Οι πρώτες εικόνες από το μικροσκοπικό διαστημόπλοιο SPARCS της NASA που μελετά τα άστρα με εξωπλανήτες

Η NASA έλαβε τις πρώτες εικόνες από ένα μικροσκοπικό διαστημόπλοιο που σχεδιάστηκε για να μελετά τα άστρα τα οποία φιλοξενούν μακρινούς πλανήτες. Η αποστολή, γνωστή ως Star-Planet Activity Research CubeSat (SPARCS), θα παρακολουθεί πώς η αστρική δραστηριότητα επηρεάζει τη δυνατότητα κατοικησιμότητας των κοντινών κόσμων.

Οι πρώτες εικόνες επιβεβαιώνουν ότι τα επιστημονικά όργανα του σκάφους λειτουργούν σωστά στο διάστημα. Μετά την επιβεβαίωση αυτή, οι επιστήμονες μπορούν πλέον να ξεκινήσουν τη μελέτη της υπεριώδους ακτινοβολίας που εκπέμπεται από μερικά από τα πιο κοινά άστρα του γαλαξία.

Το SPARCS εκτοξεύθηκε στις 11 Ιανουαρίου, ενώ το διαστημόπλοιο μετέδωσε τις πρώτες εικόνες στις 6 Φεβρουαρίου, αφού οι μηχανικοί ολοκλήρωσαν τους αρχικούς ελέγχους λειτουργίας. Τα δεδομένα που ελήφθησαν υποβλήθηκαν στη συνέχεια σε επεξεργασία, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό ορόσημο γνωστό ως «first light». Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει ότι το τηλεσκόπιο και οι ανιχνευτές λειτουργούν σωστά σε τροχιά.

Το «first light» αποτελεί ένδειξη ότι τα όργανα ενός διαστημικού σκάφους λειτουργούν σωστά στο διάστημα. Για την αποστολή SPARCS, η δοκιμή αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το πρόγραμμα βασίζεται σε ακριβείς μετρήσεις υπεριώδους ακτινοβολίας.

Το διαστημόπλοιο έχει περίπου το μέγεθος ενός μεγάλου κουτιού δημητριακών. Παρά το μικρό του μέγεθος, θα μελετήσει μια σημαντική κατηγορία άστρων. Πρόκειται για άστρα χαμηλής μάζας που διαθέτουν περίπου 30% έως 70% της μάζας του Ήλιου. Τα άστρα αυτά συγκαταλέγονται στα πιο συνηθισμένα στον Γαλαξία και φιλοξενούν πολλούς βραχώδεις πλανήτες.

Παρακολούθηση ενεργών άστρων

Κατά τη διάρκεια της μονοετούς αποστολής, το SPARCS θα μελετήσει περίπου 20 άστρα χαμηλής μάζας. Το διαστημόπλοιο θα παρατηρεί κάθε στόχο για χρονικό διάστημα από πέντε έως 45 ημέρες.

Οι επιστήμονες επιδιώκουν να κατανοήσουν πόσο συχνά αυτά τα άστρα εμφανίζουν εκλάμψεις και πόσο ισχυρές είναι αυτές οι εκρήξεις. Οι αστρικές εκλάμψεις απελευθερώνουν ακτινοβολία που μπορεί να επηρεάσει τις ατμόσφαιρες των κοντινών πλανητών.

Παρότι τα συγκεκριμένα άστρα φαίνονται πιο ψυχρά και πιο αμυδρά σε σχέση με τον Ήλιο, παρουσιάζουν εκλάμψεις πολύ πιο συχνά. Η κατανόηση της δραστηριότητας του άστρου που φιλοξενεί έναν πλανήτη βοηθά τους επιστήμονες να εκτιμήσουν αν οι γύρω πλανήτες θα μπορούσαν να παραμείνουν κατοικήσιμοι.

Νέα τεχνολογία υπεριώδους ανίχνευσης

Η αποστολή SPARCS δοκιμάζει επίσης προηγμένη τεχνολογία ανιχνευτών υπεριώδους ακτινοβολίας που αναπτύχθηκε στο Εργαστήριο Αεριώθησης της NASA (Jet Propulsion Laboratory) στη Νότια Καλιφόρνια.

Η αποστολή χρησιμοποιεί μια κάμερα που ονομάζεται SPARCam, όπως αναφέρει το interestingengineering. Οι μηχανικοί την κατασκεύασαν με εξειδικευμένα φίλτρα τα οποία τοποθετήθηκαν απευθείας πάνω σε ευαίσθητους ανιχνευτές υπεριώδους ακτινοβολίας.

Η Σουλέ Νικζάντ, επικεφαλής προγραμματίστρια της κάμερας SPARCam και επικεφαλής τεχνολόγος στο Jet Propulsion Laboratory της NASA στη Νότια Καλιφόρνια, δήλωσε:
«Είμαι τόσο ενθουσιασμένη που βρισκόμαστε στο κατώφλι της μάθησης για τα άστρα που φιλοξενούν εξωπλανήτες και για το πώς οι δραστηριότητές τους επηρεάζουν τη δυνητική κατοικησιμότητα των πλανητών».

Η ίδια εξήγησε επίσης:

«Πήραμε ανιχνευτές βασισμένους στο πυρίτιο, την ίδια τεχνολογία που υπάρχει στην κάμερα του smartphone σας και δημιουργήσαμε έναν απεικονιστή υπεριώδους ακτινοβολίας υψηλής ευαισθησίας. Στη συνέχεια ενσωματώσαμε φίλτρα στον ανιχνευτή ώστε να απορρίπτει το ανεπιθύμητο φως».

Όπως πρόσθεσε η Νικζάντ:

«Αυτό αποτελεί ένα τεράστιο άλμα προς τα εμπρός για τη διεξαγωγή σημαντικής επιστήμης με μικρά πακέτα και το SPARCS λειτουργεί ως επίδειξη της μακροπρόθεσμης απόδοσής τους στο διάστημα».

Από την πλευρά του, ο επιστήμονας οργάνων της αποστολής Ντέιβιντ Αρντίλα στο Jet Propulsion Laboratory δήλωσε:

«Η αποστολή SPARCS φέρνει όλα αυτά τα στοιχεία μαζί, στοχευμένη επιστήμη, ανιχνευτές αιχμής και έξυπνη επεξεργασία δεδομένων επί του σκάφους, για να εμβαθύνουμε στην κατανόηση των άστρων που αποτελούν το σπίτι των περισσότερων πλανητών στον γαλαξία».

Ο ίδιος πρόσθεσε:

«Παρατηρώντας αυτά τα άστρα στο υπεριώδες φως με έναν τρόπο που δεν έχουμε κάνει ποτέ πριν, δεν μελετάμε απλώς τις εκλάμψεις». Σύμφωνα με τον Αρντίλα, οι παρατηρήσεις θα βοηθήσουν τους επιστήμονες να ερμηνεύσουν καλύτερα τη δυνατότητα κατοικησιμότητας των μακρινών πλανητών.