσι, πέφτοντας πάνω στο διήγημα του Άντον Τσέχωφ, που δεν είχαμε ξανά ακούσει λέξη για αυτό και σε χρονικό επικήδειο συσχετισμό με τις επιχορηγήσεις του πολιτισμού, γελάσαμε με την ιδέα ‒μα μέσα μας πονούσε σταθερά‒ του πώς θα ένιωθε ένας μικρός και θλιβερός σήμερα ηθοποιός, αν είχε φτερνιστεί στον σβέρκο ενός ισχυρού πολιτικού προσώπου και δη υπεύθυνο των πολιτιστικών επιχορηγήσεων. Η κυρίαρχη κατάσταση που ενυπάρχει στο διήγημα του Τσέχωφ και μας πυροδότησε να φτιάξουμε τον θάνατο ενός ηθοποιού, είναι η έκθεση, το να εκτίθεσαι. Πόσο μάλλον η έκθεση ενός ανθρώπου ή επαγγέλματος, κοινωνικά στιγματισμένου.
Αλέξανδρος Καλτζίδης: Αντιμετωπίζοντας τον ηθοποιό όχι ως κάτι ξεχωριστό αλλά ως έναν άνθρωπο που βιώνει ότι βιώνουν και όλοι γύρω μας. Αν εστιάσουμε στο ότι όλοι με τη διαφορετικότητα μας έχουμε μια κοινή βάση, τα συναισθήματά μας μπορούμε να καταλαβαίνουμε με μεγαλύτερη ευκρίνεια τους γύρω μας…

– Τι να περιμένει το κοινό να δει στο ΠΛΥΦΑ;

Αλέξανδρος Νικολαΐδης: Μία σάτιρα αφιερωμένη στα άτομα που νιώθουν ότι πήραν έναν δρόμο στη ζωή τους που διαφέρει και δεν έχει να κάνει με ασφαλείς επιλογές και κοινωνική αποδοχή. Με αφορμή και αφετηρία τον ανατόμο της ανθρώπινης ψυχής, τον Άντον Τσέχωφ, μεταφερόμαστε στο σήμερα, στη σημερινή καταπίεση ενός καλλιτέχνη. Λίγο πολύ γινόμαστε μια παρέα με το κοινό ώστε να αλληλοκοιταχτούμε και να πούμε πως δεν είσαι μόνος, δες είναι κι άλλοι, δες το λέει κι ο Τσέχωφ.
Αλέξανδρος Καλτζίδης: Να δει την κοινωνική καταπίεση μέσα από την δουλειά του καθενός. Να βρει στοιχεία που μας βασανίζουν όλους σε όλες τις δουλειές, σε όποιον κλάδο και να εργάζεται. Να τα δει, να τα αναγνωρίσει και να σκεφτεί τι θέλει να κάνει με αυτά.

– Πείτε μας δύο λόγια για τον ρόλο σας.

Άννα-Μαρία Ιακώβου: Ο ρόλος μου βοηθάει το κοινό να μεταβεί από το ένα διήγημα στο άλλο, αλλά και να περιηγηθεί σε σκέψεις που μπορεί να γεννήσει η παράσταση. Και λέει κι ένα τραγούδι γιατί καλά όλ’ αυτά, αλλά πρέπει να ξεχνιόμαστε και λιγάκι.
Αλέξανδρος Νικολαΐδης: Ενώ ενσαρκώνουμε διαφορετικούς ρόλους σε κάθε ενότητα της παράστασης, ο κύριος ρόλος μου που συνδέει τις σκηνές είναι ο ηθοποιός-performer που προσπαθεί και θέλει να «βουτήξει» στη σκηνή και να την υποστηρίξει ως ρολίστας. Οι χαρακτήρες που υποδύομαι ωστόσο στις σκηνές του Τσέχωφ είναι ο καλλιτέχνης που ζει σε αντίξοες συνθήκες, ο δημόσιος υπάλληλος που πληρώνει ένα ατυχές γεγονός, ο ηθοποιός που αφήνει πίσω του μια ζωή χαμένη.
Αλέξανδρος Καλτζίδης: Παίζω πολλούς ρόλους στην παράσταση και όλοι λειτουργούν στο πλαίσιο του άγχους, του αγώνα για επιβεβαίωση, του αγώνα για να ανέλθουν ή να μην εκπέσουν. Είτε είναι ο υψηλόβαθμος κρατικός υπάλληλος Μπριζάλοφ, είτε ο δημόσιος υπάλληλος χωρίς κάποια σοβαρή θέση, όλοι καταπιέζονται.

