Κούρδοι – ΗΠΑ: Το νέο μυστικό μέτωπο κατά του Ιράν που μπορεί να τινάξει τη Μέση Ανατολή στον αέρα

Ο Ντόναλντ Τραμπ βάζει ξανά τους Κούρδους στο κέντρο ενός επικίνδυνου γεωπολιτικού παιχνιδιού, καλώντας τους να σταθούν στο πλευρό των ΗΠΑ σε μια de facto εκστρατεία αποσταθεροποίησης του ιρανικού καθεστώτος, με αντάλλαγμα αμερικανική «ομπρέλα» προστασίας και πολιτική στήριξη. Στο παρασκήνιο, η Ουάσιγκτον ποντάρει στην κουρδική δυσαρέσκεια και στην ισραηλινή στρατιωτική πίεση μέσα στο Ιράν, ρισκάροντας όμως να αναβιώσει το χρόνιο κουρδικό αίσθημα προδοσίας από τις ΗΠΑ, σε μια στιγμή που η Τεχεράνη και οι παραστρατιωτικοί της στο Ιράκ ήδη στοχοποιούν το Ερμπίλ.​

Τι ζήτησε ο Τραμπ από τους Κούρδους

Σύμφωνα με ανώτατους Κούρδους αξιωματούχους στο Ιράκ, ο Τραμπ τηλεφώνησε στους ηγέτες των δύο βασικών κουρδικών κομμάτων, τον Μπαφέλ Ταλαμπανί (PUK) και τον Μασούντ Μπαρζανί (KDP), ζητώντας ουσιαστικά να ανοίξουν τον δρόμο σε ιρανούς Κούρδους αντάρτες ώστε να κινηθούν από το βόρειο Ιράκ προς τα δυτικά σύνορα του Ιράν. Προσφέρθηκε, όπως μεταφέρουν οι ίδιες πηγές, «εκτεταμένη αμερικανική αεροκάλυψη» και ευρύτερη στήριξη σε επιχειρήσεις με στόχο την κατάληψη περιοχών στο δυτικό Ιράν από αντικαθεστωτικούς Κούρδους. Χαρακτηριστική ήταν η φράση που φέρεται να είπε σε Κούρδο αξιωματούχο: «Οι Κούρδοι πρέπει να διαλέξουν πλευρά σε αυτή τη μάχη — με την Αμερική και το Ισραήλ ή με το Ιράν.»​

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος επικοινώνησε με τον Μουσταφά Χίτζρι, ηγέτη του Δημοκρατικού Κόμματος του Ιρανικού Κουρδιστάν (PDKI), της παλαιότερης ιρανικής κουρδικής οργάνωσης, που τώρα συμμετέχει σε μια νέα συμμαχία έξι ιρανικών κουρδικών κομμάτων με έδρα το ιρακινό Κουρδιστάν. Σε πρόσφατη ανακοίνωσή του, το PDKI κάλεσε ιρανούς στρατιώτες, ιδίως στο Κουρδιστάν, να εγκαταλείψουν τις βάσεις τους και να πάψουν να στηρίζουν τις «κατασταλτικές δυνάμεις» του καθεστώτος, δείχνοντας ότι οι πιέσεις από Ουάσιγκτον και Ερμπίλ βρίσκουν ήδη αντανάκλαση στο εσωτερικό της ιρανικής μειονότητας.​

Κούρδοι και ΗΠΑ: συμμαχία ή παγίδα;

Παρά τις προσδοκίες που επιχειρεί να καλλιεργήσει ο Λευκός Οίκος, ακόμη και Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι η κουρδική ανταπόκριση μόνο δεδομένη δεν είναι, υπενθυμίζοντας τη «μακρά ιστορία» των ΗΠΑ να χρησιμοποιούν τους Κούρδους για στρατηγικούς σκοπούς και στη συνέχεια να τους εγκαταλείπουν. Οι Κούρδοι σε Ιράν, Ιράκ, Συρία και Τουρκία έχουν επανειλημμένα πολεμήσει —συχνά με αμερικανική κάλυψη όταν αυτό συνέφερε την Ουάσιγκτον— για αυτοδιάθεση και κατά της περιθωριοποίησης, μόνο για να βρεθούν ξανά εκτεθειμένοι όταν οι ισορροπίες άλλαζαν.​

Χαρακτηριστική είναι η πιο πρόσφατη περίπτωση της Συρίας, όπου οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις, ο βασικός κουρδικός σύμμαχος των ΗΠΑ κατά του Ισλαμικού Κράτους, είδαν την Ουάσιγκτον να αποσύρει την υποστήριξή της καθώς η κυβέρνηση Τραμπ επέλεξε να συνεννοηθεί με το νέο καθεστώς στη Δαμασκό. Αυτή η κληρονομιά καχυποψίας κάνει πολλούς Κούρδους, ιδιαίτερα στο Ιράκ, να «περιμένουν να δουν πού φυσάει ο άνεμος» στον πόλεμο με το Ιράν, όπως σημειώνει Αμερικανός αξιωματούχος, πριν δεσμευτούν σε μια αντιπαράθεση που μπορεί να τους αφήσει εκτεθειμένους τόσο στην Τεχεράνη όσο και στην Άγκυρα.​

