Περιοδεία στον Κόλπο ξεκινά ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, με επισκέψεις στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, σε μια προσπάθεια της Ουάσινγκτον να ενημερώσει τους περιφερειακούς συμμάχους της για την προκαταρκτική συμφωνία με το Ιράν.
Η αποστολή Ρούμπιο έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς οι χώρες του Κόλπου παρακολουθούν με επιφυλακτικότητα τις εξελίξεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, αλλά και τις ευρύτερες προβλέψεις της συμφωνίας που προωθεί η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Κατά την παραμονή του στο Μπαχρέιν, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών αναμένεται να συναντηθεί και με το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, το GCC, στο οποίο συμμετέχουν έξι σουνιτικές μοναρχίες, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Ομάν.
Στόχος της Ουάσινγκτον είναι να παρουσιάσει τη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν ως βήμα αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, αρκετοί σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή εμφανίζονται προβληματισμένοι για κρίσιμες πτυχές του μνημονίου.
Ανησυχία για τα 300 δισ. δολάρια προς την Τεχεράνη
Κεντρικό σημείο ανησυχίας αποτελεί η πιθανότητα δημιουργίας ταμείου ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το Ιράν.
Αξιωματούχοι χωρών του Κόλπου φοβούνται ότι μέρος αυτών των κεφαλαίων θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο για την οικονομική αποκατάσταση της Τεχεράνης, αλλά και για την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν και των περιφερειακών συμμάχων του.
Η ανησυχία αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη σε χώρες που έχουν βρεθεί στο παρελθόν αντιμέτωπες με επιθέσεις ή απειλές από πυραύλους και drones, είτε άμεσα είτε μέσω δυνάμεων που συνδέονται με την ιρανική επιρροή στην περιοχή.
Για τα κράτη του Κόλπου, το ζήτημα δεν είναι μόνο αν το Ιράν θα περιορίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Είναι και αν, μέσα από τη συμφωνία, θα αποκτήσει νέα οικονομική ανάσα που θα μπορούσε να μετατραπεί σε περιφερειακή στρατιωτική ισχύ.
Το κενό για τους βαλλιστικούς πυραύλους
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο αφορά το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες, το μνημόνιο δεν περιλαμβάνει σαφείς αναφορές στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν.
Για τις μοναρχίες του Κόλπου, αυτό θεωρείται σοβαρή παράλειψη. Το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης αποτελεί μεν κεντρικό ζήτημα, όμως η καθημερινή απειλή για την περιοχή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τα πυραυλικά συστήματα, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τα δίκτυα περιφερειακών συμμάχων του Ιράν.
Η απουσία πρόβλεψης για τους βαλλιστικούς πυραύλους ενδέχεται να δυσκολέψει την προσπάθεια του Ρούμπιο να πείσει τους συμμάχους της Ουάσινγκτον ότι η συμφωνία καλύπτει επαρκώς τις ανησυχίες τους.
Οι αμερικανικές βάσεις και η ασφάλεια του Κόλπου
Η περιοδεία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών πραγματοποιείται σε μια περιοχή όπου η αμερικανική στρατιωτική παρουσία παραμένει καθοριστική.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Κατάρ φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, οι οποίες αποτελούν βασικό στοιχείο της στρατηγικής ασφαλείας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Για τις χώρες αυτές, οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν δεν μπορεί να αξιολογηθεί μόνο ως διπλωματικό κείμενο. Αξιολογείται και με βάση το αν μειώνει ή αυξάνει τον κίνδυνο επιθέσεων σε υποδομές, βάσεις, ενεργειακές εγκαταστάσεις και θαλάσσιες οδούς.
Στο τραπέζι τα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο Ρούμπιο θα συζητήσει με τους περιφερειακούς ηγέτες και το ζήτημα της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο. Οποιαδήποτε ένταση στην περιοχή μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις τιμές του πετρελαίου, τις μεταφορές υγροποιημένου φυσικού αερίου και την ευρύτερη ενεργειακή ασφάλεια.
Η Ουάσινγκτον θέλει να διαβεβαιώσει τους συμμάχους της ότι η συμφωνία με το Ιράν δεν θα οδηγήσει σε αποδυνάμωση της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή ούτε σε εφησυχασμό απέναντι στην Τεχεράνη.
Διαπραγματεύσεις 60 ημερών
Η επίσκεψη Ρούμπιο γίνεται ενώ οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν εισέλθει σε περίοδο διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών, με στόχο την επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Παράλληλα, Αμερικανοί διαπραγματευτές υπό τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς συμμετείχαν σε συνομιλίες στην Ελβετία, με τη μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, ενώ οι τεχνικές συζητήσεις αναμένεται να συνεχιστούν τις επόμενες ημέρες.
Η εμπλοκή του Κατάρ και του Πακιστάν δείχνει ότι η Ουάσινγκτον επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ευρύτερο διπλωματικό πλαίσιο, ικανό να κρατήσει ανοιχτούς τους διαύλους με την Τεχεράνη, αλλά και να καθησυχάσει τις περιφερειακές πρωτεύουσες.
Το δύσκολο έργο του Ρούμπιο
Η αποστολή του Μάρκο Ρούμπιο δεν είναι απλή. Από τη μία πλευρά, πρέπει να παρουσιάσει τη συμφωνία ως ευκαιρία για αποκλιμάκωση και σταθερότητα. Από την άλλη, πρέπει να πείσει τους συμμάχους των ΗΠΑ ότι η Ουάσινγκτον δεν υποτιμά τις ανησυχίες τους για την ιρανική στρατιωτική ισχύ.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι χώρες του Κόλπου θα δουν τη συμφωνία ως μηχανισμό περιορισμού της Τεχεράνης ή ως συμφωνία που δίνει στο Ιράν οικονομικό και πολιτικό χώρο χωρίς επαρκείς εγγυήσεις.
Η περιοδεία Ρούμπιο θα αποτελέσει, επομένως, ένα πρώτο τεστ για το κατά πόσο η αμερικανική διπλωματία μπορεί να κρατήσει ενωμένο το μέτωπο των συμμάχων της στον Κόλπο, την ώρα που ανοίγει νέο κεφάλαιο διαπραγματεύσεων με το Ιράν.