– Σας δυσκολεύει η συνθήκη να σκηνοθετείτε και να παίζετε παράλληλα; Υπάρχει κίνδυνος να χάσει κάποιο από τα δύο;

Άννα-Μαρία Ιακώβου: Γενικά δεν είναι εύκολη συνθήκη για μένα. Από τη σχολή προσπαθώ να τα συνδυάσω και πολλές φορές χωρίς μεγάλη επιτυχία. Ωστόσο, ο ρόλος σε αυτή την παράσταση είναι ιδιαίτερος. Έχει χαρακτηριστικά, κομπέρ, κονφερασιέ, μιας θιασάρχισας ενός μπουλουκιού. Αυτή τη φορά έχω έναν στενό συνεργάτη στη σκηνοθεσία, τον Κώστα Χατζηγεωργίου, μια φίλη δραματουργό με την οποία συνεργαζόμαστε από τη σχολή, την Ελένη Σιταρά, αλλά και μια ομάδα έμπειρων ηθοποιών που με βοηθούν με πραγματική ευαισθησία στο να καταφέρω να συνυπάρχουμε αρμονικά στη σκηνή. Χωρίς αυτά, σίγουρα κάτι χάνεις από τα δυο· τα μάτια της σκηνοθέτιδας είναι τα μάτια του πρώτου θεατή και όπως λέμε στην παράσταση: «ο ηθοποιός υπάρχει μόνο επειδή κάποιος τον κοιτάζει».

– Διαβάζουμε στο δελτίο Τύπου της παράστασης τη φράση του Μπέκετ: «Προσπάθησε ξανά. Απότυχε ξανά. Απότυχε καλύτερα». Πρακτικά αυτό πόσο εύκολο είναι να το κάνει ένας καλλιτέχνης; Εσάς προσωπικά τι σας δίνει δύναμη να συνεχίζετε ακόμη και μετά από κάποια αποτυχία;

Αλέξανδρος Καλτζίδης: Η αποτυχία όσο δύσκολα και να σε κάνει να νιώθεις είναι μια φυσιολογική διαδικασία. Δεν γίνεται να εξελίσσεσαι χωρίς αυτήν. Αν απομυθοποιηθεί βέβαια, θα είναι καλύτερα για όλους, γιατί δεν υπάρχει άνθρωπος που να πορεύεται μόνο με επιτυχίες. Προσωπικά, τη δύναμη τη βρίσκω στο ότι μετά από κάθε αποτυχία ανακαλύπτω κάτι για μένα που μου ταιριάζει περισσότερο και με κάνει να νιώθω καλύτερα.
Κώστας Χατζηγεωργίου: Προσωπικά, νιώθω τεράστια αγανάκτηση μέσα σε αυτόν τον κλάδο. Νομίζω πως για να το καταφέρνεις, πρακτικά μιλώντας, χρειάζεται να θυσιάζεις συνεχώς την έννοια της σταθερότητας στη ζωή κι όχι στην τέχνη σου. Γιατί η φράση βρίσκεται εκεί για να υποδείξει την αποτυχία που παθαίνουμε από τα «έξω» προς την τέχνη μας, όχι για ό,τι μας συμβαίνει εντός της. Όμως είναι δυο πράγματα που με κρατούν δεμένο κι έτσι μου επιτρέπω τη συνέχεια της προσπάθειας. Αφενός, γεννημένος ως προνομιούχος οικονομικά με έναν τρόπο, μπόρεσα να διεκδικήσω μια θέση στο θεατρικό γίγνεσθαι και να καταπιαστώ με αυτό μέρα και νύχτα, με αντοχή στις οικονομικές ανωμαλίες του κλάδου και με το δώρο του χρόνου, ώστε να μπορώ να προσπαθώ ξανά και ξανά, ώσπου να χρειαστεί να ξανά-προσπαθήσω! Αφετέρου, ακόμα κι αν ποτέ εγκαταλείψω τη σκηνή στο πλαίσιο της χρηματικής απολαβής, δεν νομίζω πως θα επιτρέψω να αποσυρθώ ποτέ απ’ το υπέροχο κατάπιασμα της μίμησης και της διάστασης που δύναται να πάρει ενώπιον του κοινού. Και ποιος ο λόγος; Το θέατρο μόνο αγαθά μπορεί να φέρει στην ζωή ενός ανθρώπου. Για μένα, δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά (και κωμωδία) απ’ το να μην υπάρχει κρυψώνα να κρυφτούμε. Εκείνη την όμορφη αγωνία στο κρυφτό που έχουν πιαστεί όλες οι κρυψώνες απ’ τους άλλους και μέχρι να βρεις μια καινούργια βγαίνει αυτή που τα φυλάει και σε πιάνει επ’ αυτοφώρω. Το σκοτάδι ζητά ατομικότητα. Στο φως μόνο συναντιόμαστε. Στη γνώση. Όχι την επιστημονική. Την γνώση του να σε σκέφτομαι και συ να το γνωρίζεις.

