Οι σχέσεις ΗΠΑ – ΕΕ μπαίνουν ξανά σε τροχιά σύγκρουσης, καθώς ο χρόνος για την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας του Τέρνμπερι εξαντλείται και η υπομονή της Ουάσιγκτον φαίνεται να τελειώνει. Τις επόμενες δύο εβδομάδες, Βρυξέλλες και Στρασβούργο καλούνται να αποδείξουν αν μπορούν να αποφύγουν έναν νέο εμπορικό πόλεμο ή αν η διατλαντική σχέση θα μπει σε φάση ανοιχτής αντιπαράθεσης με απρόβλεπτες πολιτικές και οικονομικές συνέπειες.
Την ώρα που η Ευρωβουλή ετοιμάζεται, θεωρητικά, να ψηφίσει στις 26 Μαρτίου το πακέτο, τρεις κορυφαίοι ευρωβουλευτές ετοιμάζουν αποστολή στην Ουάσιγκτον για να μετρήσουν, από πρώτο χέρι, τις προθέσεις της κυβέρνησης Τραμπ. Ο Αμερικανός εκπρόσωπος Εμπορίου Τζέιμισον Γκριρ κατηγορεί ευθέως την ΕΕ ότι έχει εφαρμόσει «μηδέν τοις εκατό» από όσα συμφωνήθηκαν στο γκολφ κλαμπ του Τέρνμπερι στις 27 Ιουλίου, ενώ η αμερικανική πλευρά επιμένει ότι συμμορφώθηκε ταχύτερα με το deal. Στις Βρυξέλλες, οι κορυφαίοι διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συναντώνται στις 17 Μαρτίου για να αποφασίσουν αν η κρίσιμη ψηφοφορία θα καθυστερήσει ξανά, τινάζοντας στον αέρα την ήδη εύθραυστη ισορροπία ΗΠΑ – ΕΕ.
ΗΠΑ – ΕΕ: Από το «τραπέζι του γκολφ» στο χείλος του εμπορικού πολέμου
Η ίδια η συμφωνία του Τέρνμπερι θεωρείται από πολλούς στις Βρυξέλλες μονομερής: η ΕΕ έχει αποδεχθεί αμερικανικό δασμό 15% στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα, ενώ δεσμεύεται να καταργήσει όλους τους δασμούς στα βιομηχανικά αγαθά των ΗΠΑ. Πολλοί ευρωβουλευτές φοβούνται ότι, ακόμη κι αν επικυρωθεί, ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί ανά πάσα στιγμή να υπαναχωρήσει, χρησιμοποιώντας νέες απειλές δασμών ως μοχλό πίεσης, όπως έχει ήδη κάνει με την Ισπανία και προηγουμένως με τη Γροιλανδία.
Στο εσωτερικό του Ευρωκοινοβουλίου, το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, πολιτική οικογένεια της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, πιέζει για έγκριση της συμφωνίας, φοβούμενο αντίποινα από την Ουάσιγκτον και επιδιώκοντας σταθερότητα για τις επιχειρήσεις. Αντίθετα, Σοσιαλιστές, Φιλελεύθεροι και Πράσινοι έχουν μπλοκάρει τη διαδικασία, επικαλούμενοι τις νέες δασμολογικές απειλές κατά της Ισπανίας, τα αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν και τις προκλητικές αναφορές του Τραμπ σε «φιλική εξαγορά» της Κούβας. Ο Ιταλός σοσιαλιστής Μπράντο Μπενιφέι, αρμόδιος για τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, ζητά δημόσιες εγγυήσεις ότι η Ουάσιγκτον θα σεβαστεί τη συμφωνία, αμφισβητώντας ανοιχτά την αξιοπιστία του Λευκού Οίκου.
