Τα Στενά του Ορμούζ έχουν μετατραπεί στο πιο επικίνδυνο σημείο του πλανήτη για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, καθώς η κλιμάκωση μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν και Ισραήλ έχει οδηγήσει ουσιαστικά σε μερικό αποκλεισμό του ζωτικού διαύλου μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Δεκάδες τάνκερ παραμένουν ακινητοποιημένα, οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύονται και ο Ντόναλντ Τραμπ υπόσχεται ότι θα ανοίξει ξανά τον διάδρομο «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», χωρίς όμως να έχει μια καθαρή στρατηγική εξόδου από την κρίση.

Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν έχει επιβάλει μια de facto ασφυξία στα Στενά του Ορμούζ, απαντώντας σε αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα με στοχευμένες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και τάνκερ στην περιοχή. Σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς ναυτιλίας, τουλάχιστον 16–17 πλοία έχουν δεχθεί πλήγματα ή «μυστηριώδεις» επιθέσεις από την αρχή Μαρτίου, από τον Περσικό Κόλπο μέχρι τον Κόλπο του Ομάν, με τη Τεχεράνη να διαμηνύει ότι δεν θα επιτρέψει να περάσει «ούτε ένα λίτρο πετρέλαιο» αν συνεχιστούν οι επιθέσεις στο ιρανικό έδαφος. Οι περισσότερες επιθέσεις στοχεύουν πλοία με δυτικές ή φιλοδυτικές συνδέσεις, όμως οι ζημιές επεκτείνονται σε όλο το πλέγμα παγκόσμιας ναυτιλίας, καθώς εταιρείες από Ασία και Λατινική Αμερική βλέπουν επίσης τα πλοία τους να μπαίνουν στο στόχαστρο.

Στενά του Ορμούζ: Ο«λαιμός του μπουκαλιού» της ενέργειας

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν στενό θαλάσσιο διάδρομο πλάτους λίγων δεκάδων χιλιομέτρων, από τον οποίο περνά κάθε μέρα σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου σε πετρέλαιο και LNG, συνδέοντας τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό. Η γεωγραφία τους τα μετατρέπει σε «λαιμό του μπουκαλιού» για τις εξαγωγές των μοναρχιών του Κόλπου, αλλά και σε ιδανικό πεδίο άσκησης πίεσης για το Ιράν, που ελέγχει μεγάλο τμήμα των ακτών και έχει αναπτύξει πυραυλικά, ναυτικά και μη επανδρωμένα συστήματα κρούσης.

Η Τεχεράνη έχει μακρά ιστορία απειλών ότι θα κλείσει τα Στενά του Ορμούζ σε περίπτωση επίθεσης ή αυστηρών κυρώσεων, ενώ δεν είναι η πρώτη φορά που προχωρά σε κατασχέσεις ή παρενοχλήσεις εμπορικών πλοίων με την κατηγορία της «λαθρεμπορίας» ή της παραβίασης οδηγιών του IRGC. Η διαφορά σήμερα είναι η ένταση και η συχνότητα των επιθέσεων, που σύμφωνα με αναλυτές συνιστούν συνειδητή στρατηγική κλιμάκωσης, προκειμένου το Ιράν να επιβάλει διαπραγματεύσεις με τους δικούς του όρους.

Στενά του Ορμούζ: το «στοίχημα» Τραμπ και ο κίνδυνος γενικευμένου πολέμου

Ο Ντόναλντ Τραμπ, υπό ασφυκτική πίεση από την άνοδο των τιμών ενέργειας και την αναταραχή στις αγορές, έχει δεσμευθεί δημόσια ότι θα επαναφέρει την πλήρη ροή στα Στενά του Ορμούζ, απειλώντας ακόμη και με «εξαΰλωση» των ενεργειακών υποδομών του Ιράν εάν η Τεχεράνη δεν συμμορφωθεί μέσα σε 48 ώρες. Παράλληλα καλεί το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες χώρες που «παίρνουν πετρέλαιο από τα Στενά» να στείλουν πολεμικά πλοία στην περιοχή, υπό μια de facto αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.

Οι επιλογές του Λευκού Οίκου, ωστόσο, μόνο απλές δεν είναι: στρατιωτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι μια επιχείρηση συνοδείας τάνκερ θα απαιτούσε πολλαπλά πολεμικά πλοία, ναρκαλιευτικά και αεροπορική κάλυψη για την εξουδετέρωση ναρκών, drones και χερσαίων πυραυλικών συστοιχιών, με υψηλό ρίσκο απωλειών. Η πιθανότητα Αμερικανών αιχμαλώτων ή νεκρών σε ιρανικό έδαφος θα μπορούσε να ανατρέψει πλήρως το πολιτικό σκηνικό στην Ουάσιγκτον, την ώρα που στο παρασκήνιο επιχειρείται ένα δύσκολο παζάρι για κατάπαυση του πυρός και μερική αποσυμπίεση της κρίσης.

Στενά του Ορμούζ: παγκόσμιος οικονομικός «πονοκέφαλος»

Η μερική παράλυση των Στενών του Ορμούζ έχει ήδη αποτυπωθεί σε δεκάδες πλοία που παραμένουν αγκυροβολημένα στις δύο πλευρές του διαύλου, με πολλές εταιρείες να αποφεύγουν να περάσουν λόγω ασφάλειας ή αδυναμίας ασφάλισης των φορτίων. Υπηρεσίες ναυτιλιακής πληροφόρησης καταγράφουν σχεδόν 500 τάνκερ σε κατάσταση αναμονής σε Περσικό Κόλπο και δυτικά των Στενών, ενώ η ροή παραμένει περιορισμένη και αποσπασματική, με ορισμένα κυρίως κινεζικά πλοία να ρισκάρουν τη διέλευση, σύμφωνα με τους New York Times.

Η ανασφάλεια αυτή αποσταθεροποιεί τις αγορές, ενισχύει την κερδοσκοπία και μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος ενέργειας για κυβερνήσεις και καταναλωτές από την Ευρώπη μέχρι την Ασία, την ώρα που οι μεγάλες δυνάμεις αναζητούν εναλλακτικές οδεύσεις και αποθέματα. Την ίδια στιγμή, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η Human Rights Watch μιλούν ανοιχτά για ενδεχόμενα «εγκλήματα πολέμου» από τις σκόπιμες επιθέσεις της Τεχεράνης σε πολιτικά πλοία, δίνοντας μία ακόμη διάσταση σε μια σύγκρουση που ξεκίνησε ως πόλεμος «πίεσης» και τείνει να εξελιχθεί σε ευρύτερη αναμέτρηση στο πιο στρατηγικό πέρασμα του πλανήτη.