ΗΠΑ, Κούρδοι και το ιρανικό ναρκοπέδιο

Οι ίδιοι οι ιρανοί Κούρδοι, περίπου 10 εκατομμύρια σε πέντε δυτικές επαρχίες της χώρας, έχουν ιστορικά επικεντρωθεί περισσότερο στην περιφερειακή αυτονομία παρά στην πλήρη ανατροπή του καθεστώτος ή την ανεξαρτησία, όπως συμβαίνει και με τους ομοεθνείς τους στο Ιράκ. Παρά τη σύσταση κοινής πολιτικής πλατφόρμας, τα κουρδικά κόμματα του Ιράν συχνά βρίσκονται σε αντιπαράθεση μεταξύ τους αλλά και με άλλες αντικαθεστωτικές ομάδες, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο θα μπορούσαν να συγκροτήσουν ένα βιώσιμο εναλλακτικό κέντρο εξουσίας εάν το καθεστώς στην Τεχεράνη αποσταθεροποιηθεί.​

Επιπλέον, μόνο μία από τις οργανώσεις, το PJAK (Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν), θεωρείται ουσιαστικά εξοπλισμένη, κυρίως χάρη στους δεσμούς της με το PKK, την οργάνωση που έχει δώσει πολυετή ένοπλο αγώνα εναντίον της Τουρκίας και τώρα βρίσκεται σε διαδικασία αφοπλισμού στο πλαίσιο ειρηνευτικής διαδικασίας με την Άγκυρα. Τυχόν αμερικανική απόφαση να οπλίσει ιρανικές κουρδικές ομάδες θα μπορούσε να προκαλέσει οξεία αντίδραση της Τουρκίας, η οποία θεωρεί κάθε ενίσχυση ένοπλων κουρδικών σχηματισμών στην περιοχή ως άμεση απειλή για την εθνική της ασφάλεια.​

Κούρδοι υπό διπλή πίεση από ΗΠΑ και Ιράν

Η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν (KRG) στο βόρειο Ιράκ έχει δεσμευτεί με συμφωνία προς την Τεχεράνη να αποτρέψει εξορμήσεις ιρανικών κουρδικών ομάδων μέσα στο Ιράν από τα εδάφη της, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις των ΗΠΑ και τις απειλές της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Σε πρόσφατη ανακοίνωσή της, η KRG διαβεβαίωσε ότι δεν θα επιτρέψει τη χρήση του εδάφους της ως «βάση επιθετικότητας» εναντίον γειτονικής χώρας, μια διατύπωση που ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα προς Ουάσιγκτον, Ισραήλ και ιρανικούς κουρδικούς σχηματισμούς.​

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, επικοινώνησε με τον Ταλαμπανί και τον πρόεδρο της KRG Νετσιρβάν Μπαρζανί, ευχαριστώντας τους για τον ρόλο τους στη «σταθερότητα» και υπογραμμίζοντας τη σημασία της ασφάλειας των συνόρων. Την ίδια ώρα, ιρανικές επιθέσεις και χτυπήματα από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ έχουν στοχοποιήσει το Ερμπίλ, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί κάθε σκέψη ενεργότερης κουρδικής εμπλοκής στο εσωτερικό του Ιράν.​

Στο πεδίο, οι ισραηλινές δυνάμεις είναι εκείνες που έχουν, μέχρι στιγμής, «στρώσει το έδαφος» για ένα πιθανό κουρδικό ξεσηκωμό, χτυπώντας μεθοδικά αστυνομικά τμήματα και εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης στις κουρδικές περιοχές του Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ επικεντρώνονται σε στρατηγικούς στόχους όπως εκτοξευτήρες πυραύλων, αεροδρόμια και ναυτικές μονάδες στο νότιο τμήμα της χώρας. Αναλυτές σημειώνουν ότι η σκληρή, σχεδόν εκδικητική καταστολή των τελευταίων διαδηλώσεων στις κουρδικές περιοχές από το ιρανικό καθεστώς τροφοδοτεί την επιθυμία «ανταπόδοσης» από πλευράς Κούρδων, αλλά προειδοποιούν ότι η στοχοποίησή τους από τους Φρουρούς της Επανάστασης μπορεί να τους παγιδεύσει σε έναν πόλεμο φθοράς που δεν ελέγχουν, σύμφωνα με τη Washington Post.​

Εν μέσω αυτής της σκληρής γεωπολιτικής σκακιέρας, οι Κούρδοι καλούνται για ακόμη μια φορά να διαλέξουν ανάμεσα σε μια επικίνδυνη υπόσχεση αμερικανικής προστασίας και την πολύ πραγματική απειλή ιρανικών και τουρκικών αντιποίνων, γνωρίζοντας ότι η ιστορία σπάνια ήταν με το μέρος τους όταν οι μεγάλες δυνάμεις τελείωναν τα παιχνίδια τους.