ΗΠΑ – ΕΕ: «αναξιόπιστος εταίρος» και μάχη για ρήτρα ασφαλείας
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ ότι οι ΗΠΑ θα τηρήσουν το deal, η δυσπιστία στην Ευρώπη βαθαίνει. Μόλις αυτή την εβδομάδα, η Ουάσιγκτον άνοιξε νέες έρευνες για «αθέμιτες εμπορικές πρακτικές» που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέους δασμούς κατά της ΕΕ, ενώ συνεργάτες του φακέλου προειδοποιούν ότι ο Λευκός Οίκος δεν διστάζει να ενεργοποιήσει ξανά εργαλεία όπως το berüchtigte Section 232 για λόγους «εθνικής ασφάλειας». Η αντιπρόεδρος της ομάδας των Σοσιαλιστών για το εμπόριο, Καθλίν βαν Μπρεμπτ, το συνοψίζει ωμά: «Μας λένε “θα τηρήσουμε τη συμφωνία” και μέσα σε 24 ώρες απειλούν με νέους δασμούς, είναι αδύνατο να δουλέψεις έτσι με την κυβέρνηση Τραμπ».
Σε αυτό το κλίμα, συντηρητικοί ευρωβουλευτές όπως ο Γέργκεν Βάρμπορν προτείνουν μια «ρήτρα ανατολής» (sunrise clause), ώστε η συμφωνία να ενεργοποιηθεί μόνο εφόσον οι ΗΠΑ τηρήσουν στο ακέραιο τις δεσμεύσεις τους. Ο Μπενιφέι δηλώνει ότι μια τέτοια πρόνοια θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για στήριξη του πακέτου από τους Σοσιαλιστές, αλλά μόνο εάν συνοδευτεί από αυστηρούς όρους: παύση των αμερικανικών απειλών απέναντι στους ευρωπαϊκούς ψηφιακούς κανόνες και μείωση των δασμών σε παράγωγα χάλυβα της ΕΕ. Ο ίδιος, πάντως, εμφανίζεται σκεπτικός κατά πόσο το ΕΛΚ θα δεχθεί τόσο σκληρή στάση απέναντι στην Κομισιόν και, εμμέσως, απέναντι στις ΗΠΑ, κατηγορώντας τους συντηρητικούς ότι θέλουν απλώς «να μην θυμώσουν τον Τραμπ».
ΗΠΑ – ΕΕ: διπλωματικός μαραθώνιος με φόντο τον πόλεμο δασμών
Στο παρασκήνιο, εξελίσσεται ένας πυκνός διπλωματικός μαραθώνιος μεταξύ ΗΠΑ – ΕΕ, με συνεχείς επαφές ευρωβουλευτών και αξιωματούχων με την αμερικανική κυβέρνηση και την πρεσβεία των ΗΠΑ. Ο Μπενιφέι, ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης Μπερντ Λάνγκε και ο Πολωνός κεντροδεξιός Μίχαου Στσέρμπα ετοιμάζονται να συναντήσουν τον Γκριρ στις 20 Μαρτίου, ενώ η Σουηδή φιλελεύθερη Κάριν Κάρλσμπρο έχει δρομολογήσει επαφές με την αμερικανική αποστολή στην ΕΕ και η επικεφαλής διαπραγματεύτρια του ΕΛΚ Ζέλιανα Ζόβκο θα δει τον πρέσβη Άντριου Πάζντερ. Παρά την αμερικανική κινητικότητα, η επικεφαλής των Πρασίνων για τον φάκελο Άνα Καβατσίνι, που πρωτοστατεί στην αντίσταση στη συμφωνία, καταγγέλλει ότι δεν έχει δεχθεί καμία κρούση από την άλλη πλευρά, γεγονός που οξύνει το πολιτικό ρήγμα μέσα στην Ευρωβουλή, σύμφωνα με το Politico.
Την ίδια ώρα, η συζήτηση για το εμπόριο ΗΠΑ – ΕΕ δεν εξελίσσεται σε κενό: στο φόντο βρίσκεται ο πόλεμος στο Ιράν, η ένταση με τη Ρωσία και η ενεργειακή κρίση που σπρώχνει την Ευρώπη σε αναζήτηση νέων ισορροπιών στα μέτωπα εμπορίου και ασφάλειας. Για τις δύο πλευρές του Ατλαντικού, το διακύβευμα υπερβαίνει τους δασμούς: αφορά το αν μπορούν ακόμη να λειτουργήσουν ως προβλέψιμοι, αξιόπιστοι εταίροι σε μια διεθνή σκηνή που γίνεται ολοένα πιο ανταγωνιστική – ή αν η εποχή των εμπορικών πολέμων επιστρέφει για να μείνει.