– Πώς ονειρεύεστε την Dulcinea Compania, την επόμενη δεκαετία;

Αλέξανδρος Καλτζίδης: Θα ήθελα μέσα από την ομάδα να κάνω περισσότερες συνεργασίες με διάφορους και διαφορετικούς ανθρώπους έτσι ώστε να πάρω περισσότερα ερεθίσματα.
Κώστας Χατζηγεωργίου: Ονειρεύομαι να είναι ένας σταθμός αντίστασης της συνήθειας. Εύχομαι να έχουμε ένα θέατρο προβών, συναντήσεων και εορτών, όμως ποτέ έναν χώρο παραστάσεων. Ένα μέρος που αγαπά την παράλογη ζωή, τους παράξενους ανθρώπους και τιμάει τους ηθοποιούς, τα πιο εύθραυστα παιδιά. Μια ομάδα που να σέβεται το κοινό που θα έρθει και να το αποζητά απ΄ την αφετηρία της ιδέας μιας παράστασης, ως μια ολότητα ετερόκλητη αντί ως το «κοινό μου». Ένας χώρος εργασίας που να μπορεί να ανταμείψει τους συνεργάτες του με ό,τι τους αξίζει και τίποτα λιγότερο. Ένας χώρος εκπαίδευσης, εξάσκησης και επανάληψης. Ένας χώρος αναμάρτητος από ηθοποιούς με πλαστικούς καφέδες στη σκηνή.

– Συμπληρώστε τη φράση: «Έγινα ηθοποιός γιατί…»

Άννα-Μαρία Ιακώβου: Γιατί δεν ήθελα να γίνω ηθοποιός. Είναι μια αντίφαση μέσα μου που λέει πως ποτέ δεν ήθελα να περιοριστώ σε έναν ρόλο (κοινωνικό ή προσωπικό), και πως το να γίνω ηθοποιός τελικά δεν ήταν στόχος, αλλά αποτέλεσμα.
Αλέξανδρος Νικολαΐδης: Γιατί ήθελα να καταλάβω καλύτερα τους ανθρώπους, να γίνω καλύτερος εγώ, και να μπορέσω να προσφέρω στον ανήσυχο, στον αδύναμο, στον λυπημένο και στον μόνο.
Αλέξανδρος Καλτζίδης: Ξεκίνησα αρκετά μικρός να είμαι στον χώρο του θεάτρου. Δεν ήταν μια συνειδητή επιλογή το να ξεκινήσω. Συνεχίζω όμως, γιατί μέσα από το θέατρο καταφέρνω να με γνωρίζω καλύτερα.

Η παράσταση

Τι συμβαίνει όταν ο δημόσιος υπάλληλος Ιβάν Ντμίτριτς Τσερβιακόφ φτερνίζεται κατά τη διάρκεια μιας παράστασης πάνω στον υψηλόβαθμο κρατικό υπάλληλο Μπριζάλωφ;
Γιατί ο ηθοποιός που αναζητά τον τάφο του ηθοποιού Μούσκιν μοιάζει τόσο με έναν δημόσιο υπάλληλο;
Και ποιο «σουξέ» παίζει σε κάθε γάμο ο Πιοτρ Ρουμπλιόφ — ο «πιανίστας» του Τσέχωφ;
Ο ηθοποιός δεν πεθαίνει αντικειμενικά.
Πεθαίνει όταν η αξία του εξαρτάται ολοκληρωτικά από την έγκριση του Άλλου.
Κι αυτός ο Άλλος, αυτός ο Άλλος…
Έτσι, ένα απλό φτέρνισμα μπορεί να γίνει η αφορμή για έναν θάνατο.

Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Άννα-Μαρία Ιακώβου
Συνεργάτης σκηνοθέτης: Κώστας Χατζηγεωργίου
Δραματουργία: Η ομάδα
Μουσική: Χάρης Αναστασιάδης
Φωτογραφίες: Νίκος Ζιαγάκης
Επικοινωνία-Δημόσιες σχέσεις: Γιώτα Δημητριάδη

Επί σκηνής: Άννα-Μαρία Ιακώβου, Αλέξανδρος Καλτζίδης, Αλέξανδρος Νικολαΐδης και ο μουσικός Χάρης Αναστασιάδης

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: 16,17, 23, 24, 29, 30 Απριλίου
Ώρες: 21.00
Διάρκεια: 70’
Προπώληση: more.com
ΠΛΥΦΑ: Κορυτσάς 39, Αθήνα