Αντιφατικά μηνύματα από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, και το ίδιο το Πεντάγωνο αφήνουν συμμάχους, αγορές και νομοθέτες να προσπαθούν να καταλάβουν πώς ή πότε θα τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν. Η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια και την έκβαση της σύγκρουσης αυξάνει την ανησυχία τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Κάθε εβδομάδα που περνά χωρίς λύση εντείνει τις οικονομικές πιέσεις στο εσωτερικό και την αστάθεια στο εξωτερικό, αυξάνοντας τα πολιτικά διακυβεύματα για τον Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Τη Δευτέρα, μιλώντας σε Ρεπουμπλικανούς κατά τη διάρκεια ετήσιας συνάντησης, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη κερδίσει τον πόλεμο, αλλά «δεν έχουμε κερδίσει αρκετά». Λίγες ώρες νωρίτερα είχε δηλώσει στο CBS News ότι ο πόλεμος είναι «πολύ ολοκληρωμένος, σχεδόν». Την ίδια ώρα, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, ανέφερε ότι η Τρίτη «θα είναι η πιο έντονη ημέρα επιθέσεων μέχρι στιγμής».
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αβεβαιότητας, διαμορφώνονται πέντε πιθανά σενάρια για το πώς θα μπορούσε να τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν, τα οποία παρουσιάζει το AXIOS.
Διαπραγματευμένη κατάπαυση πυρός και συμφωνία για τα πυρηνικά
Η εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος όπλων του Ιράν αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους που έχει θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ από την έναρξη της επιχείρησης «Operation Epic Fury».
Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν τρεις γύρους έμμεσων συνομιλιών για τα πυρηνικά στη Γενεύη λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος. Ωστόσο, οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Τεχεράνη δεν ήταν πραγματικά πρόθυμη να προχωρήσει σε συμφωνία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε στο Fox News τη Δευτέρα ότι η επανέναρξη των συνομιλιών είναι «πιθανή», αλλά εξέφρασε απογοήτευση για την επιλογή του σκληροπυρηνικού Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως διαδόχου του εκλιπόντος πατέρα του στη θέση του ανώτατου ηγέτη.
Την ημέρα πριν ξεκινήσουν οι επιθέσεις, διαμεσολαβητές από το Ομάν δήλωσαν ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει να μην αποθηκεύει εμπλουτισμένο ουράνιο, χαρακτηρίζοντας την ειρήνη «κοντά». Παραμένει ωστόσο ασαφές πώς ο πόλεμος θα επηρεάσει ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Το «μοντέλο της Βενεζουέλας»
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αναφερθεί στη Βενεζουέλα ως πιθανό πρότυπο για την περίπτωση του Ιράν. Στη χώρα της Λατινικής Αμερικής, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνέλαβαν τον πρόεδρο, Νικολάς Μαδούρο, τον Ιανουάριο και στη συνέχεια δημιούργησαν λειτουργική σχέση με τη διάδοχό του, αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε τη Δευτέρα ότι πιστεύει πως το Ιράν «έκανε μεγάλο λάθος» με τον διορισμό του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης ίσως να μην παραμείνει για πολύ στην εξουσία.
Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η σύγκριση Ιράν και Βενεζουέλας έχει σημαντικούς περιορισμούς. Σύμφωνα με αναλυτές, η αντιμετώπιση των δύο χωρών ως ισοδύναμων αγνοεί τη δομή εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το καθεστώς στο Ιράν έχει επιβιώσει για 47 χρόνια παρά τις κυρώσεις, τους πολέμους και τις εσωτερικές εξεγέρσεις, ενισχύοντας την παρουσία του μέσω στρατιωτικών, θρησκευτικών και πολιτικών θεσμών που έχουν σχεδιαστεί, ώστε να αντέχουν πέρα από οποιονδήποτε μεμονωμένο ηγέτη.
Για τους Ιρανούς διαδηλωτές που έχουν ρισκάρει τη ζωή τους ζητώντας αλλαγή καθεστώτος, ένας ηγέτης που θα υποστηρίζεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά θα προέρχεται από το ίδιο το σύστημα μπορεί να θεωρηθεί προδοσία και όχι απελευθέρωση.
