Ένας μήνας στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν έχει φέρει τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ αντιμέτωπο με ένα από τα πιο περίπλοκα διλήμματα της προεδρίας του: να προχωρήσει σε μια συμφωνία που ίσως θεωρηθεί ανεπαρκής και να αποσύρει τις ΗΠΑ από την κλιμάκωση ή να εντείνει τις στρατιωτικές πιέσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για μια μακρά και αβέβαιη σύγκρουση.

Οι τιμές ενέργειας εκτοξεύονται, η δημοτικότητά του σημειώνει πτώση και οι διπλωματικές προσπάθειες παραμένουν στάσιμες, καθώς η Τεχεράνη εμφανίζεται δύσπιστη απέναντι στις προθέσεις της Ουάσινγκτον.

Κλιμάκωση των επιδρομών και στασιμότητα στις συνομιλίες

Παρά τις κινήσεις αποκλιμάκωσης μέσω παρασκηνιακών διαύλων, οι αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές συνεχίζονται αδιάκοπα. Το Ιράν, διατηρώντας υπό τον έλεγχό του τη διέλευση ενεργειακών φορτίων από τα Στενά του Ορμούζ, εξακολουθεί να εξαπολύει επιθέσεις με πυραύλους και drones σε ολόκληρη την περιοχή, διευρύνοντας το μέτωπο της σύγκρουσης.

Αναλυτές διερωτώνται αν ο Τραμπ σκοπεύει να χαλαρώσει τις πιέσεις ή να ενισχύσει έναν «πόλεμο επιλογής», όπως χαρακτηρίζεται από τους επικριτές του, που έχει ήδη πυροδοτήσει ένα άνευ προηγουμένου σοκ στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.

Διπλωματία υπό πίεση

Ο Τραμπ δηλώνει ότι δεν θέλει να παρατείνει μια «ατελείωτη σύγκρουση» και αναζητά διαπραγματευτική διέξοδο. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, προειδοποιεί ότι μια αποτυχία των συνομιλιών θα οδηγήσει σε σκληρή στρατιωτική απάντηση.

Η μυστική αποστολή μιας ειρηνευτικής πρότασης 15 σημείων προς το Ιράν, μέσω Πακιστάν, αποκαλύπτει την πίεση που δέχεται ο Λευκός Οίκος να εξασφαλίσει κάποια μορφή συμφωνίας. Παρά ταύτα, δεν έχει διαφανεί αν υπάρχουν ρεαλιστικές συνθήκες για ουσιαστικό διάλογο. Σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, το πρόβλημα έγκειται και στην έλλειψη ξεκάθαρου οράματος για το τι συνιστά επιτυχή κατάληξη της σύγκρουσης.

Στρατιωτικές κινήσεις και το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης

Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την ανάπτυξη χιλιάδων επιπλέον στρατιωτών στην περιοχή, με στόχο την ενίσχυση της πίεσης προς την Τεχεράνη. Η επίδειξη ισχύος θεωρείται ότι σκοπεύει να αποσπάσει παραχωρήσεις από το Ιράν, αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί τον κίνδυνο οι ΗΠΑ να παγιδευτούν σε μια πιο μακροχρόνια σύγκρουση. Μία εναλλακτική επιλογή που εξετάζουν αναλυτές είναι η πραγματοποίηση μιας μεγάλης τελικής αεροπορικής επιχείρησης πριν ο Τραμπ ανακοινώσει «νίκη» και αποχώρηση. Ωστόσο, χωρίς πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μια τέτοια ανακοίνωση θα ήταν δύσκολο να στηριχθεί.

Η δύναμη της ιρανικής αντίδρασης

Μεγάλο σφάλμα της Ουάσινγκτον φαίνεται να ήταν η υποτίμηση της ιρανικής αντίδρασης. Το Ιράν χρησιμοποίησε το οπλοστάσιό του όχι μόνο ενάντια στο Ισραήλ και κράτη του Κόλπου, αλλά και για να μπλοκάρει το Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η στρατηγική της Τεχεράνης βασίζεται στην πεποίθηση πως μπορεί να αντέξει μεγαλύτερες θυσίες από τους αντιπάλους της. Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι αναστέλλει προσωρινά την απειλή κατά του ιρανικού ηλεκτρικού δικτύου θεωρήθηκε ένδειξη της αυξανόμενης ανησυχίας του για την πορεία της σύγκρουσης καθώς και προσπάθεια καθησυχασμού των διεθνών αγορών.

Πολιτικό κόστος και κοινωνικές πιέσεις εντός ΗΠΑ

Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η πίεση αυξάνεται. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο πόλεμος είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής. Παρά τη στήριξη από το κίνημα MAGA, η επιρροή του Τραμπ ενδέχεται να περιοριστεί εάν οι οικονομικές επιπτώσεις συνεχιστούν. Το ποσοστό αποδοχής του έχει υποχωρήσει στο 36%, το χαμηλότερο από τότε που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, προκαλώντας πολιτικό πονοκέφαλο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Διπλωματικές προσπάθειες χωρίς ορίζοντα λύσης

Το ειρηνευτικό σχέδιο 15 σημείων της Ουάσινγκτον, το οποίο περιλαμβάνει απαιτήσεις από τον πυρηνικό αφοπλισμό έως τη διακοπή των σχέσεων της Τεχεράνης με συμμαχικές οργανώσεις, θεωρείται από το Ιράν άδικο και μη ρεαλιστικό.

Παρά τις δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ ότι το Ιράν «επιζητεί συμφωνία», η ιρανική ηγεσία δεν δείχνει διάθεση να επισπεύσει τις διαπραγματεύσεις, ειδικά καθώς πιστεύει ότι αρκεί απλώς να αντέξει ώστε να προβάλει μια εικόνα πολιτικής αντοχής και νίκης.

Οι αντικαταστάσεις ιρανών ηγετών που σκοτώθηκαν στις επιδρομές από πιο σκληροπυρηνικούς αξιωματούχους καθιστούν ακόμη δυσκολότερο το έργο των διπλωματών.

Ανησυχία μεταξύ συμμάχων και φόβοι ευρύτερης ανάφλεξης

Το Ισραήλ εκφράζει φόβους ότι ο Τραμπ μπορεί να συμφωνήσει σε παραχωρήσεις που θα περιορίσουν τη δική του στρατηγική ευελιξία απέναντι στο Ιράν. Παράλληλα, κράτη του Κόλπου ανησυχούν ότι μια απότομη αμερικανική αποχώρηση θα τα άφηνε εκτεθειμένα σε έναν εξασθενημένο αλλά εχθρικό γείτονα. Η πιθανότητα ανάπτυξης χερσαίων αμερικανικών δυνάμεων, όπως η κατάληψη του πετρελαϊκού κόμβου στο νησί Χαργκ ή επιχειρήσεις για την κατάσχεση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνη και ικανή να οδηγήσει σε μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση.

Αβεβαιότητα και αντιφατικά μηνύματα

Ο Τραμπ κινείται ανάμεσα σε προειδοποιήσεις και κατευναστικές δηλώσεις, άλλοτε επιχειρώντας να σταθεροποιήσει τις αγορές και άλλοτε εκτοξεύοντας απειλές που εκτινάσσουν τις τιμές ενέργειας. Το αποτέλεσμα είναι ένα κλίμα παγκόσμιας αβεβαιότητας, με τον διεθνή παράγοντα να παρακολουθεί στενά τις επόμενες κινήσεις του Λευκού Οίκου.