Λαϊκή εξέγερση και κατάρρευση του καθεστώτος
Το ενδεχόμενο κατάρρευσης του καθεστώτος θεωρείται υπαρκτό. Ο αγιατολάχ Χαμενεΐ είναι νεκρός, η οικονομία του Ιράν έχει καταρρεύσει και η χώρα γνώρισε τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις από την επανάσταση του 1979 λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την έναρξη του πολέμου.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει παρουσιάσει τις επιθέσεις ως κίνηση που δημιουργεί «τις συνθήκες ώστε ο γενναίος ιρανικός λαός να πάρει τη μοίρα του στα χέρια του».
Ωστόσο, η ιρανική αντιπολίτευση δεν διαθέτει ενιαίο ηγέτη ούτε οργανωμένη δύναμη στο έδαφος. Ο εξόριστος πρίγκιπας του στέμματος, Ρεζά Παχλαβί, συγκαταλέγεται στις πιο δημοφιλείς προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, όμως ο Ντόναλντ Τραμπ έχει υποβαθμίσει την αξιοπιστία του, εν μέρει επειδή ο Παχλαβί δεν έχει ζήσει στο Ιράν για σχεδόν 50 χρόνια.
Κουρδικές δυνάμεις που υποστηρίζονται από το Ισραήλ θα μπορούσαν να προσφέρουν κάποια υποστήριξη στο έδαφος, αλλά οι κίνδυνοι είναι σημαντικοί, συμπεριλαμβανομένου του ενδεχομένου το Ιράν να διολισθήσει σε εμφύλιο πόλεμο αντίστοιχο με αυτόν που κατέστρεψε τη Συρία για μία δεκαετία.
Επιχείρηση ειδικών δυνάμεων για το πυρηνικό απόθεμα
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν επίσης συζητήσει το ενδεχόμενο αποστολής ειδικών δυνάμεων στο Ιράν με στόχο τη φυσική κατάσχεση ή καταστροφή του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, σύμφωνα με ρεπορτάζ των Μπάρακ Ραβίντ και Μαρκ Καπούτο.
Σε αυτό το σενάριο, ο πόλεμος θα τελείωνε όχι μέσω πολιτικής συμφωνίας αλλά μέσω της φυσικής εξάλειψης της πυρηνικής απειλής.
Ωστόσο, μια τέτοια αποστολή θα απαιτούσε παρουσία στρατιωτών στο έδαφος μιας χώρας που εξακολουθεί να εκτοξεύει βαλλιστικούς πυραύλους.
Ο Τραμπ κηρύσσει νίκη και αποσύρεται
Σε ένα ακόμα πιθανό σενάριο, ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να αποφασίσει ότι οι δυνατότητες του Ιράν σε πυραύλους και drones έχουν αποδυναμωθεί αρκετά, να ανακηρύξει μια ιστορική νίκη και να αποσύρει τις αμερικανικές δυνάμεις, ανεξάρτητα από το αν η πολιτική κατάσταση στην Τεχεράνη έχει επιλυθεί.
Οι αγορές φαίνεται να ποντάρουν σε μια γρήγορη αποχώρηση, ιδιαίτερα καθώς οι οικονομικές πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ απειλούν να εξελιχθούν σε σοβαρό πολιτικό πρόβλημα για τον Αμερικανό πρόεδρο.
Ωστόσο, ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι, αν αναλάβει την εξουσία ο λάθος ηγέτης, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να βρεθούν ξανά σε πόλεμο «σε πέντε χρόνια».
Η ολοκλήρωση της επιχείρησης ενδέχεται επίσης να απαιτεί τη συναίνεση του Ισραήλ, το οποίο έχει δείξει ότι είναι διατεθειμένο να ενεργήσει μονομερώς και έχει δεσμευτεί να εξαλείψει οριστικά την ιρανική πυρηνική απειλή, με ή χωρίς τη στήριξη της Ουάσιγκτον.
